Ngo-rapport: De betrokkenheid van Belgische banken bij voedselspeculatie

Ngo-rapport: De betrokkenheid van Belgische banken bij voedselspeculatie

Ondanks individuele engagementen om ethisch en sociaal te bankieren blijven Belgische banken investeren in fondsen die zich inlaten met voedselspeculatie.

Dat blijkt uit het ngo-rapport "De betrokkenheid van Belgische banken bij voedselspeculatie" dat vandaag door zes ngo's wordt voorgesteld. Zowel Axa, Belfius, ING, ABN Amro, Deutsche Bank als BNP Paribas Fortis lieten en laten Belgische spaarders intekenen op fondsen die zich inlaten met voedselspeculatie.
 
De ngo's achterhaalden 28 fondsen en tal van financiële producten voor een totaal van 3,7 miljard euro. "Het topje van de ijsberg", aldus de onderzoekers. Een speculatie met rampzalige gevolgen voor de allerarmsten in ontwikkelingslanden. 

Via 28 fondsen en tal van beleggingsproducten is er door de zes banken voor meer dan 3,7 miljard euro opgehaald. Het geld wordt gebruikt om te speculeren op grondstoffen. Minstens een kwart van deze speculatie gaat over voedsel.

"Mensen investeren hun geld zonder argwaan in zo'n grondstoffenfonds, maar beseffen niet dat ze zo ook de voedselmarkt destabiliseren. En dat die destabilisatie verschrikkelijke gevolgen heeft in ontwikkelingslanden." Vaak krijgen ze die informatie ook niet. Integendeel, elk van de betrokken banken presenteert zich steevast als een bank die rekening houdt met het maatschappelijke, het ethische en het ecologische. 

Concreet belegde Deutsche Bank voor bijna 2,7 miljard in bedenkelijke grondstoffondsen, BNPParibas Fortis voor 841 miljoen, Axa voor meer dan 80 miljoen, Belfius bijna 75 miljoen en ING voor 60 miljoen. ABN Amro schreef bijna 3 miljoen certificaten uit. De Belgische belegger kon bovendien nog op twee extra fondsen intekenen bij Deutsche Bank, goed voor nog eens 6,3 miljard euro.

Naast de zichtbare fondsen met geld van particuliere spaarders, zit er ook geld van institutionele beleggers (pensioenfondsen ea) en van de banken zelf in voedselspeculatie.

Over hoeveel geld het gaat is vandaag onduidelijk. Algemeen wordt aangenomen dat het over een veelvoud van het 'zichtbare' deel gaat. In de VS gaat men uit van een factor 7, in Europa van een viervoud. Dat betekent dat de Belgische banken minstens voor 18,6 miljard euro in deze fondsen hebben zitten, met een aandeel van 3,8 à 4,7 miljard in voedsel. Voor alle duidelijkheid, dit blijft -  door het gebrek aan transparantie - een schatting. 

Onethisch

Voedselprijzen zijn een lucratieve, maar erg onethische belegging. De prijzen staan hoe dan ook onder druk door het toenemend aantal mensen op de wereld, door het gebruik van voedsel voor biobrandstof, door landgrabbing. In zo'n markt speculeren drijft de prijzen onvermijdelijk de hoogte in. En banken weten dit.

Zowel ngo's als de VN wezen al herhaaldelijk op de invloed van speculatie, al is het fenomeen relatief recent. "Als gevolg van de economische crisis gingen investeerders op zoek naar zaken waar wel nog stevige winstmarges te vinden zijn. De gevolgen hiervan zijn immens: zo verhandelt men 46 keer de wereldwijd beschikbare tarweoogst en 24 keer die van maïs. De voedselmarkt, die voordien relatief stabiel was, wordt zo compleet ontwricht. Het gevolg zijn prijspieken, zoals in 2007-2008 en 2010-2011. Die prijspieken voelen wij een beetje, maar zijn desastreus voor het Zuiden.

Tussen 2007 en 2008 alleen al werden hierdoor 130 tot 150 miljoen mensen in extreme armoede geduwd. Ook de gewelddadige oproer in het Midden-Oosten en twee voedselcrisissen worden aan de prijsstijgingen gelinkt. Logisch, als je weet dat In ontwikkelingslanden mensen tot 80% van hun inkomen aan voedsel spenderen. Of, zoals Europees commissaris Michel Barnier stelde: "Voedselspeculatie is een schande."

voedselspeculatie mais caritas oostenrijk [Foto ©Caritas - Oostenrijk] 

Alarmbel

Dat de banken in België nog steeds geld in voedselspeculatie steken lijkt puur te maken te hebben met het feit dat tot dusver niemand de alarmbel heeft geluid. In Frankrijk, Duitsland en Engeland trokken de banken zich na protest al terug uit de bewuste fondsen. BNP Paribas zelfs in februari nog, na protest van Oxfam Frankrijk. "Voor organisaties die zo internationaal zijn lijkt het sterk dat deze signalen nooit tot België zijn doorgedrongen."

De zes ngo's vragen dan ook dat de betrokken banken zich uit de fondsen terugtrekken en het geld herinvesteren in ethische alternatieven. Tegelijk vragen de organisaties dat de Belgische politiek werk maakt van betere regels.

  • Er moet meer transparantie komen, ook van wat de banken en grote investeerders doen.

  • Spelers die niks met voedsel te maken hebben moeten geweerd worden van de voedselmarkt.

  • De grenzen van de voedselspeculatie moeten afgelijnd worden met zogenaamde positielimieten. Hiermee kunnen grote spelers verhinderd worden misbruik te maken van hun dominante positie (bvb door een groot deel van een grondstof achter te houden en zo de prijzen op te drijven)

 

De timing van het rapport is in deze niet willekeurig. Zowel nu donderdag in het federaal parlement als vrijdag op de Europese Raad moet België een standpunt innemen over de invoering van positielimieten. Het gevaar dreigt immers dat uitzonderingen worden toegekend die de regelgeving zo lek als een zeef maken. "De regering heeft zich in het regeerakkoord geëngageerd om voedselspeculatie aan te pakken. Dit is het moment", aldus de organisaties.

Het integrale onderzoek van Réseau Financement Alternatif met alle cijfers, fondsen, referenties en bronnen is ook beschikbaar (enkel in het Frans).

voedselspeculatie logos 2013


In de pers:

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels