Julius Nyerere

Julius Nyerere (1922-1999)

Toen Julius Nyerere in 1962 de eerste president van het onafhankelijke Tanzania werd, stelde hij vast dat zijn land politiek wel onafhankelijk was maar economisch volledig gebonden bleef aan de geïndustrialiseerde wereld. Enerzijds bleef de economie heel sterk gericht op de uitvoer van primaire landbouwproducten voor verwerking in het Westen. Anderzijds bleef in Tanzania een grote ongelijkheid bestaan tussen een minderheid van rijke boeren die industriegewassen produceerden voor de export, en een meerderheid van kleine boerenfamilies die aangewezen waren op overlevingslandbouw.

Om hieraan te sleutelen zette Nyerere een groot politiek en pedagogisch project op, waarmee hij zowel zijn eigen bevolking als andere Afrikaanse landen wist te begeesteren. In de eerste plaats pleitte Nyerere voor een andere economische wereldorde. Terwijl het Zuiden nog steeds de rol van toeleverancier van landbouwproducten toebedeeld kreeg, hield het rijke Westen immers de touwtjes stevig in handen bij het bepalen van de prijzen van producten zoals suiker, katoen en koffie. In eigen land wilde Nyerere komen tot een herverdeling van de beperkte middelen. Dat gebeurde in zogenaamde Ujamaa-dorpen, coöperatieve gemeenschappen die door de staat werden gecontroleerd. Zowel in eigen land als in het buitenland wist Nyerere hiervoor solidariteit en steun los te weken. Toch zou Nyerere op economisch vlak nooit de hoge verwachtingen kunnen waarmaken. De individuele reacties van boeren bleven de bovenhand halen, en de collectieve Ujamaadorpen slaagden er niet in om meer dan 3 procent van het voedsel voor de Tanzanianen te produceren. Desondanks zou Nyerere als visionaire leider in Tanzania en de rest van Afrika veel respect blijven krijgen.