Je klikpad:  Wat zijn microkredie ...Wat zijn de millenni ...Wat zijn ontwikkelin ...Water, de impact van ...Water - Inleidende t ...

Water - Inleidende tekst - vervolg

Toegang tot water is een mensenrecht

Water is de onvervangbare basis van alle leven op aarde, en daarom moet de toegang tot water formeel erkend worden als een mensenrecht. Dat is ook het standpunt van de VN, die het eind 2002 als volgt formuleerde:

“Water is een beperkte natuurlijke rijkdom en een publiek goed, fundamenteel voor leven en gezondheid. Het mensenrecht op water is essentieel om een leven in menselijke waardigheid te kunnen leiden. Het is een voorwaarde voor de realisatie van andere mensenrechten.
Het mensenrecht op water geeft iedereen recht op voldoende, veilig, aanvaardbaar, fysisch bereikbaar en betaalbaar water voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik. ….”

Ons water wordt schaars, zeer schaars.

Talloze samenlevingen worden momenteel bedreigd door een tekort aan water, wat een probleem vormt voor het in stand houden en verder ontwikkelen van hun welvaart en welzijn.
De toenemende waterschaarste vertaalt zich vooral in de achteruitgang van kwantiteit en kwaliteit van de bestaande watervoorraden, en de toegenomen vraag naar water, onder meer door irrigatielandbouw.

We springen te gulzig om met ons water.

We kunnen er echter voor ijveren dat elk levend wezen -nu en later- in voldoende mate over gezond water zal beschikken: minder water vervuilen, er zuiniger mee omgaan en… zorgen dat iedereen, rijk en arm, toegang hebben tot water… Want, water is een mensenrecht.

Water wordt zo schaars dat het zijn gewicht in goud waard is, en bijgevolg verhandeld dreigt te worden als de duurste koopwaar, enkel toegankelijk voor zij die het zich kunnen veroorloven. 
Water is sinds mensenheugenis een van de meest waardevolle elementen. Omwille van de schaarste is er echter steeds meer grof geld mee gemoeid.

Waterschaarste en waterconflicten

De groeiende ongelijkheid in de verdeling van water leidt tot interne spanningen en internationale conflicten.
De groeiende vraag naar water leidt steeds vaker tot een internationaal verdelingsprobleem. Wereldwijd zijn er 263 stroomgebieden die door meerdere landen worden gedeeld. Wanneer dit gegeven wordt gekoppeld aan de problemen die ontstaan door waterschaarste en groeiende armoede, is de link met conflicten over water al snel gelegd.

Privatisering van drinkwater

De privatisering van drinkwater is een proces dat volop aan de gang is. Dit proces wordt voluit gesteund door de Wereldhandelsorganisatie (WTO) die in de GATS-akkoorden de privatisering van de dienstensector vastlegt. Naast onderwijs, openbaar vervoer, ziekenzorg, gas en elektriciteit zou dan ook de watervoorziening geliberaliseerd worden. Op die manier dreigt water gewoon onderworpen te worden aan de niets en niemand ontziende marktregels van vraag en aanbod. En zo dreigt water uiteindelijk het exclusieve privilege van een bemiddelde klasse te worden...

Het Algemeen Akkoord over de Handel in Diensten (GATS) werd voor het eerst ondertekend in 1994. Landen kunnen zelf aanduiden welke diensten in welke mate worden geliberaliseerd. Sinds 2000 werd het GATS- akkoord opnieuw onderhandeld. De Europese Unie heeft in het kader van de GATS 2000 onderhandelingen voorgesteld om milieudiensten toe te voegen aan de te liberaliseren diensten. Daaronder valt ook de waterzuivering en de drinkwatervoorziening.

De Europese Unie vroeg aan 72 landen om hun milieudiensten te liberaliseren, met inbegrip van de waterzuivering en de drinkwatervoorziening. In april 2003 maakte de Europese Commissie echter zelf het Europese aanbod bekend, dat wil zeggen de lijst met de diensten die het bereid is te liberaliseren. Drinkwatervoorzieningen waren niet opgenomen in dit aanbod,…

Privatisering heeft lang niet altijd het vooropgestelde resultaat opgeleverd. Studies tonen aan dat privé-bedrijven niet noodzakelijk efficiënter zijn dan andere beheersvormen. Misbruiken en corruptie worden ook in de privé-sfeer vastgesteld. In veel gevallen werd de waterprijs tot een veelvoud opgetrokken na privatisering,…

Milleniumdoelstellingen

Ondanks het levensnoodzakelijke en onvervangbare karakter van drinkwater blijft 1,2 miljard mensen verstoken van dit meest elementaire goed. Ongeveer 2,5 miljard mensen hebben daarenboven geen toegang tot sanitaire voorzieningen. Het betreft vooral mensen in landelijk milieu en in de snel groeiende randzones van de steden in Latijns Amerika, Azië en Afrika.
De internationale gemeenschap engageerde zich om er voor te zorgen dat tegen 2015 dit gebrek aan toegang tot drinkwater en sanitatie gehalveerd wordt.

