Nieuw rapport: fiscaal beleid in EU trappelt ter plaatse

tax games-race to the bottom-2017

Elk jaar begin december publiceren 21 Europese middenveldorganisaties, waaronder 11.11.11, het  'Stop Tax Dodging' rapport met een analyse en vergelijking van het fiscaal beleid in de EU en haar lidstaten. Na een reeks fiscale schandalen, waaronder recent dat van de Paradise Papers, is de behoefte aan efficiënte maatregelen tegen grootschalige fiscale fraude en belastingontwijking groter dan ooit. Europa probeert stappen te zetten om de 'fiscale optimalisatie' een halt toe te roepen. Uit het rapport blijkt evenwel dat de individuele lidstaten hier slechts moeilijk in meegaan. Een ding is zeker: 2017 is geen omwentelingsjaar voor eerlijke fiscaliteit.

5 criteria

Het rapport analyseert de fiscale ontwikkelingen in 17 lidstaten en Noorwegen.

Naast een uitgebreide analyse per land, beoordeelt het rapport met behulp van verkeerslichten het belastingbeleid van zowel de individuele landen als de Europese Commissie en het Europees parlement.

Dit gebeurt volgens 5 criteria, nl. transparantie voor begunstigde eigenaars, publieke land-per-landrapportering voor multinationale bedrijven, belastingverdragen, harmful tax practices en steun voor internationale fiscale samenwerking.

Het Europees Parlement doet het duidelijk het best. De verschillende lidstaten en Noorwegen kleuren mits een paar uitzonderingen vooral geel en rood, zo blijkt uit het rapport.

tax-games-countries-640

Gebrekkige transparantie

Er zijn enkele opvallende tendensen in de bestudeerde landen.

12 van hen verlaagden hun vennootschapsbelasting of plannen dit te doen in de nabije toekomst. Een beleid dat economische groei bevordert, zo klinkt het, is cruciaal om investeringen aan te trekken.

De realisatie van instrumenten voor meer transparantie blijft moeizaam verlopen. Tot nu toe introduceerden slechts 6 Europese landen een publiek register dat toelaat om de uiteindelijke begunstigde achter juridische constructies te identificeren.

Ook de Europese richtlijnen over publieke land-per-landrapportering blijven ter discussie staan. Deze rapportering verplicht ondernemingen om per land waarin ze actief zijn hun voornaamste cijfers te publiceren.

Anders dan bij het BEPS-plan van de OESO (plan om belastingontwijking tegen te gaan), gaat het hier om een boekhoudkundige verplichting voor bedrijven. Samen met het register voor begunstigde eigenaars zorgt ze in de eerste plaats voor meer transparantie, wat essentieel is in de strijd tegen fiscale fraude en belastingontwijking. Nog steeds de helft van de bestudeerde landen houdt er immers harmful tax practices op na, waarmee multinationale ondernemingen belastingen kunnen ontwijken.

De grootste verliezers

Winstverschuiving en fiscale planning hebben de ernstigste gevolgen voor de ontwikkelingslanden. Het merendeel van de bestudeerde landen ondersteunt initiatieven die inzetten op domestic resource mobilization en capaciteitsversterking in ontwikkelingslanden.

Toch hebben maar liefst 12 van de 18 landen onevenwichtige belastingverdragen afgesloten met ontwikkelingslanden. Een grondige impactbeoordeling van de bestaande belastingsystemen kan de negatieve effecten op ontwikkelingslanden in kaart brengen. Toch hebben tot op heden slechts enkele Europese landen een zgn. spillover analysis uitgevoerd. In het kader van beleidscoherentie voor ontwikkeling zou ieder land zo'n beoordeling moeten uitvoeren.

België: bescheiden vooruitgang maar te weinig ambitie

In de nasleep van de Panama Papers heeft België een aantal stappen ondernomen om belastingfraude-en ontwijking aan te pakken. Inmiddels vorderde het ongeveer 8 miljoen euro terug van individuen die betrokken waren bij het schandaal.

Op internationaal niveau is de Belgische regering evenwel niet altijd constructief, bijvoorbeeld in de onderhandelingen over de anti-ontwijkingsrichtlijn. Daarenboven gaat ze zelden verder dan de vastgelegde minimumcriteria. Zo is de toegang tot het register van begunstigde eigenaars niet openbaar, maar beperkt tot personen met een 'legitiem belang'.

Minister van Financiën Van Overtveldt ondersteunt het Europese voorstel over de harmonisering van de vennootschapsbelasting, maar tegelijk wijst hij op het belang van autonomie voor de lidstaten om hun eigen belastingtarief te bepalen. De geplande hervorming van de vennootschapsbelasting kadert in diezelfde logica. Het Belgische standpunt over publieke land-per-landrapportering, een bevoegdheid van minister van Economische Zaken, is nog niet helemaal duidelijk.

In het kader van beleidscoherentie voor ontwikkeling ondersteunt België het Addis Tax Initiative voor ontwikkelingsfinanciering. Toch heeft België nog een aantal restrictieve belastingverdragen met ontwikkelingslanden.

Vorig jaar toonde onderzoek van 11.11.11. reeds aan dat heel wat van die belastingverdragen onevenwichtig zijn, goed voor een bijkomend inkomensverlies van ongeveer 35 miljoen euro. De Bijzondere Panamacommissie heeft een impactanalyse om potentiële negatieve effecten in kaart te brengen aanbevolen.

De vraag is evenwel wanneer die zal worden uitgevoerd. Hierdoor, en ook door gebrekkige ambitie en enkele harmful tax practices, kleurt België hoofdzakelijk rood in de beoordeling. Enkel de Belgische land-per-landrapportering blijft voorlopig in het geel.

Sterkere ambitie voor de toekomst?

Sinds enkele jaren staat eerlijke fiscaliteit hoog op de Europese agenda. Ondanks de progressieve houding van sommige landen blijft transparantie evenwel een gevoelig punt. Vooral het publiek maken van gegevens voor burgers kan voorlopig op weinig steun rekenen. Nochtans kunnen publieke data de controle en correcte inning van belastingen sterk vereenvoudigen. Parallel zet de dalende trend in de Europese vennootschapsbelasting zich verder.

De publicatie van dit rapport komt er aan de vooravond van de ECOFIN-vergadering van de ministers van Financiën op 5/12. Eveneens brengt de Europese Unie op 5/12 haar zwarte lijst uit van belastingparadijzen. Met criteria over transparantie, fair taxation en de implementatie van de OESO-BEPS maatregelen, toont de EU zich alvast ambitieuzer dan de OESO. Die bracht eerder een lijst uit waarop slechts één land stond opgenomen als belastingparadijs.

Met haar zwarte lijst krijgt de EU de kans om haar ambitie voor eerlijke fiscaliteit te versterken. Dat de lijst enkel landen van buiten de EU in rekening neemt, tast evenwel de geloofwaardigheid aan.

Om de verschillende verkeerslichten allemaal op groen te krijgen, moet ze ook in eigen huis schoon schip maken. Het rapport is dan ook een oproep voor meer fiscale samenwerking, zowel op Europees als op internationaal niveau. Alleen een gecoördineerde aanpak kan het verschil maken voor eerlijke fiscaliteit.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels