Je klikpad:  Tot aan de knieën i ...Kalender: MO*debat: ...Themapagina Noodhul ...Onverantwoord sojamo ...Gender en de mondial ...

Gender en de mondiale kledingindustrie

Dat men een vrouw is, heeft in de mondiale kledingindustrie dikwijls enorme consequenties. Hoe weinig en hoe laat men voor zijn arbeid wordt betaald, dat men geen arbeidscontract heeft, geen ziekte- of bevallingsverlof krijgt, geen recht op organisatie of een pensioen heeft, hoe men door opzichters verbaal wordt aangesproken – of aangeraakt. Het heeft allemaal te maken met op gender gebaseerde ideeën over wat aanvaardbaar is.

Als je beseft wat dat meebrengt aan stress door de arbeidsonzekerheid en het verbaal of fysiek geweld, aan ondervoeding vanwege het lage loon, oververmoeidheid door gedwongen overwerk en onvermogen om iets aan de onveilige arbeidsomstandigheden te doen, dan wordt duidelijk wat voor een weerslag dat moet hebben op de gezondheid van een vrouw en haar kinderen.

De biologische verschillen tussen de seksen zijn overal ter wereld dezelfde. Maar de hun toegewezen rollen blijken bepaald te worden door de sociale en culturele context. Aan mannen en vrouwen wordt in de maatschappij een verschillende  genderpositie toegewezen. Daardoor raakt elk beleid, elke actie hen op een andere manier. Indien de internationale Schone Kleren Campagne (Clean Clothes Campaign – CCC) de genderproblematiek over het hoofd zou zien, dan zou ze zichzelf praktisch blind maken voor de reële situatie van de vrouwelijke arbeidsters, die de overgrote meerderheid vormen van de werknemers in de mondiale kledingindustrie.

Dat gender een belangrijke factor is in de mondiale uitbestedingsketen van de kledingindustrie is onderhand wel bekend.  Maar hoe daarmee rekening houden in de werking, bij acties en campagnes? Wat houdt dat in voor de eisen omtrent arbeidsrechten die we stellen aan bedrijven en overheden? Daarover gaat de uitvoerige brochure “Made by Women”, die zopas door de Clean Clothes Campaign is gepubliceerd. Een 12-tal vrouwelijke onderzoeksters, organisatoren en campagneverantwoordelijken belichten en verhelderen er de genderproblematiek in de kledingindustrie.

In een zestal theoretische bijdragen worden de belangrijkste aspecten van de genderproblematiek in de kledingindustrie behandeld. Vrouwen zijn veelal de voornaamste ‘producenten’ in de verzorgingseconomie. In het gezin en de gemeenschap zijn zij verantwoordelijk voor verreweg de meeste (onbetaalde) zorg. De manier waarop vrouwen in en uit de mondiale toeleveringsketen worden opgenomen of uitgestoten, heeft daarom een grote weerslag buiten de fabriek – op het gezin en de lokale gemeenschap.
Een groot aantal arbeidsters zijn daarenboven arbeidsmigranten. Meisjes en jonge vrouwen van het platteland gaan ver weg in andere gemeenschappen op zoek naar een (bijkomend) inkomen voor hun gezin. In veel gevallen zijn ze niet-geregistreerd en komen daarom terecht in niet-geregistreerde werkplaatsen, geïsoleerd, zonder rechten en zonder stem. Ze vormen er het uiterst flexibele ‘informele’ productieleger van de alsmaar meer geliberaliseerde uitbestedingsketen, waarin internationale bedrijven naar believen met bestellingen kunnen schuiven.
Omwille van de centrale rol van gender, moeten de diverse stakeholders – bedrijven en hun gedragscodes, multi-stakeholderinitiatieven, overheden, vakbonden en NGO’s – bij hun acties voor arbeidsrechten rekening houden met de specifieke noden van de vrouwelijke werknemers en ervoor zorgen dat hun stem wordt gehoord en gerespecteerd.

Naast deze bijdragen wordt veel aandacht besteed aan de concrete aanpak van de genderproblematiek, aan diverse strategieën en oplossingen van een groot aantal NGO’s en vakbonden. Een aantal vrouwelijke activisten en campagneverantwoordelijken doen het relaas van hun jarenlange inzet en ervaringen in de strijd voor de rechten van de arbeidsters wereldwijd. In zekere zin demystifiëren ze het genderbewust zijn: het houdt vooral in dat ze in alles wat ze doen de noden van de arbeidsters centraal stellen.

Dit werkje formuleert vooreerst de genderproblematiek op een heldere manier. Het illustreert ook overvloedig de diversiteit van initiatieven, ideeën en benaderingen. Het is daarom niet alleen relevant voor de Clean Clothes Campaign, maar voor alle ondernemingen, vakbonden en NGO’s die genderbewust willen handelen.

‘Made by Women – Gender, the global garment industry and the movement for women workers’ rights’. (Ed. Nina Ascoly, Chantal Finney), p. 128, The Clean Clothes Campaign, 2005. Downloadbaar van www.cleanclothes.org . Inlichtingen: Schone Kleren Campagne (www.schonekleren.be)