Om de Millennium Ontwikkelingsdoelstellingen (MOD) tegen 2015 te halen moeten dagelijks meer dan 220.000 mensen bijkomend toegang krijgen tot drinkwater; dagelijks moeten 450.000 mensen aan sanitaire voorzieningen raken.
Drie jaar nadat de internationale gemeenschap dit engagement is aangegaan zien we nog geen echte trendbreuk of concrete vooruitgang. Internationale organisaties hebben nog steeds geen innoverende mechanismen gevonden om de MOD te ondersteunen en de financiële solidariteit vanuit de OESO-landen stagneert.

De Europese Unie, die één van de sterke pleitbezorgers was voor de Millenniumdoelstellingen rond water, probeert nu al drie  jaar het EU Water Initiative op de sporen te krijgen.

{extern}europa.eu.int/comm/research/water-initiative/index_en.html{linktekst}>> Klik hier voor meer informatie over het Water Initiative{/extern}

Op de wereldwaterdag van 22 maart 2004 stemde de EU uiteindelijk toe een fonds te creëren om de toegang tot drinkwater en sanitatie te verbeteren in de ACP-landen. De NGOs drukken echter hun bekommernis uit over het vasthouden van de EU aan de privatiseringsprincipes. Hierbij zouden de fondsen aangewend kunnen worden voor de financiering van de privé-waterbedrijven.

Duurzaam waterbeheer

Duurzaamheid is lang niet altijd een criterium geweest bij het plannen van waterprojecten. Grote stuwdammen hebben overal ter wereld aanleiding gegeven tot sociale en ecologische drama's. Grootschalige irrigatieprojecten liggen aan de basis van het opdrogen van rivieren en meren. Ondoordacht oppompen van grondwatertafels zorgt voor verlaging van de grondwatertafel en verdroging van kwetsbare ecosystemen. Vervuiling van waterlopen en grondwatervoorraden hebben langdurige negatieve gevolgen voor volksgezondheid en milieu.
Al te vaak wordt alle heil verwacht van technologische oplossingen. De ervaring leert, ook hier bij ons, dat men niet ongestraft watersystemen kan 'bedwingen'. Respect voor natuurlijke waterregimes en ruimte voor water (overstromingsgebieden,..) maken mee deel uit van een duurzaam waterbeleid.

Een globale benadering van het watervraagstuk is essentieel voor duurzame ontwikkeling: geografisch door stroombekkens als basis voor het beleid te beschouwen, in tijd door rekening te houden met de toekomstige generaties, functioneel door ecologische, sociale en culturele aspecten in rekening te brengen en organisatorisch door alle betrokkenen te betrekken.

De beheersing van de vraag tenslotte is het sluitstuk van een duurzaam waterbeleid. De watervoorraden zijn eindig, maar het waterverbruik blijft stijgen. Niet alle watergebruik stelt dezelfde strenge eisen aan de waterkwaliteit. Vaak kan regenwater  gebruikt worden in plaats van leidingwater, leidingwater is net zo gezond als flessenwater, afvalwater kan gerecyleerd worden voor irrigatie,…

Water en gender

De tijd die besteed wordt aan het waterhalen in landelijke gebieden kan oplopen tot 4 à 5 uren per dag. Dit heeft een directe impact op de mogelijkheid en de tijd die vrouwen hebben om zich te ontplooien, voor onderwijs of inkomensgenererende activiteiten.

In de meeste landen van de Derde Wereld bestaat er een heel duidelijke taakafbakening tussen mannen en vrouwen. Vrouwen zijn bijna altijd verantwoordelijk voor de huishoudelijke taken, waaronder de zorg voor de kinderen, de hygiëne en het halen van het water voor het ganse huishouden.

Als meest belanghebbende partij zijn vrouwen dus uitzonderlijk goed geplaatst om binnen de verschillende participatie- en beslissingsmechanismen rond water het hoge woord krijgen toegeschoven, of alvast een evenredige inbreng kunnen doen. Dit is echter meestal nog bijlange niet het geval.

Bron: Protos

Tweet