Bedrijven verplichten om mensenrechten te respecteren. Steunt of hindert de EU de VN hierbij?

india-1287963 1920

Deze week beginnen in Geneve de onderhandelingen voor een bindend VN-verdrag dat bedrijven verplicht om mensenrechten te respecteren. De westerse landen, inclusief de Europese Unie, zijn terughoudend. Samen met haar leden en partners roept 11.11.11 de Europese beleidsmakers op om er actief voor te zorgen dat zo'n verdrag er komt.

Straffeloosheid?

Transnationale bedrijven zijn dikwijls betrokken bij de schendingen van mensenrechten door ontbossing, landroof, vervuiling van gronden en water, sociale uitbuiting, intimidatie en onderdrukking van protest, of ze nu zelf dader zijn, laten begaan, of zich onvoldoende vergewissen van wat er bij hun leveranciers gebeurt. Met de uitdeining van mondiale productieketens wordt het risico op betrokkenheid groter.

Ook de toenemende ontginning van grondstoffen en gronden in kwetsbare en afgelegen gebieden leidt tot meer schendingen, conflicten en onderdrukking. Door gebrekkige of medeplichtige lokale instanties of door hun ingewikkelde bedrijfsstructuur ontsnappen bedrijven vaak aan vervolging en worden slachtoffers niet beschermd, gehoord of vergoed.

Dubbelzinnige houding in Noord en Zuid

In juni 2014 besloot de VN-Mensenrechtenraad (UNHRC) op voorstel van Ecuador via een resolutie tot de oprichting van een werkgroep om een bindend VN-verdrag uit te werken.

De westerse landen, inclusief de EU-lidstaten stemden toen tegen. Ze wilden liever inzetten op de promotie van de vrijwillige VN-richtlijnen voor Bedrijven en Mensenrechten (de UNGP) die pas drie jaar voordien waren aangenomen. Eigenaardig genoeg hebben de Europese lidstaten wél honderden akkoorden afgesloten die de rechten van investeerders internationaal afdwingbaar maken en wil de Europese Commissie daar zelfs een mondiaal tribunaal voor oprichten.

Even dubbelzinnig is dat de voorstellen van Ecuador enthousiast ondersteund werden door landen die het zelf niet zo nauw nemen met de mensenrechten.

Steun voor een bindend verdrag

Ondertussen is er binnen de UNHRC een werkgroep aan de slag gegaan die deze week (23-27 oktober) opnieuw samenkomt om nieuwe inhoudelijke voorstellen van Ecuador te bespreken. 11.11.11 heeft samen met leden en partners een wereldwijde oproep ondertekend om de onderhandelingen te steunen en de Europese beleidsmakers op te roepen om zich achter een bindend verdrag te scharen.

Transnationale bedrijven moeten verplicht worden om de mogelijke mensenrechtenimpact van hun activiteiten te evalueren en de nodige maatregelen te nemen om ze te vermijden. Staten moeten de nodige wetgevende en uitvoerende maatregelen nemen om te vermijden dat transnationale bedrijven de dans ontspringen. Slachtoffers van mensenrechtenschendingen moeten toegang krijgen tot klachtenmechanismen om hun recht te halen.

1.11.11-partner Walhi is de grootste en oudste coalitie van ngo's en basisorganisaties in Indonesië. Al sinds 1980 zet Walhi zich in voor bescherming van het milieu en de lokale gemeenschappen tegen de negatieve impact van de economische ontwikkeling.

Khalisah Khalid van WALHI legt uit waarom een bindend VN-verdrag dat bedrijven verplicht om mensenrechten te respecteren noodzakelijk is.


Marc Maes
Beleidsmedewerker handelsbeleid

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel