Skip to content
Beeld
Vaste schermresolutie Vloeiende schermresolutie Groter lettertype Kleiner lettertype Standaard grootte lettertype


Peruaanse bevolking stapt voor recht op water

Aangebracht door 11.11.11 op do 02 feb 2012

gran_marcha_del_agua_1
Vandaag start in Peru de 'Marcha del agua', een mars die vertrekt in Cajamarca in het noorden tot in de hoofdstad Lima. Het initiatief is gegroeid vanuit het verzet tegen de beslissing van de overheid om het mijnproject Conga te laten doorgaan, ondanks de schade die het zal aanbrengen aan de watervoorziening en aan het milieu. Met hun pelgrimstocht vragen de deelnemers van de regering om water als mensenrecht te erkennen, om mijnbouw te verbieden in gebieden waar waterbronnen ontspringen, en om het gebruik van giftige producten als cyanide en kwik in de mijnbouw te verbieden.


Peru is op zich een arm land, maar onder de grond is het schatrijk: aan goud, zilver en andere metalen. De multinationale mijnbouwbedrijven azen op ontginning en vooral op dollars. Men schat dat er de komende jaren nog tonnen goud te rapen valt, omgerekend aan de huidige goudprijzen goed voor miljarden dollars aan winsten.

Vooral het noorden van het land, de regio Cajamarca tot aan de grens met Ecuador is in trek. De regio wordt niet voor niets de 'koper- en goudgordel' genoemd.

Intussen hebben het milieu en de rechten van de lokale bevolking enorm te lijden onder de activiteiten van de mijnbouwactiviteiten. Zo hadden in 2009 maar liefst 99 van de 196 sociale conflicten te maken met mijnbouw. De meeste daarvan hebben te maken met de onteigening van grond, overmatig watergebruik, en vervuiling van rivieren.

Sinds kort zijn ook in het droge Cajamarca de conflicten over een gigantisch nieuw goudmijnbouwproject van het Amerikaanse bedrijf Newmont weer opgelaaid. De nieuwe mijn, Conga, is een uitbreiding van de al bestaande immense Yanacocha-mijn.
Tesamen zou het de grootste mijn van Latijns-Amerika zijn.

De bevolking maakt zich echter - terecht - grote zorgen over haar drinkbaar water. Een groot deel van de lokale bevolking leeft van de landbouw en water is voor hen van levensbelang. Kostbaarder dan goud.



Water is leven

De reden voor de nieuwe opflakkering van het conflict is de ommezwaai van president Humala. Die koos tijdens zijn verkiezingscampagne vorig jaar overtuigd de kant van de bevolking. Hij ging er steeds prat op dat hij zou kiezen voor het 'water', niet voor het 'goud'. Nu hij aan de macht is, zegt hij dat er niet voor het één of het ander gekozen moet worden.

De president is er nu van overtuigd dat 'goud' en 'water' kunnen samengaan, net zoals het mijnbedrijf predikt. De bevolking is daar echter niet van overtuigd, en heeft in november al zware protestacties georganiseerd.

Ze geloven niet in de dialoog die de regering voorstelt, aangezien deze niet gestoeld is op enige vorm van inspraak. De verschillende stemmen binnen de regering over het Conga-project hebben in december zelfs geleid tot de eerste crisis van de relatief jonge regering, met een wissel van het merendeel van de ministers. De regering is nu druk in de weer met de aanstelling van een expertencommissie die het project wat moet verbeteren.

Als reactie daarop hebben de bevolking en de lokale organisaties de 'watermars' georganiseerd. Verschillende sociale organisaties uit het hele land, jongerenorganisaties, milieubewegingen, maar ook internationale organisaties nemen deel aan de mars.

Gisteren vertrok de mars aan één van de bedreigde meren in Cajamarca, maar die is al lang niet enkel meer bedoeld als protest tegen de Conga-mijn. De mars is uitgegroeid tot een protestmars tegen de wildgroei van grootschalige mijnbouwprojecten in heel Peru.

Magdiel Carriel, voorzitter van onze partnerorganisatie CONACAMI (Confederación Nacional de Comunidades del Perú Afectadas por la Minería) legt uit dat ze met de mars in het algemeen het recht op water willen verdedigen: "Water is een fundamenteel mensenrecht, dat de nationale of internationale overheden niet mogen ontkennen. Het recht op water verdedigen is het leven verdedigen."



Gouden ring

De bezorgdheid van de Peruaanse bevolking over haar kostbare drinkwater is niet onterecht. Op dit moment zijn zowat 19 miljoen ha van de totale oppervlakte van het land in concessie voor exploratie en exploitatie, veelal aan buitenlandse mijnbedrijven.

De 'moderne' mijnbouwtechnologie met grote openpit mijnen, is tot tien keer meer vervuilender dan de gewone ondergrondse mijnbouw. Goudontginning is één van de meest vervuilende industriën ter wereld.

Om maar iets te noemen: de productie van één gouden ring gaat gepaard met 20 tot 60 ton hoogtoxisch afval en het gebruik van 40.000 tot 120.000 liter zoet water. De ontginning van 1 kilo goud staat gelijk aan 17.000 ton CO2-uitstoot.

Cyanide wordt gebruikt om goud van de erts te scheiden en komt daarna meestal in het water terecht. Een stukje cyanide ter grootte van een rijstkorrel kan fataal zijn voor de mens...

De stappers komen rond 9 februari aan in Lima. Daar organiseren de vertegenwoordigers van Cajamarca, de milieu-, jongeren en boerenorganisaties een groot forum over waterrechtvaardigheid.

Daarin willen ze het debat aangaan met politici en hun eisen op tafel leggen. Ze willen dat de regering water als mensenrecht erkent, het recht op inspraak respecteert, mijnbouw verbiedt in gebieden waar waterbronnen ontspringen, en het gebruik van giftige producten als cyanide en kwik in de mijnbouw verbiedt.

Rantsoenering van water

De lokale bevolking van Cajamarca heeft meer dan één reden om zich zorgen te maken over het nieuwe mijnproject Conga. Ze heeft al genoeg gezien van de gevolgen die de mijnbouw voor hen in petto heeft. De Yanacocha-mijn zorgt in de regio al jaren voor discussies over de kwaliteit van het water en zorgde vorig jaar zelfs voor een rantsoenering.

Vorig jaar werd Cajamarca getroffen door een extreme droogte. In juli besloot het waterdistributiebedrijf Sedacaj zelfs om over te gaan tot een rantsoenering van het watergebruik.

Enkele burgers wilden weten wat de oorzaak was van de uitzonderlijke droogte en trokken naar de bron van de Rio Grande, de voornaamste bron van drinkbaar water voor de regio. Daar stelden ze vast dat de rivier bijna volledig droog stond. Tot hun verbazing zagen ze meters lager vier grote buizen, eigendom van het mijnbedrijf Yanacocha, die vervuild water loosden in de rivier. Die mondt uit in El Milagro, het waterzuiveringsstation van de hoofdstad van Cajamarca. Dit wakkerde de bezorgdheid over de kwaliteit van het water aan.

Die discussie is op zich niet nieuw. Al in 1998 bleek uit een onderzoek van de Nationale Universiteit van Cajamarca dat er in het water dat uit de kranen kwam sporen zaten van chroom, mangaan, koper, cyanide en ijzer.

Sindsdien zijn er verschillende inspecties uitgevoerd, maar totnutoe is er geen enkele studie die de twijfels over een mogelijke vervuiling kon ophelderen. Uit een van de laatste monitorings in de Rio Grande in augustus 2010 bleek dat er trihalometanen in het water zaten, een kankerverwekkende stof. In 2000 was er dan ook nog een ramp in het dorpje Choropampa, waar een vrachtwagen van het bedrijf bij een ongeval een grote hoeveelheid kwik verloor, waarmee meer dan duizend inwoners zonder enige bescherming in contact kwamen.

Ironisch is dat Yanacocha zelf duidelijk niet zeker is van de kwaliteit van het water. In een college waar de kinderen van hoge functionarissen van het mijnbedrijf naar school gaan, werden enkele affiches gevonden in de lavabo's. Daarop stond, in het Engels en het Spaans dat de kinderen niet van de kraan mochten drinken.

Geen water uit de kraan
Een jaar geleden begon bovendien de hoeveelheid water uit de kranen in de huizen duidelijk te dalen. Het mijnbedrijf Yanacocha houdt vol dat dit niet de schuld is van zijn activiteiten. Het zegt dat het 'slechts' 52 liter water per seconde gebruikt. Ter vergelijking: El Milagro verwerkt zo'n 220 liter water per seconde voor een bevolking van meer dan 200.000 inwoners.

Reinhard Seifert, technisch adviseur van het Frente van Milieubescherming van Cajamarca, zegt dat de Rio Grande al jaren uitgedroogd is en dat er enkel nog water was dankzij twee andere rivieren. "De Rio Grande is al jaren aangetast, daarom heeft het mijnbedrijf Yanacocha in 2005 de vier buizen geïnstalleerd die vervuild water lozen in deze rivier", zegt Seifert.

Luis Campos, directeur van Milieu en Sociale Verantwoordelijkheid van Yanacocha zegt dat het bedrijf niet de oorzaak is van de droogte, maar dat het wel wil helpen om de opvang van het water te verbeteren samen met Sedacaj en het stadsbestuur van Cajamarca. Hij ontkent bovendien dat het water vervuild is. "Wij ondersteunen volop het project om de bevolking van meer water te voorzien. Het water van Sedacaj is van prima kwaliteit, het is absoluut niet vervuild."

Marjan Cauwenberg, 11.11.11


Laatste aanpassing op vr 10 feb 2012
Artikel 865 keer gelezen
Share/Bookmark


Disclaimer | RSS | Bescherming van de persoonsgegevens
Logo Combell