Leonor Briones:' arme mensen zijn arme mensen waar ook ter wereld

Professor Leonor Briones is coördinatrice van Social Watch Azië en richtte Social Watch in de Filippijnen op. Social Watch is een netwerk van meer dan 100 organisaties en individuen die strijden tegen armoede, voor een gelijke verdeling van de rijkdom en voor het respecteren van de mensenrechten. Als specialiste in ontwikkelingshulp presenteerde Briones een alternatief budget aan de Filippijnse regering in 2009. Dat budget voorzag meer ruimte voor sociale basisvoorzieningen. Leonor Briones maakt deel uit van de ‘W8', een groep van 8 vrouwen die Oxfam samenbracht. Zij trekken de wereld rond om meer aandacht te vragen voor de toegang tot sociale basisvoorzieningen.

De MDG's verkeren in moeilijkheden. Nochtans werden ze weinig ambitieus genoemd...
Leonor Briones: Daar sluit ik me bij aan. De Millenniumdoelstellingen zijn in feite niet voldoende. Het gaat wel om engagementen die de regeringen zijn aangegaan voor de Verenigde Naties en de hele wereld. We moeten die regeringen dus blijven herinneren aan hun verplichting om ze te realiseren. Bovendien zijn de Millenniumdoelstellingen een handig middel om de prestaties van de regeringen te evalueren.

Is het nog mogelijk om de Millenniumdoelstellingen te realiseren tegen 2015?
L.B.: Ik denk dat het moeilijk zal worden om de Millenniumdoelstellingen te halen. Door de wereldwijde financiële crisis en de opeenstapeling van natuurrampen, is de armoede in vele landen alleen maar toegenomen. En dan praten we nog niet over de bestuursproblemen.

Heeft de EU in de strijd met de crisis niet vooral haar eigen hachje willen redden?
L.B.: Je eigen hachje redden, dat is een natuurlijke reflex. We hebben effectief een daling in de ontwikkelingshulp gevoeld en soms ook een verandering van strategie. De ontwikkelingslanden hebben het gevoel dat ze zelf hun plan moeten trekken bij deze crisis.

Is de realisatie van de Millenniumdoelstellingen niet vooral de verantwoordelijkheid van de ontwikkelingslanden?
L.B.: Het gaat hier om een gedeelde verantwoordelijkheid van de ontwikkelingslanden en de rijke landen. We schuiven de verantwoordelijkheid nogal makkelijk op de ontwikkelingslanden. Maar als we er niet in slagen de Millenniumdoelstellingen te halen, dan komt dat door een gebrek aan financiële middelen. We hebben enorme schulden en een budgettair tekort omdat we onze producten niet meer kunnen verkopen. De vraag van de rijke landen is immers gedaald.
De discussie over wie nu de verantwoordelijkheid draagt, dateert al van bij de creatie van de Millenniumdoelstellingen. De rijke landen zeiden toen: doelstellingen 1 tot en met 7, dat is jullie probleem, doelstelling 8 (het opleggen van beperkingen op de vrijhandel die de onrechtvaardige gevolgen ervan moet tegengaan) is ons probleem. Ik ben het daar niet mee eens. Wij zijn allemaal verantwoordelijkheid voor de realisatie van alle doelstellingen. En wat die fameuze doelstelling 8 betreft, hoe ver zijn we daarmee eigenlijk gevorderd?

Deze doelstelling toont goed aan dat geld alleen niet volstaat om de Millenniumdoelstellingen te verwezenlijken. We moeten ook een coherent beleid hebben....
L.B.: Het al dan niet realiseren van Millenniumdoelstelling 8 bepaalt het succes van de andere doelstellingen. In deze doelstelling ligt de oplossing voor veel obstakels in ontwikkelingslanden. Er moeten financiële middelen vrijgemaakt worden door het probleem van de schuld op te lossen, we moeten een wereldwijde consensus bereiken over het probleem met de internationale vrijhandel, enzovoort.

Denkt u dat de handelsakkoorden van de EU de realisatie van de Millenniumdoelstellingen beïnvloeden?
L.B.: Zeer zeker. Deze akkoorden zijn vaak unilateraal; ze zijn voordeliger voor de rijke landen dan voor de ontwikkelingslanden.

Zijn budgetsteun en ‘budget tracking' volgens u de juiste middelen om een efficiënt gebruik van de hulp te garanderen?
L.B.: Budgetsteun is veel efficiënter dan specifieke projectsteun. Ten eerste is het een manier om vertrouwen en respect te geven aan de begunstigde landen. We kennen hen een budget toe dat ze kunnen gebruiken daar waar zij het nodig achten. We geven hen ook meer flexibiliteit, terwijl bij projectsteun elke cent naar een zeer specifiek project gaat. Budgettaire steun moet natuurlijk wel gecontroleerd worden door het maatschappelijk middenveld.

In de Filippijnen doet Social Watch al drie jaar aan ‘budget tracking' bij projecten in de gezondheidszorg en het onderwijs. Ik denk dat dit toezicht nog zal toenemen. Het is een logische ontwikkeling: eerst tracht je de overheid te overtuigen om meer te investeren in bepaalde sectoren. Eens ze beloven dit te doen, wil je je ervan verzekeren dat ze de plannen ook werkelijk uitvoeren. Wij hebben het recht en de plicht om te controleren op welke manier dat geld wordt uitgegeven.

Rijke landen gaan voortdurend engagementen aan waar ze zich niet aan houden. Riskeren ze hun geloofwaardigheid niet te verliezen?
L.B.: Dat is zeker. Daarom streven wij ernaar onze regeringen en ons maatschappelijk middenveld te doen inzien dat ze niet noodzakelijk moeten rekenen op het medelijden en de goede wil van rijke landen. Wij kennen immers de grens van wat rijke landen kunnen doen. Bovendien hebben zij hun voorkeuren. Het is heel normaal dat de voorkeur uitgaat naar de armste landen, want daar kunnen zelfs met weinig middelen spectaculaire resultaten geboekt worden.

Maar om de landen met een gemiddeld inkomen, in Azië bijvoorbeeld, vooruit te helpen, zijn er grotere sommen geld nodig. In absolute cijfers hebben we meer armen in Azië. Toch verkiezen de rijken landen te investeren in de kleinste landen. Ook hebben ze een soort schuldgevoel ten opzichte van de Afrikaanse landen. Het zijn ex-kolonies en de oude koloniale machten voelen zich verplicht de exploitaties uit het verleden te vergoeden.

Ik zeg niet dat wij meer hulp verdienen dan de Afrikaanse landen, maar, weet je, arme mensen zijn arme mensen, waar dan ook in de wereld.