Luiz Inácio "Lula" da Silva

Luiz Inácio "Lula" da Silva (1945)

Eind 2002 werd Luiz Inácio "Lula" da Silva, vroegere leider van de metaalvakbond, met ruime meerderheid verkozen tot president van Brazilië. Lula trok in zijn vierde gooi naar het presidentschap de verkiezingen in met een ambitieus sociaal-economisch programma, dat vooral de midden- en lagere klasse betere vooruitzichten gaf. Die was nl. bekaaid uit de vorige regeerperiode gekomen. President Cardoso’s neoliberale koers bezorgde Brazilië weliswaar een behoorlijke economische groei, maar de verwachte “trickle down”-beweging bleef uit.

Bij zijn aantreden begin 2003 stelde Lula een aantal beleidsprioriteiten. Het Fome Zero/Nul Honger-programma (o.m. gespekt door belastingen op de wapenverkoop) zou alle Brazilianen voldoende voedsel bezorgen. Er moest een bredere toegang komen tot zuiver water, onderwijs en jobs. Lula had welomschreven plannen voor een rechtvaardiger verdeling van de gronden (geïnspireerd door het MST, de omvangrijke beweging van landloze boeren) en onderzoek naar corruptie, kapitaalvlucht en belastingontduiking stond hoog op het programma. Van het IMF moest hij een coherente macro-economische politiek beloven, met als hoofddoelen de afbouw van de schuldenberg (in hoofdzaak schulden aan banken in de States, opgebouwd onder de westers gesteunde militaire regimes) en indijking van de inflatie.

Begin 2005 is de populariteit van de president in eigen land wat afgekalfd. Lula is niet links meer, heet het. Hij speelt het IMF in de kaart, maar de kloof tussen arm en rijk is absoluut niet gedicht, de arbeidsmarkt blijft precair en de grondhervorming laat op zich wachten. De befaamde “ecotheoloog” Leonardo Boff stapte op uit Fome Zero, ter linkerzijde verlieten enkele medestanders de coalitie en tijdens de gemeenteraadsverkiezingen eind 2004 liet Lula’s Arbeiderspartij verliezen optekenen in Sao Paulo en het symbolisch belangrijke Porto Alegre.

Ondertussen zet de charismatische president op internationaal vlak Brazilië wél op de kaart. Als hoofdspeler in economische samenwerkingsverbanden zoals Mercosur (vaste leden Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay) en de G22 (een groep van 22 landen in ontwikkeling, w.o. Latijns-Amerika, China, India en Zuid-Afrika) vormt hij stilaan maar zeker enig tegengewicht voor de hegemonie van de States in Latijns-Amerika en geeft hij “het Zuiden” een stem in het al te lang door het Noorden bepaalde WTO-discours. Of Lula’s in neoliberale stijl bevochten strijd voor de Latijns-Amerikaanse belangen uiteindelijk ook nationaal vruchten zal afwerpen en op lange termijn zal leiden tot duurzame en sociale ontwikkeling van zijn verarmde bevolking, zal hij wellicht niet binnen één ambtstermijn kunnen bewijzen.

Meer info:

• Dossier rond Brazilië
• MST