Waardig Werk - inleidende tekst

Uitgesloten van menswaardig werk

Hoewel waardig werk dus uitdrukkelijk een internationaal erkend mensenrecht is, worden steeds meer mensen ervan uitgesloten. Dat is een universeel gegeven.
Zowel in Noord als in Zuid hebben teveel mensen geen of onvoldoende betaald werk. En het werk dat er al is is vaak verre van waardig: lage lonen, slechte arbeidsomstandigheden, schending van rechten, uitbuiting op grote schaal.
De miljoenen mensen die werken in vrijhandelszones zijn hiervan getuige. In deze industriezones worden grote multinationale bedrijven "vrijgesteld" van een aantal verplichtingen. Ze hoeven de wetgeving niet toe te passen en hebben de vrije hand om werknemers zo min mogelijk te betalen voor zo lang mogelijke dagen. Vakbonden worden er meestal botweg verboden. Hier werken hoofdzakelijk jonge meisjes en vrouwen o.m. in kledingbedrijven.

Gebrek aan werk en perspectief dwingt massa's mensen om hun land te verlaten om elders werk te zoeken. Vandaag zijn er tientallen miljoenen arbeidsmigranten. Hun precies aantal is moeilijk te schatten, want velen zijn niet geregistreerd, migreren "zonder papieren". Het hoeft geen betoog dat zij binnen de werknemers een bijzonder kwetsbare groep vormen.

Steeds meer mensen komen bij gebrek aan beters terecht in de informele economie. De informalisering van de economie grijpt gulzig om zich heen. In het Zuiden vormen "informele werkers" een meerderheid. In zwart-Afrika werkt 90 % informeel, in Latijns-Amerika gemiddeld 50 %. Wereldwijd werken 211 miljoen kinderen informeel, buiten de wet.

Het gaat om mensen die noodgedwongen voor eigen rekening een zaak beginnen als schoenpoetser, straatverkoper, transporteur, of die thuis werken of in een klein ateliertje op de rand of net buiten de wet. Maar ook binnen de formele grote bedrijven worden mensen informeel aan het werk gezet. In grote bedrijven kan soms een meerderheid van de "werknemers" informeel, buiten de formele regeling, aan het werk gezet worden: zonder contract, zonder inkomenszekerheid, zonder recht op organisatie, zonder enige bescherming of zekerheid.

Op zoek naar het laagste loon

De oorzaken van deze sociale mistoestanden zijn complex: een falende formele economie, een overlevingslandbouw die onvoldoende jobs en inkomen kan garanderen, een scheve handelspolitiek... Het is duidelijk dat de globalisering en het neoliberale denken een hoofdrol spelen. De jarenlange liberalisering van de internationale handel en het kapitaalverkeer hebben geleid tot een mondiale vrijemarkteconomie. Dat staat gelijk voor vlijmscherpe internationale concurrentie die ondernemers dwingt om te produceren in landen met de "beste" voorwaarden, met goedkope en makke arbeidskrachten.
De impact van politieke overheden op de economie en de tewerkstelling is verminderd en grote multinationale ondernemingen hebben vrij spel.

Acties

Waardig werk voor iedereen lijkt verder af dan ooit.
Sociale bewegingen en vakbonden zien zich voor gigantische uitdagingen geplaatst en bouwen aan een tegenmacht tegen het internationaal kapitaal.
In Zuid en Noord willen ze een grotere greep van politieke overheden op de economie, afdwingbare regelgeving voor de bedrijven en respect van de arbeidsrechten.
Concreet gebeurt dat via verschillende sporen en op verschillende niveaus.

• Acties ter plekke voor meer en beter werk, tegen afdankingen en tegen privatiseringen.
• Acties voor betere bescherming en betere arbeidsvoorwaarden.
  Specifiek voorbeeld zijn de acties van de Schone Kleren Campagne, een breed internationaal platform, die ijveren voor betere voorwaarden van de arbeid(st)ers in de kledingsector, o.m. via gedragscodes.
• Het organiseren van alle werkers, zowel formele als informele, om betere voorwaarden af te dwingen.
• Acties voor wereldwijde sociale zekerheid voor alle werkers.
• Specifieke initiatieven voor kwetsbare groepen: arbeidsmigranten, kindarbeiders, vrouwen.
• Organisatie van onderlinge solidariteit: toegang tot gezondheidszorg, spaarsystemen, tewerkstellingsinitiatieven
• Onderhandelingen en acties voor de toepassing van internationale wetgeving.
• Beïnvloeding van politici opdat zij op internationaal vlak de kaart van de werknemers zouden trekken.
  

Bron: Wereldsorlidariteit