11.11.11. in Indonesië: De Molo herontdekken de waarde van de eigen cultuur.

DAG 1: 14 februari, 10 uur 's avonds.

Onze eerste werkdag zit erop. Meteen al een heleboel inspiratie opgedaan, voor onze nieuwe campagne, en voor onze werking.

Bij aankomst voor ons bezoek aan Walhi was alles in gereedheid gebracht voor een persconferentie. Ze hadden in de media vernomen dat er ederland en GB. Reden genoeg voor Walhi om de kat de bel aan te binden. In de media was er immers enkel verontwaardiging over het feit dat de vrachtpapieren niet klopten, Walhi wou vooral wijzen op de mogelijke impact van dit afval en hoezeer het onze wegwerkmaatschappij typeert. Een voorsmaakje.

Walhi is de grootste nationale klimaatbeweging met een sterke lokale aanwezigheid. Daardoor zijn ze goed geïnformeerd over allerlei milieu- en sociale problemen en conflicten, verspreid over deze enorme archipel. Van hen kregen we een uitgebreide briefing over de klimaatproblemen in Indonesië. Dorpen die onder de zee verdwijnen, vissers die niet kunnen uitvaren, onregelmatige regenseizoenen,.... We leren ook dat het vaak een combinatie van factoren is, zoals hogere golven in combinatie met het verdwijnen van de mangrove of andere natuurlijke bescherming die de situatie zo gevaarlijk maakt.

De volgende dagen horen we wellcith meer dergelijke verhalen. Niet steeds opbeurend, maar wel inspirerend want we zijn ook getuige van de acties van onze partners om zaken aan te klagen en te veranderen.

DAG 2: Big Business

Palmolieplantages zijn hier big business. Miljoenen ha regenwoud werden reeds opgeofferd om deze plantaardige 'wonderolie' te produceren. Zo werd Indonesië marktleider met ongeveer de helft van de ganse wereldproductie.

Palmolie vind je terug in o.a schoonmaakproducten, gebak, make-up en zelfs zgn bio-brandstof.

Sawit Watch stelt zowel de sociale als milieu-impact van palmolie in vraag: enerzijds is dit een typsiche big business plantageteelt die weinig ruimte laat aan kleine boeren om onafhankelijk te blijven en anderzijds is er de enorme ecologische impact van de ontbossing, die Indonesië op de derde plaats brengt van uitstoters van broeikasgassen.

Hoewel de regering ambitieuze doelstellingen heeft om de uitstoot te reduceren, lijkt dit maar schone schijn. Bij een grondige analyse van de plannen voor economische ontwikkeling smelten deze ambities als sneeuw voor de opwarmende aarde.

DAG 3: Innovatief, Lokaal en Duurzaam

Vanmorgen vroeg vertrokken uit Jakarta naar Oost Timor, dat deel uitmaakt van NTT, de "Oostelijke eilandenprovincie". Na het hectische Jakarta worden we even stil van de kracht van het 'eilandgevoel'.

We worden opgewacht door Tory- ooit nog 'bezoeker' voor Walhi tijdens de 11.11.11-campagne in 2005. Toen was hij samen met Rini op bezoek in West-Vlaanderen en Limburg. Gezellig herinneringen ophalen- zijn bezoek aan de mijn dat hem toch vooral bijgebleven is omdat de taart achteraf zo lekker was, de Flanders Fields in Ieper en natuurlijk de overvloed aan brood-en-kaasmaaltijden en de onvermijdelijke Belgian beers! Het is duidelijk dat onze vrijwilligers altijd een warm welkom garanderen.

Tory is nu coördinator van de organisatie Pikul in Kupang, de hoofdplaats van Oost-Timor.

Pikul werd ongeveer tegelijkertijd met Jatam opgericht en beide hebben steeds goed samengewerkt. Hun eerste gezamenlijke actie was gericht tegen de lokale ontginning van marmer.

Momenteel onderscheidt de organisatie zich met haar creatieve aanpak in de ondersteuning van groepen die werken aan vernieuwing en verandering. Dit werd onze eerste kennismaking met concrete acties hoe hier gewerkt wordt aan een andere, meer ecologische, maatschappij.


Pikul identificeert 'sterren', mannen en vrouwen die werken aan innovatieve technieken die makkelijk binnen hun dorp toegepast kunnen worden.

Eerst worden deze sterren begeleid om hun 'uitvinding' uit te werken, na deze leercylcus volgt het echte werk: de verspreiding van deze vernieuwende ideeën bij de lokale gemeenschappen.

Pikul startte dit programma in 2009 en vormde reeds 100 innovateurs. Twee voorbeelden: Maria Loretta verspreidt op grote schaal gierst en sorghum-zaden om deze (bijna verdwenen) voedzame en klimaatbestendiger gewassen te reïntroduceren.

DAG 4: De Molo herontdekken de waarde van de eigen cultuur

Een lange en soms hobbelige reis bracht ons naar de unieke Molo gemeenschap in het district TTS op West-Timor.

De Molo gemeenschap is sterk verbonden met de natuur, rotsen hebben er een spirituele betekenis. Oom Andreas: "Het water staat voor ons bloed, de rotsen zijn de ruggengraat, bos en grond zijn onze haren en huid en de aarde is vlees. Elk kind krijgt als tweede naam de naam van een rots."

In de jaren 90 werd net deze gemeenschap geconfronteerd met mijnindustrie, met name de ontginning van marmer, wat zou betekenen dat hun spirituele rotsen kapotgezaagd worden en zowel de natuur als de Molo zou ontwrichten.

Dit inspireerde Aletta, een charismatische vrouw om samen met 2 andere dorpsgenoten de dorpen beter te wapen tegen de mijnbouwbedrijven.

"Geïnspireerd door onze contacten met Jatam blokkeren we diverse mijnsites en slaagden we erin om deze soms maanden lang op non-actief te zetten."

Stillaan wordt hun pionierswerk een krachtige beweging, OAT, die niet wacht op de defintieve sluiting van de mijnen maar een lokaal en sterk antwoord wil geven op verwoesting door een terugkeer naar de eigen waarden en tradities.

De inheemse gewoontes worden in ere hersteld, de landbouw moet duurzamer, het weven van traditionele doeken wordt terug opgepikt, de rituelen voor o.a. bijenteelt worden in ere hersteld.

OAT telt nu reeds 120 groepen van telkes 10 tot 12 leden, verspreid over 23 dorpen en organiseert in mei haar derde Molo-festival. Allen daarheen!!