Staat de G8 voor een historisch moment?

G8 in Lough Erne: historisch of niet?
'Stel dat men er in slaagt om de land per landrapportering én de automatische uitwisseling van informatie op een bindende manier te combineren. Stel dat men er nog een akkoord kan aan toevoegen over een 'aanvaardbare' standaardprijslijst van goederen en diensten om extreme prijsvervorming in de handelsketen uit te schakelen. Dan, beste lezer, hebben we een onvervalst historisch moment.'
 

Als de G8 de voorstellen rond controle op multinationals en de financiële sector samenlegt, dan spreken we over een historisch moment. Maar een goede voorzet betekent niet dat de G8 ook gaat scoren.

 

Noord-Ierland staat even in de internationale schijnwerpers. Barack Obama, David Cameron, Herman Van Rompuy en de andere gestelde hoofden van de G8 komen samen in het golfresort van lough Erne. De oude grootmachten proberen in de verschuivende wereldverhoudingen toch een plaatsje te houden naast de ruimere, en intussen ook iets relevantere, G20. Toch zou deze top wel eens belangrijk kunnen worden.

Vooral David Cameron stak er zijn nek voor uit. Akkoord, de top is in zijn eigen achtertuin en hij heeft een reputatie dat hij zijn uitspraken nogal eens aanpast aan zijn publiek. Opgezweept door de campagne van ngo's in eigen land en zijn tanende reputatie op Europees vlak promoot de eerste minister nu een plan om alle bedrijven wettelijk te verplichten een duidelijk register bij te houden van hun bedrijven, eigenaars en aandeelhouders.

Hoe verplicht en doorzichtig de regeling zou worden is niet zo duidelijk. Op zich is het al een goede zaak dat dit soort discussies en voorstellen op de G8-agenda geraakt. Vince Cable, een ander lid van de Britse regering had het toch over een unieke historische kans voor de G8 om iets te doen aan het 'dysfunctioneel Internationaal belastingsysteem.

Sinds offshoreleaks weet iedereen dat via belastingparadijzen een massa kapitaal op een onfrisse manier in de anonimiteit verdwijnt. We weten intussen ook dat een 'belastingparadijs' minder exotisch is dan het klinkt. Ook 'respectabele' bedrijven maken er gebruik van. Ze versassen geld via dekmantelfirma's en stromannen, en boetseren hun prijzen en winstcijfers zo dat ze uiteindelijk weinig of geen belasting betalen. Het gaat hier doorgaans om praktijken die het licht niet verdragen.

Verdwijntruc

De Wereldbank onderzocht in 2011 213 grote gevallen van corruptie uit de voorbije 20 jaar. In 150 ervan werden dekmantelbedrijven en constructies gebruikt. En het steekt premier Cameron natuurlijk dat heel wat van die constructies worden opgezet in Britse overzeese gebieden zoals de Cayman- of de Britse Maagdeneilanden

Dat al dat geld aan de controle én belasting door de overheid ontsnapt is erg pijnlijk voor Europeanen die zwaar moeten inleveren om het budget van hun regeringen uit het rood te houden. Maar voor arme ontwikkelingslanden is de verdwijntruc van het kapitaal een moordende aderlating. Jaarlijks 'verdwijnt' er tussen de 550 en de 850 miljard dollar. Dat is een veelvoud van de 134 miljard dollar hulp die ontwikkelingslanden per jaar krijgen. Een recent rapport van het Africa Progress Panel, bracht aan het licht dat DRC Congo tussen 2010 en 2012 minstens 1,36 miljard dollar verloor door de verkoop van mijnproducten onder de prijs via Britse overzeese gebieden.

Het Cameron voorstel alleen zal niet voor een omwenteling zorgen. Maar niet toevallig (de stand van de politieke sterren en de wind van de harde afrekening van de crisis) is de inventaris die door de Britse premier op de G8 tafel wordt gegooid niet het enige voorstel dat internationaal vorm krijgt. Naast het voorstel van Cameron zijn er nog twee voorstellen voor de controle op grote multinationale ondernemingen en de financiële sector. Leg deze drie samen, en je wrijft je even de ogen uit over wat voor omwenteling we het hier mogelijk hebben.

Allereerst is er de verplichting voor multinationals om land per land en zelfs project per project te rapporteren over hun activiteiten. Die verplichting tot transparantie komt er door de al ingevoerde Dodd Frank wet in de VS en recente vergelijkbare EU maatregelen. Voorlopig zou het vooral gaan om multinationale ondernemingen uit de mijnsector, maar uitbreiding naar grote bedrijven en groepen in andere sectoren is niet zo'n grote stap.

Ten tweede geven steeds meer landen toe aan de eis om over te gaan tot de automatische uitwisseling van financiële en bankgegevens. Dat is een oude eis van ngo's en de sociale bewegingen, én het zou een nekslag zijn voor belastingparadijzen.

Herinnert u zich nog dat in een eerste antwoord op de crisis en op de kritiek op belastingparadijzen , de OESO voorstelde dat 'verdachte' landen van de grijze lijst van 'landen met kenmerken van belastingparadijzen' konden weggeraken als ze een informatieakkoord zouden afsluiten met 12 andere landen. De betrokken landen sloten onderlinge deals af en lieten de champagne knallen. Die glorietijd lijkt nu wel wat voorbij.

Historisch moment

Stel dat men er in slaagt om het Cameronvoorstel, de land per landrapportering én de automatische uitwisseling van informatie op een bindende manier te combineren. Stel dat men er nog een akkoord kan aan toevoegen over een 'aanvaardbare' standaardprijslijst van goederen en diensten om extreme prijsvervorming in de handelsketen uit te schakelen. Dan, beste lezer, hebben we een onvervalst historisch moment.

Een goede voorzet betekent niet dat de G8 ook gaat scoren. Niet alle (rijke) Britten vinden dat Cameron op de juiste knop drukt. Er is nu al tegendruk van de Canadezen en van de VS die hun eigen 'belastingvrijstaat' Delaware uit de wind willen zetten. Bovendien zijn ook op de andere twee terreinen de poorten nog lang niet dicht.

We gaan er ook van uit dat de financiële sector zich niet zonder meer aan banden zal laten leggen. De voorstellen van de Zwitserse banken om buitenlanders in Zwitserland zelf te belasten en aan andere landen forfaitaire bedragen door te storten als ze zich niet moeien met het bankgeheim waren daarvan nog maar een voorsmaakje.

Dichterbij huis zien we hoe de banksector in België te keer gaat als een duivel in een wijwatervat om een relatief beperkte maatregel als de financiële transactietaks te kelderen. Voor alle duidelijkheid: als het scenario hierboven werkelijkheid wordt wachten hen wel andere problemen. Wat zouden ze zich nog druk maken om een klein Financieel Transactietax-vuurtje, als achter hen het bos in brand staat?

Hoe dan ook, de leiders van de G8 hebben eigenlijk geen excuus om het voorstel Cameron niet goed te keuren. De tijd is er voor, de publieke opinie ook. En de rest is zelfbehoud.

Bogdan Vanden Berghe
Algemeen directeur 11.11.11

Deel dit artikel