Kleine Ecuadoriaanse gemeenschap strijdt tegen olieontginning in haar leefgebied

Yasuní is voorlopig gered van olieontginning. Maar niet overal in Ecuador maakt de regering dezelfde keuzes. De Sarayaku-gemeenschap die leeft in het Amazonewoud bijvoorbeeld werd niet geraadpleegd voor een nieuwe olieconcessie in hun leefgebied. De Sarayaku brachten hun zaak in 2003 voor het Inter-Amerikaans Hof voor Mensenrechten in Costa Rica. Na acht jaar moet er eindelijk een uitspraak komen. Die kan van groot belang zijn voor andere inheemse gemeenschappen.

In 1996 tekende Ecuador illegaal een concessie met de Argentijnse oliemaatschappij Compañia General de Combustibles (CGC) voor de exploratie en ontginning van olie in grondgebied van de Sarayaku. De inheemse gemeenschap was hierbij niet geïnformeerd of geraadpleegd, hoewel ze sinds 1992 officieel eigenaar was geworden van het land en het recht heeft op consultatie. Evenmin waren er studies gedaan naar de sociale en milieu-impact van de olieontginning.

Vanaf het begin hebben de Sarayaku het project verworpen vanwege de enorme impact die de olieontginning zou hebben op hun traditionele manier van leven, hun spiritualiteit en hun omgeving. De Sarayaku leven in een harmonische relatie met Moeder Aarde. In hun filosofie maakt de mens deel uit van de natuur en moet die daarom evenveel respect hebben voor de bomen, rivieren, bergen, dieren.

Explosieven

Eind 2002 en begin 2003 begon de maatschappij toch, samen met Ecuadoriaanse militairen, met de exploratie naar olie in het gebied. Zonder toestemming van de wettelijke eigenaars van het land. Ze ontboste grote stukken tropisch woud en gebruikte gevaarlijke explosieven. Volgens officiële informatie van het ministerie van Energie zou minstens 1.400 kilo explosieven in de grond zitten in een gebied van 16.000 ha en een ongekende hoeveelheid bovengronds zijn achtergelaten door de Argentijnse maatschappij. Het is extreem gevaarlijk voor de Sarayaku om nog in dit gebied te gaan jagen, vissen, of medicijnen te gaan zoeken.

Als protest tegen het project richtten de Sarayaku 'Camps of Peace and Life' op. Zo wilden ze hun leefgebied en hun inheemse cultuur verdedigen. José Gualinga, de leider van de Sarayaku is duidelijk: "Wij zullen blijven vechten voor onze rechten en voor de rechten van Moeder Aarde. Wij hebben al eeuwenlang dit tropisch bos beschermd. Dankzij ons kan je hier nog steeds propere rivieren en groene bossen zien. Deze bomen zorgen voor schone lucht voor alle Ecuadorianen. Als wij niet zouden vechten om dit te beschermen, zou het bos er waarschijnlijk al niet meer zijn."

Hof voor Mensenrechten

In 2003 trok de gemeenschap zelfs naar het Inter-Amerikaans Hof voor Mensenrechten vanwege de schending van hun rechten. Die nam enkele maatregelen om het leven en de integriteit van de Sarayaku-gemeenschap te beschermen en hun bijzondere relatie met hun omgeving, onder meer moest CGC de explosieven opruimen. Ze vond slechts zo'n 15 kilo.

Ook de Ecuadoriaanse regering negeerde de maatregelen volledig. Om de leiders van de gemeenschap onder druk te zetten hun legale acties stop te zetten en rechtstreeks met hen in onderhandeling te gaan blokkeerde de oliemaatschappij een tijdlang de Bobonaza-rivier, die door het Sarayaku-gebied stroomt.

De juridische strijd tussen de kleine inheemse gemeenschap en de staat is nog steeds aan de gang. Vorig jaar kregen de Sarayaku een hoorzitting in het hof voor Mensenrechten en nu zou er eindelijk een definitieve uitspraak moeten komen.

Die kan wel eens heel erg belangrijk zijn, niet alleen voor de Sarayaku, maar voor alle inheemse gemeenschappen in Latijns-Amerika die in soortgelijke conflicten betrokken zijn. De Sarayaku-case zou een precedent kunnen zijn voor het respecteren van het recht op consultatie voor andere gemeenschappen die slachtoffer zijn van olieprojecten.

Marjan Cauwenberg