Bolivia: Wegaanleg door regenwoud stilgelegd

Het nieuws heeft de wereld verbaasd : zondag 26 september legde de politie in Bolivia op brutale manier een vreedzame protestmars lam. Meer dan 800 Bolivianen van indiaanse gemeenschappen waren al 45 dagen onderweg naar de hoofdstad La Paz, om hun territorium te verdedigen tegen geplande wegenaanleg.  De tropische TIPNIS (1)  zone waar ze wonen is immers officieel  erkend als 'dubbel' beschermd gebied, omwille van de inheemse bevolking en de bijzondere  natuur. 

De Boliviaanse regering had  het licht op groen gezet om in dit gebied 300 kilometer weg aan te leggen, om een betere verbinding mogelijk te maken tussen Brazilië en de steden aan de Stille Oceaan.  Deze weg zou de ecologie en het levenspatroon van de bewoners ernstig aantasten. Zij vrezen dat deze letterlijk de baan openlegt voor allerlei migratiestromen, voor aggressieve landbouw, cocateelt, houtkap, enz.   

Het is verbazend dat de repressie deze keer uitging van de regering van Evo Morales. Als eerste inheemse president van Bolivia, heeft Morales impuls gegeven aan een hele reeks grondige hervormingen die de historische discriminatie van de inheemsen en kleine boeren zouden moeten tenietdoen. De nieuwe grondwet stelt dan ook de rechten van de inheemse volkeren centraal. Evo Morales en zijn regering hebben overal en altijd verkondigd dat ze impuls wilden geven aan een samenleving die gebaseerd is op 'el buen vivir' (2)  - letterlijk 'het goede leven' - in plaats van op westers consumisme.      

Alle mooie principes leken in dit geval dan ook letterlijk van de baan geveegd te zijn : de bescherming van de rechten van de inheemse bevolking houdt onder meer in dat hun territoria gerespecteerd worden, met ook het recht op consultatie van de lokale bevolking bij dergelijke ingrijpende ontwikkelingsprojecten. Onze partnerorganisaties (Fobomade, Ceadesc en Fundación Jubileo) in Bolivia hadden al herhaaldelijk gewezen op dergelijke contradictorische signalen van de regering. Het beleid blijft erg gericht op economische groei, die vooral moet voortkomen uit de gaswinning, ontginning van mineralen, olie... Er wordt weinig stilgestaan bij ecologische impact en bij de gevolgen voor de ? meestal inheemse - bevolking die in de betreffende regio's leven. Op dit vlak verschilt Evo's beleid weinig van dat van zijn voorgangers, wat in het jargon van onze partners 'neo-extractivisme' genoemd wordt.

Onze partnerorganisaties wezen de overheid herhaaldelijk op deze contradicties. Ze maakten een analyse van de grote projecten, hielden workshops met de organisaties van de inheemse volkeren, steunden de campagne tegen olieontginning in het Amazonegebied.  Dat werd hen dikwijls niet in dank afgenomen. Het imago van de president was immers sterk verbonden met de bescherming van de indiaanse bevolking en de pachamama. Eén partnerorganisatie is zelfs met de vinger gewezen als pion van de VS, doordat ze zogezegd gefinancierd zouden zijn door US AID.  Pottenkijkers worden weinig gewaardeerd, vooral als hun analyse pijn doet.  Zo hebben de milieuorganisaties publiek gemaakt dat minstens één derde van het TIPNIS-gebied al erkend werd als potentieel voor petroleumboringen.     

Onze partners hebben de manifestanten bijgestaan door humanitaire hulp te voorzien tijdens hun mars, door pers te voorzien om mogelijke problemen te vermijden, door de bescherming te vragen voor de deelnemers aan de protestmars. Ze vreesden immers een gewelddadig optreden. Gelukkig zijn er uiteindelijk enkel gewonden gevallen, geen dodelijke slachtoffers (3) . Ze organiseren ook een actie om de Braziliaanse Ontwikkelingsbank ervan te overtuigen om hun financiering aan het project in te trekken, omwille van de ecologische en sociale impact.

Overal in het land zijn protestacties georganiseerd, uit solidariteit met de bevolking van TIPNIS. Ook organisaties die totnogtoe trouwe aanhangers waren van Evo, hebben zich uitgesproken tegen deze aanpak. Een aantal ministers hebben hun ontslag ingediend. Evo Morales ontkent dat hij en de zijne opdracht hebben gegeven om geweld te gebruiken. Een aantal woordvoerders komen aandraven met een complottheorie, zoals dat al wel eerder gebeurd is.

Het is in elk geval de ergste crisis sinds Evo Morales in 2006 aan de macht kwam. De contradicties die al een tijd aanwezig zijn, zijn nu volop in de schijnwerpers gezet, goed zichtbaar voor de nationale en internationale gemeenschap. Vele organisaties die opkeken naar Evo en zijn belofte voor reële veranderingen zijn zwaar teleurgesteld.  

De president heeft aangekondigd dat de wegaanleg wordt stilgelegd, en dat er een consultatie van de bevolking zal worden georganiseerd. Goed nieuws voorlopig. Maar onze partners zullen erg waakzaam moeten blijven, en verder actie blijven voeren om het respect voor de rechten van de mens en de natuur af te dwingen ? zelfs in een land als Bolivia.

Meer info:

________________________________
1 Territorio indígena y el Parque Nacional Isiboro Sécure
2 'Buen vivir' is een concept dat voortkomt uit de traditionele culturen waar wederkerigheid tussen personen en tussen de mens en de natuur centraal staan.
3 Dat is nog niet 100% bevestigd. Er zijn immers nog een aantal vermisten : in de chaos van de actie, zijn heel wat leiders (zelfs kinderen) gevlucht, waarvan ze veronderstellen dat deze zich totnogtoe schuil houden uit schrik voor vervolging.