Protos blaast 40 kaarsjes uit

belladereviaduct

Protos groeide de afgelopen 40 jaar enorm. Van een vrijwilligersorganisatie tot een professionele ngo. Van een project in Haïti naar langdurige programma's in meerdere landen. Van een focus op techniek en infrastructuur, naar een strategie van integraal waterbeheer met aandacht voor social engineering en lokale institutionele inbedding.

Samen met zijn partners werkt de ngo jaarlijks aan drinkwater, sanitair en water voor landbouw voor ongeveer 100.000 mensen. Maar sterker nog: de Protos-interventies rond water gelden vandaag als hefbomen tot duurzame sociale, economische en structurele veranderingen.

Jong geleerd

Op 14 januari 1977 richtte een mecenas-industrieel Protos op, samen met een aantal professoren en jong-afgestudeerden van de universiteiten van Gent en Leuven. In oktober van dat zelfde jaar werd Protos als ngo erkend en kreeg het overheidssubsidies voor de eerste projecten. In de beginjaren werkte de organisatie enkel in Haïti, vanaf 1982 ook in DR Congo.

In 1982 engageerde Protos zich voor een eerste belangrijk project: de drinkwatervoorziening van de provinciehoofdstad Hinche, in Haïti. Toen de nieuwe waterleiding in 1985 klaar was, werd ze – zoals voorzien – overgenomen door de staatsdienst. Van de inkomsten uit de abonnementen (ongeveer 3.000 € per maand) werd echter niets geïnvesteerd in onderhoud, en enkele jaren later doken al meteen de eerste problemen op. Protos leerde zijn lesje.

Bouwen aan een sterkere samenleving

Vanaf 1985 werden de watergebruikers nauwer betrokken bij de aanleg en het beheer van de infrastructuur. Er was meer aandacht voor bewustmaking en voor het opzetten van watercomités, die zelf instonden voor het beheer van de leidingen. Hierdoor bleef de infrastructuur langer overeind en de basisorganisaties waren een bouwsteen voor lokale ontwikkeling en emancipatie.

Om een duurzame watervoorziening verder te verzekeren, en om een autonoom ontwikkelingsproces te blijven stimuleren, werd die aanpak verder uitgewerkt. Lokale ngo's en besturen werden gemotiveerd om kennis op te bouwen zodat ze zelf participatief gestuurde drinkwaterprogramma's zouden uitvoeren. Er werd werk gemaakt van regionale planning en beheersstructuren om beter in te spelen op de immense noden. En via beleidsbeïnvloeding werd de drinkwater- en sanitatieproblematiek hoger op de agenda geplaatst bij de nationale overheden en internationale financieringsorganisaties.

Gelijktijdig met de verandering in benadering breide Protos zijn werkveld uit: eerst naar Rwanda en Burundi (1993), later naar Benin (1994), Mali (1995), Ecuador (1997) en Oeganda (2000). Begin 2006 startte Protos tenslotte in Madagaskar.

Integraal en lokaal waterbeheer

Vanaf 2000 is Protos sterk gegroeid. Samen met de andere lokale actoren past de ngo nu in bepaalde streken de strategie toe van integraal waterbeheer, een gecoördineerd beheer van water in relatie tot bodem en ecosystemen. Deze strategie wil het economisch en sociaal welzijn op een rechtvaardige manier verbeteren, zonder daarbij het milieu en latere generaties op het spel te zetten.

Sinds 2000 is in verschillende landen in ontwikkeling een proces van decentralisatie gestart. Daarbij worden de bevoegdheden i.v.m. watervoorziening en beheer overgeheveld van het centrale naar het lokale niveau. Protos speelt hier op in. Samen met alle partijen wordt gezocht naar een goede rolverdeling, capaciteitsversterking en relatieopbouw tussen de lokale besturen, de georganiseerde watergebruikers, de staatsdiensten, en de lokale private sector. Via actie-onderzoek legt Protos met zijn partners de best passende beheerstructuren vast, rekening houdend met de lokale context.

Hoe ziet de toekomst er uit voor Protos?

De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen – een globale aanpak om tot meer duurzame ontwikkeling te komen tegen 2030 – vormen het kader om de strategie, aanpak en interne organisatie van Protos bij te stellen. De visie en missie werden scherper geformuleerd. De sleutelwoorden rechtvaardig, duurzaam en participatief blijven behouden, maar de klemtoon ligt nu evenzeer op waterbeheer als op watergebruik. De begrippen 'Noorden' en 'Zuiden' werden geschrapt omdat de meeste uitdagingen om tot duurzame ontwikkeling te komen globaal zijn, zo ook de waterproblematiek.

Protos zet steeds vaker in op samenwerking met andere organisaties. Die samenwerking wordt zowel op lokaal als internationaal niveau gezocht, om efficiënter en doelmatiger te zijn in de ontwikkeling en de verandering die wordt nagestreefd.

De relevantie van Protos blijft evident. Volgens de laatste cijfers van de VN zijn er nog steeds 844 miljoen mensen zonder een basisdienst voor drinkwater, en 2,3 miljard zonder toilet. De door de watercyclus steeds hernieuwde zoetwatervoorraad blijft nagenoeg gelijk, maar moet wel door steeds meer mensen en toepassingen gedeeld worden. Dat gebeurt op dit moment nog niet altijd even rechtvaardig, duurzaam en participatief.

Protos DOOR:

Steun Protos

Doe je graag een feestelijke gift naar aanleiding van de 40e verjaardag van Protos?

Dat kan eenvoudig via de Doneer-knop op www.protos.ngo, of door over te schrijven op het rekeningnummer van Protos: BE22 5230 8036 1747.

 

Deel dit artikel