WTO-conferentie: een maat voor niets !

De WTO-conferentie is vandaag - 2 december 2009 - een dikke twee uur sneller dan verwacht geëindigd. De slotzitting werd afgehaspeld in een drafje met een ongehoorde lichtzinnigheid. De voorzitter gaf zoals afgesproken zijn persoonlijke visie op wat de belangrijkste punten waren die de leden de afgelopen dagen hadden aangebracht.

Bovenaan het lijstje: de meeste leden hebben hun wens uitgeproken dat de Doha Ronde volgend jaar wordt afgesloten. Verder de suggestie om begin volgende jaar met een beperkt aantal ministers een stand van zaken van de onderhandelingen op te maken en stappen aan te duiden om verder te gaan. Vervolgens het voorstel dat de hoofdonderhandelaars volgend week al een plan uitwerken over hoe de stand van zaken moet opgemaakt worden. Dan een hele waslijst van gemeenplaatsen: de ontwikkelingsdimensie is belangrijk, er moet aandacht zijn voor de minstontwikkelde landen, de hulp aan de handel moet behouden blijven, voedselzekerheid en klimaatverandering moeten aandacht krijgen, er moet in het oog gehouden worden dat de crisis niet leidt tot protectionisme, enz.

Opvallend weinig over de rol van de WTO in de huidige crisisomstandigheden, wat nochtans het thema was van de werkgroepvergadering van vandaag; vergadering die vroeger dan verwacht is afgelopen. Het moet zijn dat de ministers daarover niets te vertellen hadden. Vandaag heeft de WTO inderdaad oveduidelijk bevestigt dat het gewoon niets te zeggen, noch te bieden heeft om de voedselcrisis, de financiële en economische crisis en de klimaatcrisis aan te pakken. De WTO heeft zelfs geen oplossing gevonden om haar eigen interne impasses en tegenstellingen op te lossen. Een aantal ministers bijelkaar brengen om een stand van zaken op te maken in het voorjaar, klinkt niet echt als een fantastisch plan om de onderhandelingen vooruit te doen gaan.

Men kan niet anders besluiten dan dat deze ministerconferentie één grote maat voor niets is geweest, een flop van je welste. De WTO heeft zichzelf niet bewezen, ze heeft integendeel haar absolute zwakte en impasse in het lang en het breed tentoongespreid. En deze mislukking is vooral te wijten aan de rijke landen die voortdurend de vrijhandel preken om markten te kunnen veroveren in het Zuiden, maar telkens zelf het recht opeisen om hun kwestbare flank, de landbouw, te blijven verdedigen. Ontwikkelingslanden pikken deze kwakkel niet: zij willen hun kansen op industrialisering niet verkwanselen en weigeren nog meer toegevingen te doen. Wachten op Obama zal niet helpen, zijn handen zijn gebonden, hij zal geen konijn uit zijn hoed toveren. De Doharonde zal volgend jaar niet afgelopen zijn, en misschien zelfs gewoon een stille dood sterven.

Daarmee is de WTO een hele reeks banken achteruit gegaan. En terecht. Creatieve oplossingen moet men van deze organisatie niet verwachten; het enige wat ze kan is liberaliseren. En dat is niet wat er nu nodig is om de verschillende crisis aan te pakken. Voor een nieuwe “global governance” moet je niet bij de WTO zijn. In plaats van een organisatie waar iedereen aan zich zelf denkt zijn er fora nodig waar iedereen aan ons allemaal denkt. Hopelijk doen de onderhandelaars dat die binnen enkele dagen naar Copenhagen gaan voor de klimaatconferentie. Maar te vrezen valt dat de zeespiegel noch veel zal moeten stijgen vooraleer men beseft dat er dringend een knop moet omgedraaid worden.

Genève, woensdag 2 december 2009
Marc Maes, Beleidsmedewerker Handelsbeleid 11.11.11