Je klikpad:  Ongelijkheid in gezo ...'Ongelooflijke moed ...Ontberingen en gevaa ...Ontwikkelingshulp al ...Ontwikkelingssamenwe ...

Ontwikkelingssamenwerking betaalt mee aan het exportbeleid van rijke landen

Exporting goods or exporting debts?

Eurodad, het Europees netwerk rond schulden en ontwikkeling, stelde op 6 december een nieuw rapport voor. Dat geeft nieuwe cijfers over de belangrijke en vaak dubieuze rol die officiële exportkredietagentschappen (ECA) spelen in de financiering en het schuldenprobleem van ontwikkelingslanden. 80% van de schuldenlast van arme ontwikkelingslanden komen voort uit dergelijke transacties. Die nemen steeds toe waardoor Eurodad vreest dat dit opnieuw zal leiden tot een schuldencrisis in de betrokken landen. 11.11.11 werkte mee aan het rapport.

Het nieuwe rapport is een belangrijk dossier omdat de rol van de ECA's in het verleden heel weinig in het voetlicht kwam in de schuldenlast van ontwikkelingslanden en dit dus voor het brede publiek vrij nieuw is. Schulden worden meestal toegeschreven aan 'klassieke' leningen van staat tot staat of multilaterale instellingen (IMF, Wereldbank), etc. Bovendien lijken de ECA's sinds 2008 hun activiteiten in ontwikkelingslanden nog uit te breiden.
ECA's zijn (semi)openbare instellingen die kredieten en garanties verlenen aan exporterende bedrijven wanneer die investeren in ontwikkelingslanden. En die daardoor grote politieke en commerciële risico's lopen. ECA's dienen dus vooral het belang van het bedrijfsleven in de ontwikkelde donorlanden. Dat hierin grote risico's schuilen voor de opbouw van de nationale schuld van ontwikkelingslanden wordt volledig genegeerd net zoals bekommernissen met betrekking tot mensenrechten.

Viervijfde van de schuld

Volgens het Eurodad-rapport is van de schuldenlast van ontwikkelingslanden maar liefst 80% afkomstig van gefinancierde of verzekerde transacties door ECA's. Doorgaans treden de ECA's op als publieke verzekeraar bij transacties tussen privé-exporteurs, actoren en importerende bedrijven. Bij niet-betaling nemen de overheden die de garantie leverden de schuldvorderingen over. Daardoor hebben de ECA's ervoor gezorgd dat veel privéschulden werden overgenomen door de overheid en afgewenteld op de belastingbetaler.

Wanneer de schulden door de ECA worden kwijtgescholden werden die kosten voor een groot deel gecompenseerd vanuit budgetten ontwikkelingssamenwerking van de OESO donorlanden. Met andere woorden: ontwikkelingssamenwerking betaalt mee aan het exportbeleid van de rijke landen.

In en na 2008 is er een spectaculaire toename van de bedragen en operaties die door de ECA worden verzekerd in lage inkomenslanden. In 2008 was er een verdrievoudiging t.o.v. de bedragen voor de financiële crisis. Eurodad vreest dat die nieuwe golf van kredieten en garanties opnieuw zal leiden tot een schuldencrisis in de betrokken landen.

Eurodad erkent wel dat er de laatste jaren een positieve trend is waar te nemen, vooral bij Europese ECA's, maar dringt toch aan op meer transparantie, op maatregelen om nieuwe schulden te vermijden, en op een sterkere sociale en ecologische normering van de door ECA gedekte operaties. Als belangrijkste aanbeveling werd naar voor geschoven dat ECA's zich ook stelselmatig een 'ontwikkelingsmandaat' zouden aanmeten en verder dan hun financiële return zouden kijken. In dat geval kunnen exportkredietgaranties een zeer sterk instrument zijn voor ontwikkeling.

Wat met België?

Vergelijkbaar met agentschappen in het buitenland is in België de NDD, de Nationale Delcredere Dienst actief. Deze Belgische ECA was deel van het onderzoek (het rapport werd mee gefinancierd door 11.11.11) . Belangrijk om weten is dat de NDD zelf, in tegenstelling tot heel wat buitenlandse ECA, geen kredieten verstrekt, maar ze alleen verzekert. Toch zijn de conclusies van het rapport gedeeltelijk op de NDD van toepassing. Een groot deel van de overheidsschuld van ontwikkelingslanden tegenover België kwam voort uit niet-betaling van door NDD verzekerde transacties. Ook in België werd een groot deel van de kost van de schuldkwijtschelding door de NDD gecompenseerd door bijdragen vanuit het budget ontwikkelingssamenwerking Er is, onder druk van ngo's en heel wat parlementair werk in de voorbije jaren, vooruitgang maar nog geen afdoend kader voor sociale en ecologische normering van de NDD-operaties.
Ook al is die noodzakelijk om de ECA in de toekomst een rol te laten spelen in een verantwoorde financiering van ontwikkelingslanden.

Tweet