Nieuw rapport onthult: België koploper in geheime belastingafspraken met multinationals

Het aantal bijzondere belastingafspraken tussen overheden en multinationals is sinds het LuxLeaks schandaal bijna verdubbeld

In een nieuw rapport dat vandaag (7 december) gelanceerd wordt, nemen 25 NGO's - waaronder 11.11.11 - het belasting- en transparantiebeleid van 17 EU-lidstaten, Noorwegen en de EU onder de loep. Hieruit blijkt dat overheden - ondanks het Luxleaks schandaal en spraakmakende cases van staatssteun aan multinationals als Apple en Mc Donalds - de deur open laten voor belastingontwijking en agressieve fiscale planning.

Het aantal bijzondere belastingafspraken tussen overheden en multinationals stijgt bijvoorbeeld dramatisch in de EU. In ons land alleen werden in 2015 411 dergelijke afspraken gemaakt, waarmee ons land de snelste stijger is van de groep.

Europese landen laten deur open voor belastingontwijking

Het LuxLeaks schandaal in november 2014 onthulde hoe multinationals (Apple, Ikea, Pepsi e.a.) miljarden aan belastingen ontweken via complexe fiscale constructies. Het rapport dat vandaag verschijnt, neemt de maatregelen die de EU en de lidstaten het laatste jaar hebben genomen in de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking onder de loep.

Een aantal opmerkelijke vaststellingen:

Geheime deals

Het aantal geheime afspraken ('rulings') tussen overheden en multinationals nam één jaar ná het LuxLeaks schandaal nog toe (+50%). Dergelijke 'rulings' (specifiek 'Advance Pricing Agreements') spelen in op de - terechte - vraag naar rechtszekerheid van bedrijven, maar leiden in de praktijk vaak tot fiscale bodemtarieven voor multinationals.

Hoewel de inhoud van deze akkoorden geheim is, wijzen lekken en onderzoeken (vb. naar Apple en McDonalds) uit dat deze deals de basis vormen voor grootschalige belastingontduiking, zowel in ontwikkelde landen als ontwikkelingslanden.

Transparantie

Uit het rapport blijkt dat politieke steun voor meer transparantie groeit in de EU, maar heel wat obstakels voor krachtdadige en effectieve regelgeving overeind blijven.

Zo wil men multinationals in de toekomst verplichten om informatie over hun activiteiten, winst en belastingen land per land te rapporteren. Helaas heeft het voorstel dat op tafel ligt (CBCR-richtlijn) een zeer beperkte dekking, zowel op vlak van het aantal en type ondernemingen (vrijstelling van 80 tot 95% van de multinationals in Europa) als de landen waarover gegevens apart moeten gerapporteerd worden. Het grote merendeel van winstverschuivingspraktijken van multinationals zal zo nog steeds onzichtbaar blijven.

Ook blijkt een meerderheid van de onderzochte landen voorstander van transparantieregelgeving om de werkelijke eigenaars ('beneficial owners', BO) van ondernemingen te kennen, maar is er terughoudendheid over publieke toegang tot gegevens hierover.

Inspraak

De kost van belastingontwijking wordt niet enkel in Europa gevoeld.

Ontwikkelingslanden betalen een hoge prijs voor een globaal fiscaal systeem waarover ze weinig in de pap te brokken hebben. Van de 18 geanalyseerde landen blijkt meer dan de helft tegenstander van het idee om ontwikkelingslanden op gelijke voet te laten participeren in besluitvorming over wereldwijde fiscale standaarden. Niet één enkele overheid sprak zich actief uit als voorstander voor een concreet voorstel.

Waar staat België?

België blijkt absolute koploper in het sluiten van nieuwe geheime deals ('rulings') met multinationals. In ons land is het aantal meer dan verdubbeld in amper één jaar tijd, van 166 in 2014 tot 411 in 2015. Daarmee is ons land de sterkste stijger binnen Europa op dit vlak. Alsof het LuxLeaks schandaal nooit heeft plaatsgevonden, werden ook in Luxemburg nieuwe deals afgesloten, tot 519 in 2015.

Verder valt de afwachtende houding op van ons land inzake Europese samenwerking om fiscaal beleid beter af te stemmen, bijvoorbeeld door de vennootschapsbelasting te harmoniseren in de EU. Dat is nochtans cruciaal om het 'fiscale shoppen' door multinationals op zoek naar de laagste belastingen, tegen te gaan. In plaats daarvan blijft in België het nichebeleid overeind, met onder andere de controversiële notionele interestaftrek.

Volgens het rapport heeft ons land met het huidig fiscaal beleid heel wat structuren die multinationals kunnen gebruiken voor agressieve fiscale planning en belastingontwijking, het tweede hoogst aantal in de ranking van de onderzochte landen, na Nederland.

Beleid dringend opschakelen naar hogere versnelling

Het rapport bevestigt nogmaals de nood aan fiscale transparantie. Als beleidsmakers rechtvaardige fiscaliteit serieus nemen, is het hoog tijd dat men komaf maakt met fiscale geheimhouding en de loopholes voor belastingontwijking door multinationals wegwerkt. België kan een voortrekkersrol spelen in lopende onderhandelingen over onder andere land-per-land rapportering voor multinationals en transparantieregels voor 'beneficial owners'. Een belangrijk deel van de oplossing voor geheime deals, is internationale uitwisseling van rulings.

Sarah Van den Broucke

11.11.11 DOOR:

Zolang adequate transparantieregelgeving uitblijft, komen wanpraktijken aan het licht door klokkenluiders, zoals de ex-werknemers van Price Waterhouse Coopers (PWC), Antoine Deltour & Raphaël Halet.

Eerder dit jaar werden zij veroordeeld tot een boete en celstraffen (van 12 maanden) met uitstel voor schending van geheimhoudingsregels.

Maandag, 12 december, start de rechtszaak tegen de klokkenluiders in beroep.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels