Trans-Atlantisch verdrag CETA, onaanvaardbare punten en vraagtekens

trojan-horse-CETA

U hebt het niet kunnen missen, het groeiende debat in Europa de afgelopen twee jaar: miljoenen burgers hebben hun bezorgdheid geuit omtrent het trans-Atlantisch handelsakkoord TTIP.

Historisch gezien zijn het de grote transnationale bedrijven die op deze onderhandelingen hebben aangedrongen. Vandaag blijven de zakenlobby's, die deze bedrijven vertegenwoordigen, er ook de grote voorstanders van. De grootste consumentenverenigingen, vakbonden en mutualiteiten, milieu- en mensenrechtenorganisaties zijn daarentegen erg bezorgd over dit verdrag.

Dit contrast illustreert welke belangen er vooral worden gediend met dit project. TTIP beschouwt regels ter bescherming van de gezondheid, de werknemers, de consumenten en het milieu als kosten en/of belemmeringen voor de handel en die moeten opgeruimd worden.

Als CETA ondertekend wordt zal het het eerste handelsakkoord van de "nieuwe generatie" zijn dat wordt afgesloten met een G7 land. Het bevat nieuwe, verontrustende maatregelen.

Maar als er voor TTIP nog niets 'verloren' is - de onderhandelingen zijn nog volop aan de gang, dan zouden een aantal van de mogelijke concrete negatieve effecten op het vlak van onze gezondheid en op onze regelgeving betreffende milieu en sociale rechten zich binnenkort kunnen concretiseren via het ander trans-Atlantisch akkoord: CETA.

Als CETA ondertekend wordt zal het het eerste handelsakkoord van de "nieuwe generatie" zijn dat wordt afgesloten met een G7 land. Het bevat nieuwe, verontrustende maatregelen.

ISDS

De arbitrage clausule (bekend als ISDS) maakt het mogelijk dat Canadese bedrijven Europese staten vervolgen als deze maatregelen nemen waarvan ze menen dat die hun winsten kunnen aantasten.

Wat de Europese Commissie voorstelt als een "hervormde" versie, blijft fundamenteel een onevenwichtig systeem waarvan de noodzaak nooit werd aangetoond al zeker niet voor landen met goed ontwikkelde juridische systemen, wat het geval is voor de VS, Canada en de EU. Dit systeem creëert de mogelijkheid dat een kleine groep privé-arbiters een Staat die, via democratische weg, een maatregel heeft genomen in het algemeen belang, veroordeelt tot het betalen van een schadevergoeding van tientallen miljoenen euro's.

Meerdere analyses tonen aan dat CETA dit systeem helemaal niet "gecorrigeerd" heeft maar integendeel het toepassingsveld ervan significant vergroot zonder de gevaren te ontmijnen. CETA, eens goedgekeurd, zal het ook mogelijk maken dat VS-bedrijven Europese staten kunnen aanvallen via hun Canadees filiaal.

Daarenboven blijft ISDS, zowel in CETA als hoe het momenteel wordt geconcipieerd in TTIP, een partijdig systeem want het werkt enkel in één richting. Alleen grote investeerders kunnen er democratisch tot stand gekomen overheidsbeslissingen aanklagen maar niemand kan er een grote investeerder aanklagen die de sociale rechten of milieuregels niet respecteert.

Sociale en milieu clausules

Daarom is het noodzakelijk dat in het CETA-verdrag stevige sociale (IAO) en milieu clausules worden voorzien evenals opvolgings- en sanctiemechanismes bij niet naleving. Meerdere studies tonen aan dat dergelijke clausules een reële positieve impact hebben. Canada had nochtans gedurende de onderhandelingen voorgesteld om sancties te voorzien indien de IAO-conventies niet werden gerespecteerd maar de Europese Commissie moest daar niets van weten. Hoe kunnen regeringen, verkozen om de belangen van hun burgers te verdedigen, een verdrag ondertekenen dat door sterk ontradende sancties een sterke druk uitoefent om handel en investeringen te dereguleren zonder dat er ook maar iets voorzien is om de sociale rechten te waarborgen?

Het zou compleet incoherent zijn CETA te ondertekenen als het duidelijk de lijnen overschrijdt die door de resolutie van het Europees Parlement getrokken zijn.

Aangezien het ISDS-mechanisme binnen de EU massief en consensueel wordt afgewezen, kan de inwerkingtreding ervan niet worden aanvaard via CETA.

Daarenboven mag niet worden vergeten dat het Europees Parlement op 8 juli jongstleden, in het kader van de TTIP-onderhandelingen, een resolutie heeft gestemd die oproept om het ISDS mechanisme te vervangen door een nieuw systeem om internationale handelsgeschillen te beslechten. Evenzeer vraagt de resolutie om, via sancties echt afdwingbare, sociale en milieuclausules in het verdrag op te nemen.

Actievoerders aan het Europees Parlement voor de stemming van 8 juli 2015

Alhoewel wij deze resolutie onvoldoende vinden om alle nodige minimale garanties te bieden, trekt ze toch een aantal duidelijke niet te overschrijden lijnen. Het zou compleet incoherent zijn CETA te ondertekenen als het duidelijk de lijnen overschrijdt die door de resolutie van het Europees Parlement getrokken zijn.

Evaluatie impact

Bijna alle besluitvormers laten verstaan dat een handelsverdrag met de VS niet aan gelijk welke prijs kan worden afgesloten. Het eindresultaat moet eerst worden geëvalueerd. Maar waar blijft een grondige evaluatie van het CETA-akkoord, één jaar na het afsluiten van de onderhandelingen? CETA is een test voor de mogelijkheid en de moed van onze vertegenwoordigers om een internationaal akkoord dat onaanvaardbare voorwaarden bevat af te wijzen.

Het liberaliseren van diensten als standaard opnemen in het akkoord, erodeert de mogelijkheid van de verkozenen om wetgeving te maken aangaande de toekomst van onze economie en de publieke diensten. Een systematische analyse binnen elk land van de economische sectoren en reglementeringen waarop CETA een impact heeft blijft momenteel achterwege. Ook is nog niet onderzocht welke maatregelen die een overheid vandaag wel nog kan nemen niet meer zullen kunnen worden genomen ten gevolge van CETA.

Eén voorbeeld: sommige EU lidstaten hebben hun socialezekerheidssysteem volledig uitgesloten van liberalisering terwijl anderen dit niet deden. Een vergelijking tussen de 1.600 pagina's van CETA en de geldende nationale wetgeving is een zware doch onmisbare taak alvorens tot eventuele goedkeuring over te gaan.

Daarnaast is er nog het mechanisme van "regelgevende samenwerking", opgenomen in CETA, dat een labyrint van obstakels opwerpt voor regelgevers die nieuwe maatregelen willen nemen in het algemeen belang ter bescherming van werknemers, consumenten en milieu. De directe invloed van machtige lobby's op de besluitvorming wordt nog buitenmatig versterkt.

Wat nu?

De kalender voor goedkeuring van het CETA akkoord is nog niet definitief bevestigd maar het is waarschijnlijk dat nog voor het einde van 2015 de regeringen van de 28 lidstaten gevraagd zullen worden het akkoord te ondertekenen. Daarna volgt de goedkeuring door de Raad en door het Europees Parlement in de lente van 2016. Eens het Europees Parlement gepasseerd kan het akkoord voorlopig in werking treden, alvorens dus de nationale parlementen zich hebben uitgesproken. Deze komen pas veel later aan de beurt waardoor ze feitelijk voor voldongen feiten worden geplaatst en afwijzing niet echt meer een optie is.

In België zal aan elke regio en gemeenschap worden gevraagd een delegatie van bevoegdheid te geven aan de Federale Minister van Buitenlandse Zaken die dan in naam van België CETA kan ondertekenen. Op alle beleidsniveaus werd verklaard dat een trans-Atlantisch akkoord niet tegen iedere prijs zou worden aanvaard. CETA beantwoordt aan geen enkele van de minimale criteria waaraan een aanvaardbaar akkoord zou moeten voldoen op het vlak van gezondheid, milieu, sociale- en consumentenrechten en werking van de democratie. Alle Belgische regeringen staan dus voor een eerste test: wie houdt woord en weigert dit trans-Atlantisch akkoord te ondertekenen?

Ook voor de economische groei is de ondertekening van CETA geen must. Voorafgaande studies spreken van een bijkomende groei van amper 0, 09%. Dit is het ondertekenen van de tekst die vooral door de zakenlobby's werd ondersteund niet waard, gegeven al de hierboven opgesomde risico's.

Vooraleer ook maar enige beslissing te nemen aangaande CETA hebben de wetgevers het recht de vraag te stellen of er wel voldoende is geanalyseerd wat de mogelijke impact zou zijn van dit akkoord op de democratie, de tewerkstelling en de rechten van werknemers, de mensenrechten, het milieu en de consumentenrechten. Meer dan 2,75 miljoen Europese burgers hebben kenbaar gemaakt dat CETA moet worden gestopt. Deze stem mag niet worden genegeerd.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handelsbeleid

11.11.11 DOOR:

Actie

Een brede coalitie van het Belgische middenveld organiseert op 25 september symbolische acties voor de zetels van de zes regeringen om hen in aanwezigheid van de pers een open brief te overhandigen waarin ze hen vragen om de ondertekening te beletten van dit akkoord dat onze democratie en rechten kan verzwakken.

CETA-actie-20150925

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels