De zin en onzin van ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking is big business. In rijke landen vloeit jaarlijks bijna 100 miljard euro naar deze sector. Het cijfer lijkt ongelooflijk, en toch leven er naar schatting nog steeds 1,4 miljard mensen in armoede. Zijn we dan wel goed bezig? Welke rol kunnen ngo's vandaag nog spelen? Bevrijde Wereld stelde zich diezelfde vraag tijdens een debat begin december.

Het gebrek aan efficiëntie is een vaak gehoord argument van critici over ontwikkelingssamenwerking. De ontwikkelingssector is bijzonder versnipperd. Tientallen landen en internationale organisaties sturen honderden organisaties het terrein op. Op sommige plaatsen leidt het haast tot een concurrentieslag voor het oog van de televisiecamera's. Eens de pers verdwijnt, daalt het aantal kandidaten. Westerse regeringen gebruiken ontwikkelingshulp bovendien vaak als pasmunt om hun belangen te verdedigen. Verder wordt niet altijd goed overlegd tussen de donorlanden en de partnerlanden in de derde wereld. Veel projecten die met goede bedoelingen werden gestart, hadden bedroevende resultaten. Sommigen beschouwen ontwikkelingssamenwerking dan ook als volledig nutteloos of schadelijk.

Naar een andere manier van ontwikkelingssamenwerking

Internationaal, binnen de Europese Unie en in België probeert men deze problemen aan te pakken. Zo mag elk land in de Europese Unie zich nog maar richten tot een klein aantal partnerlanden in het Zuiden. Bovendien wordt samenwerking met lokale organisaties en overheden sterk aangemoedigd. Het idee hierachter is dat je op die manier meer impact hebt op het bestuur in deze landen, en je de betrokkenheid van de burgers verhoogt. Door hen meer inspraak te geven wordt minder geld weggegooid aan projecten waar geen gebruik van wordt gemaakt. Dit heeft geleid tot een heel andere manier van ontwikkelingssamenwerking. De focus ligt nu op de organisatiekracht en initiatief van de plaatselijke organisaties. Worden ngo's dan louter doorgeefluiken voor financiële middelen?

 

Bevrijde Wereld: financiële postbus of volwaardige partner in ontwikkeling?

De kernvraag waar Bevrijde Wereld zaterdag 4 december over debatteerde, was dan ook vooral: "Welke meerwaarde kunnen wij bieden in deze veranderende context?" De samenwerking met lokale organisaties kan Bevrijde Wereld alleen maar toejuichen. Bevrijde Wereld staat namelijk al sinds haar ontstaan voor een samenwerking met lokale partners. In Bolivia, West-Afrika en de Filippijnen werkt Bevrijde Wereld samen met lokale ngo's die op hun beurt in nauw in contact staan met boerenorganisaties in verschillende afgelegen dorpen. Een samenwerking vertrekt steeds van de noden van de boeren.

 

Samenwerken, is elkaar versterken

Uit het debat kwamen enkele duidelijke meerwaarden naar boven. Eén ervan is de flexibiliteit waarmee Bevrijde Wereld zich aanpast aan de verschillende lokale situaties. In Bolivia stoelt het huidige overheidsbeleid op de macht van lokale boerenorganisaties. Dit vergt een heel andere aanpak dan in een land als Guinee Bissau in West-Afrika. Daar is er nauwelijks sprake van een 'staat', en zal er meer aandacht gaan naar de opbouw en ondersteuning van boerenorganisaties. Een tweede grote meerwaarde is dat Bevrijde Wereld de plaatselijke organisaties zoveel mogelijk met elkaar in contact brengt. Zo kunnen bijvoorbeeld succesvolle landbouwtechnieken uitgewisseld worden. Onder het motto: samen sta je sterker.

 

Matthijs Driessen