Een dag in het levenvan Térésa Nzanza

Amy Térésa 'Tété' Nzanza woont in Ngaba, een kleine wijk ten zuiden van de Congolese hoofdstad Kinshasa.

6u: 'Opstaan, wassen en aankleden.' Amy wast zich buiten voor het huis van haar familie - alleen gelijkvloers, twee piepkleine kamers. Dat perceeltje delen ze met een andere familie. Er is stromend - zeg maar druppelend - water, dat niet drinkbaar is. Ook het toilet delen ze.

6u.30: 'Ik vertrek naar school, te voet.' Ze moet drie kwartier tot een uur stappen. Vaak vertrekt ze met een lege maag, want er is hooguit één maaltijd per dag, als er al een is. En als ze naar school kan. 'Ik ging het voorbije schooljaar maar drie maanden,' vertelt ze.

In Congo moeten ouders het schoolgeld per trimester betalen. Een heel schooljaar kost 75 euro. Een gemiddeld loon schommelt tussen 40 en 45 euro. Amy's vader had maar geld voor één trimester voor zijn dochter. Haar twee oudere broers gaan wel de hele tijd.

Nochtans is Amy een goede leerling. Ze lacht trots. 'Derde van de klas', twee jaar geleden. Voor de drie maanden vorig schooljaar heeft ze geen idee van haar resultaten. Om het rapport te mogen zien, moeten ouders de leerkracht een biertje of twee sucrés (frisdranken) betalen. Dat kost hun een euro. 'En dat geld was er niet.'

7u.30: 'De lessen beginnen. In onze klas zitten 49 leerlingen. We zitten met 2 tot 3 leerlingen per bank. Er is geen elektriciteit. Het is er warm. Als het onweert of heel hard regent, is het te donker en dan hebben we geen les.'

Het regenseizoen duurt negen maanden en valt ongeveer samen met het schooljaar. De kinderen blijven voor alle lessen op school. Uitjes zijn er niet, want het transport is onbetaalbaar.

Amy houdt van de school. 'Ik wil later lerares worden.' Er zijn twee lessen tot 10u.30, na de pauze zijn er nog drie lessen tot 12u. 'Ik doe het liefst Engels.' Voor boeken en schriften moet ze betalen.

'Tijdens de speeltijd spelen we spelletjes. Bouc-à-bic en jeu au li.' Bouc-à-bic is een soort koordspringen met een elastiek, jeu au li is een balspel, waarbij kinderen elkaar moeten proberen te raken met een bal.

12u: 'Zodra ik thuiskom van school, doe ik mijn schooluniform uit.' Het blauwwitte uniform laten maken kost, de stof inbegrepen, 5.000 tot 10.000 Congolese frank, 5 tot 10 euro. Ze heeft er dus maar een, dat zo lang mogelijk moet meegaan.

'Ik doe dan de afwas, als er gegeten werd. Ik zorg voor mijn broers en zussen. Thuis zijn we met vijf kinderen, drie broers en een zusje en ik. De oudste is dertien jaar, de jongste twee maanden.'

Haar papa is werkloos en probeert als straatverkoper wat geld bijeen te rapen. 'Hij was vroeger leerkracht.' Haar mama is onlangs vertrokken, omdat haar man niet meer voor het gezin kon instaan. Zij laat af en toe via kennissen wat geld bezorgen.

'Mijn oudste broer kookt nu en zorgt voor het huishouden.'

16u: 'Als ik niet naar school kan gaan, poets ik mee in huis en speel ik buiten. We spelen op het terreintje van ons huis. Van papa mogen we niet buiten ons terrein spelen. Het is daar te vuil.'

In haar wijk ligt de viezigheid overal, de percelen zijn gescheiden door een wirwar van grachtjes met zwart, drassig water en dode ratten. Vuilnisophaling is onbestaande. Een ongeluk is snel gebeurd en geld voor dokters- of ziekenhuisbezoeken is er niet.

Huiswerk is tegen de late namiddag al lang gemaakt. 'Ik maak mijn huiswerk meteen na school.' Er is geen elektriciteit in huis.

's Avonds is er dus geen licht om bij te werken. In Congo, aan de evenaar, valt de avond al tussen half zes en half zeven.

18u: 'Ik wacht op papa, die misschien met eten naar huis komt.' Eten doen ze als er geld is. 'Fufu (maniok-deegbollen, red.) en af en toe groenten.' Heel soms is er vis. 'Als er eten is, help ik om dat klaar te maken.' Ze koken met conservenblikjes, om te besparen op houtskool, omdat er dan minder van nodig is om het eten te verwarmen.

Door ondervoeding zijn de kinderen verzwakt. 'Ik ben vaak ziek. Vooral hoofdpijn en buikpijn. Soms kopen we dan aspirine en amydol hier in de wijk.' Naar de dokter gaan is te duur. De familie is voorlopig gespaard gebleven van aids, maar bijna iedereen heeft al malaria gehad.

19u: 'Thuis heeft papa een aparte slaapkamer, wij slapen in het salon.' 19 uur is bedtijd. Amy gaat vaak de nacht in met een knorrende maag.

Met dank aan Benoît Van Maele, coördinator 11.11.11 Congo, www.11.be