Wereldaidsdag: Deel twee in de strijd tegen aids

Dit jaar is Wereldaidsdag doorspekt van symboliek en ambitieuze doelstellingen. Met symboliek en ambitieuze doelstellingen koop je evenwel geen aidsremmers en condooms. Wim Van de Voorde van Sensoa, het expertisecentrum voor seksuele gezondheid, betreurt de slinkende aandacht voor aids. Sensoa vraagt een snelle lancering van deel twee in de wereldwijde strijd tegen aids.

Dit jaar is Wereldaidsdag één grote herdenkingsplechtigheid.

Het is precies dertig jaar geleden dat het eerste geval van aids werd gedocumenteerd. Sinds vijftien jaar zijn aidsremmers beschikbaar en tien jaar terug plaatste een speciale sessie van de Verenigde Naties het thema hoog op de agenda. Sindsdien ging het heel snel: aidsbestrijding werd in vele landen prioritair en in een recordtempo kregen miljoenen mensen in arme landen toegang tot hiv-medicatie.

Op het aidsfront valt nog meer goed nieuws te rapen.
Er is nu eindelijk bewijs voor een gedeeltelijk effectief aidsvaccin en een vaginale gel die vrouwen beschermt tegen hiv-overdracht. Hierdoor zetten we verdere stappen in de richting van een wereld zonder aids.

Er is ook meer kennis over de structurele obstakels bij aidsbestrijding: stigma, discriminatie, criminalisering van risicogroepen, gender, homofobie om er maar enkele te noemen. Die kennis wordt langzamerhand ook in de praktijk toegepast.

Vorig jaar schaften de VS en China verblijf- en reisbeperkingen voor mensen met hiv af, Kenia laat aidsorganisaties voor holebi's oogluikend toe en het aantal programma's die stigma en discriminatie bestrijden, verdubbelde de laatste vijf jaar.
Kortom, door de gezamenlijke inspanningen van de afgelopen decennia is aids één van de best onderzochte ziektes, stabiliseert het aantal nieuwe infecties en krijgen meer mensen toegang tot hiv-medicatie.

Desondanks blijven de uitdagingen enorm.

Terwijl in de meeste rijke landen hiv evolueert naar een chronische ziekte, ziet het plaatje er in de rest van de wereld anders uit. Daar wachten nog steeds 7,5 miljoen mensen op behandeling. De afwezigheid van hiv-medicatie verklaart waarom aids de grootste doodsoorzaak bij Afrikaanse vrouwen is en de derde grootste doodsoorzaak in lage inkomenslanden. Ondanks een daling van de infecties, worden dagelijks nog steeds 7.000 mensen met hiv geïnfecteerd. Bijna de helft daarvan zijn kinderen en jongeren.

Uitblinken in afwezigheid

In weerwil van die uitdagingen lijkt op de dertigste verjaardag van aids het gevoel van hoogdringendheid zoek. Sinds 2009, nog voor het uitbreken van de crisis, gaan minder middelen naar de epidemie. Met onder meer dank aan België. De afgelopen vier jaar daalden de Belgische middelen voor internationale aidsbestrijding met meer dan 10 miljoen euro. Hier zal niet snel verandering in komen aangezien de nieuwe begroting het budget voor ontwikkelingssamenwerking bevriest. Aidsbestrijding dreigt het slachtoffer van zijn eigen succes te worden.

De gevolgen blijven dan ook niet uit. Landen zoals Burundi, Malawi, Mozambique en Congo kampen regelmatig met onderbrekingen in de beschikbaarheid van hiv-medicatie of hiv-tests. In Oeganda, volgens sommigen een schoolvoorbeeld in de strijd tegen aids, stijgen de infecties opnieuw. Het onderzoek naar een aidsvaccin en naar een vaginale gel kampt met chronisch geldtekort. Die ontwikkelingen zijn het gevolg van de afkalvende aandacht voor het thema. In die zin was de laatste VN-top over aids exemplarisch. Hoewel die de naam 'High Level Meeting' meekreeg, was uittredend premier Leterme één van de weinige Europese regeringsleiders die aanwezig was.

Op weg naar nul

Het thema van Wereldaidsdag is 'getting to zero'. Hiermee wordt bedoeld: geen hiv-infecties, discriminatie en aidsdoden meer. Het thema getuigt van de ambitieuze doelstellingen die de aidsgemeenschap zichzelf oplegt. Ook op de laatste VN-top over aids nam de internationale gemeenschap ambitieuze doelstellingen aan. Op de top werd beslist om tegen 2015 het aantal nieuwe infecties te halveren, 15 miljoen mensen een hiv-behandeling te bieden en de overdracht van hiv van moeder op kind te elimineren. Aan dit zwakke tempo en met deze lauwe aandacht lijkt dit ijdele hoop. Om die reden vraagt Sensoa een snelle lancering van deel twee in de wereldwijde strijd tegen aids.