Nog nooit zo veel slachtoffers, maar Afghanen moeten terug van Europa

Vandaag tekent de Europese Unie een nieuw samenwerkingsakkoord met Afghanistan met daarin een belangrijke plaats voor migratie. Het akkoord wil de ‘irreguliere migratie’ uit Afghanistan aanpakken en grootschalige gedwongen terugkeer naar Afghanistan faciliteren. Dit terwijl de situatie er op het terrein in sneltempo op achteruitgaat en meer mensen dan ooit het geweld in Afghanistan ontvluchten.

11.11.11 en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vragen België dit akkoord niet te ratificeren zonder sterke garanties dat mensen niet terug gestuurd worden naar onveilige gebieden. Daarnaast roepen we België op om de gedwongen terugkeer naar Afghanistan op te schorten zolang de situatie in Afghanistan niet verbetert.

Frederica Mogherini en Afghaans president Ashraf Ghani tekenen in München een nieuw samenwerkingsakkoord met daarin een aantal zorgwekkende plannen inzake migratie.

De plannen bouwen verder op het ‘Joint Way Forward’ akkoord dat de EU eerder met Afghanistan afsloot. Dit gecontesteerde akkoord over de gedwongen terugkeer op korte termijn van 80.000 Afghanen, werd in oktober in alle stilte onderhandeld en ontsnapte aan debat in het Europese Parlement. Het nieuwe samenwerkingsakkoord wordt beschouwd als een ‘gemengd verdrag’ wat betekent dat naast de EU ook de lidstaten – en alle betrokken parlementen - hun akkoord moeten geven. Een kans voor België en het Belgische parlement om dit niet zomaar te laten passeren.

Gedwongen terugkeer

Het Joint Way Forward akkoord opent de deur voor de grootschalige gedwongen terugkeer van Afghanen en voorziet dat ook ouderen, zieken, vrouwen en kinderen met families en niet begeleide minderjarigen – mits ‘een aantal specifieke begeleidingsmaatregelen’ - terug gestuurd kunnen worden. Om deze terugkeer mogelijk te maken wordt de bouw van een specifieke terminal voor gedwongen terugkeer in de luchthaven van Kabul overwogen.

Het Joint Way Forward akkoord opent de deur voor de grootschalige gedwongen terugkeer van Afghanen en voorziet dat ook ouderen, zieken, vrouwen en kinderen met families en niet begeleide minderjarigen – mits ‘een aantal specifieke begeleidingsmaatregelen’ - terug gestuurd kunnen worden.

De Joint Way Forward stootte aanvankelijk binnen Afghanistan op weerstand maar de Afghaanse regering werd uiteindelijk over de streep getrokken met de stok van de ontwikkelingshulp. Een donorconferentie in Brussel in oktober, waar de ontwikkelingsfondsen voor de komende vier jaar werden vastgelegd, moest als een hefboom dienen voor de implementatie van de Joint way Forward.

Ontheemd in eigen land

Het nieuwe samenwerkingsakkoord komt er op een moment dat de veiligheidssituatie in Afghanistan er sterk op achteruitgaat. Een indicatie daarvan is dat de Europese erkenningsgraad van Afghaanse asielzoekers van 43% in 2014 steeg tot ruim boven de 50%in 2016. In 2016 telde Afghanistan meer dan een half miljoen ontheemden in eigen land. Het hoogste aantal ooit genoteerd.

Meer dan 11.000 burgers zijn in 2016 omgekomen of gewond geraakt door de oorlog. Dat is een record sinds de statistieken in 2009 werden bijgehouden, zo melden de VN in hun jaarlijks Afghanistan rapport. Het aantal kinderslachtoffers bedroeg meer dan 3.500, een toename van 24% op een jaar tijd. Verschillende provincies dreigen terug in de handen van gewapende groepen te vallen. Dat maakt dat het risico om mensen terug te sturen naar onveilige gebieden groot is.

Volgens voormalig minister van Buitenlandse Zaken Rangin Spanta is 40 tot 45% van het Afghaanse territorium niet langer onder controle van de overheid. Bovendien wordt Afghanistan vandaag al geconfronteerd met grote groepen mensen die gedwongen teruggestuurd worden uit de eigen buurlanden. Vooral Pakistan voert de druk op Afghanen op om terug te keren. Verwacht wordt dat tegen eind 2016 meer dan 500.000 mensen zullen terugkeren. 

Precaire veiligheidssituatie

De grootschalige gedwongen repatriëringen brengen niet alleen de levens van vele duizenden Afghanen op de vlucht in gevaar maar vormen ook een bedreiging voor de precaire veiligheidssituatie in het land, zo waarschuwen de VN-Vluchtelingenorganisatie en de Wereld Bank in een gezamenlijk rapport van oktober 2016.

Brute en grootschalige gedwongen terugkeer maakt een ordelijke integratie onmogelijk. ‘De bijkomende terugkeer uit Pakistan, Iran en Europa zal naar alle waarschijnlijkheid leiden tot meer ontheemding, werkloosheid en instabiliteit’. 11.11.11 en Vluchtelingenwerk Vlaanderen benadrukken dat Afghanen alle redenen hebben om te vluchten. De EU wil de irreguliere migratie bestrijden maar voorziet in zo goed als geen legale alternatieven voor mensen op de vlucht voor oorlog en geweld. Tegelijkertijd staart de EU zich steeds meer blind op de terugkeercijfers zonder oog te hebben voor mensenrechten van migranten en de fragiele veiligheidssituatie op het terrein.

11.11.11 en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vragen België om dit akkoord niet te tekenen zonder garanties dat mensen niet worden terug gestuurd naar onveilige gebieden. Daarnaast roepen de organisaties België op om - net als verschillende Duitse deelstaten - de gedwongen terugkeer naar Afghanistan te staken, zolang de situatie niet verbetert. 

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels