Je klikpad:  Europees grondstoffe ...Europees Parlement k ...Europees water voor ...Europese commissie g ...Europese Commissie l ...

Europese Commissie laat eis tot liberalisering van drinkwater in het kader van GATS vallen.

11.11.11 voerde in 2003-2004 en 2004-2005 campagne rond GATS en Water. De hoofdeis was dat de Europese Commissie in het kader van de GATS-onderhandelingen niet meer zou aandringen op de liberalisering van drinkwatervoorzieningen.
Het ziet er naar uit dat de Europese Commissie dit in het voorjaar van 2006 inderdaad ook gedaan heeft en dat de 11.11.11 campagne haar slag heeft thuis gehaald.

Ter herinnering:
GATS is het Engelse letterwoord voor Algemeen Akkoord over de Handel in Diensten. GATS is één van de vrijhandelsakkoorden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO); GATS is ook de naam van de onderhandelingen die momenteel in de WTO plaatsvinden over de verdere liberalisering van de dienstensector. Die onderhandelingen gebeuren volgens een spel van vraag en aanbod: de WTO-leden sturen elkaar eerst een vraaglijst (“request”) met daarin een opsomming van de diensten waarvan ze willen dat andere landen die liberaliseren zodat ze in die landen meer diensten kunnen verkopen; dan sturen de WTO-leden aan elkaar een antwoord (“offer”) waarin ze meedelen welke diensten ze inderdaad bereid zijn te liberaliseren; dan onderhandelen de WTO-leden met elkaar om te zien hoe ze vraag en aanbod op elkaar kunnen afstemmen.

In juni van 2002 stuurde de Europese Commissie uitgebreide vraaglijsten aan maar liefst 109 landen. Aan 72 daarvan vroeg de Commissie de liberalisering van de watervoorzieningen. Deze vragen kwamen op een ogenblik dat de privatisering van watervoorzieningen in het Zuiden niet bepaald een succes te noemen was en in vele landen tot protesten had geleid omwille van de hogere prijzen en verminderde dienstverlening. Het was duidelijk dat de Europese Commissie vooral op zoek was naar afzetmarkten voor de grote drinkwatermaatschappijen die Europa rijk is: Suez, Vivendi, RWE-Thames, enz. ook al waren er groeiende twijfels over het nut daarvan voor de betrokken landen en consumenten.

In april 2003 maakte de Europese Commissie overigens haar eigen antwoord bekend op de vraaglijsten die ze zelf had ontvangen. Daaruit bleek dat de Europese Unie niet zinnens was haar eigen drinkwatervoorzieningen te liberaliseren.

In verschillende landen richten NGO’s hun peilen op de vergaande eisen van de Europese Unie in de GATS-onderhandelingen en in het bijzonder op de Europese eisen inzake water.

11.11.11 sloot zich daar bij aan met een tweejarige campagne. In het eerste jaar haalde 11.11.11 gehandtekende waterbuizen op waarmee het nadien “de waterleiding” in het Belgische Parlement legde om het Parlement op te roepen zich over de kwestie te buigen. In het tweede jaar zocht 11.11.11 de steun van de gemeenten omdat zij in België nog altijd instaan voor de watervoorziening. 60% van de Vlaamse gemeenten, en vier van de vijf provincies steunden de 11.11.11-motie, met daarin onder andere de eis om water uit GATS te halen. Ondertussen vond in het parlement een hearing plaats over water en stemde de Kamer een resolutie die zich ook uitsprak tegen de opname van water in de GATS-onderhandelingen.

In de WTO verliepen de GATS-onderhandelingen inmiddels niet echt naar de wens van de dienstenindustrie en de Europese Commissie: maar weinig landen deden echt mee en stuurden de Europese Unie een antwoord op haar uitgebreide vraaglijsten uit 2003. Op aandringen van de Europese Commissie werd in de zomer van 2004 afgesproken dat alle landen nog tot mei 2005 de tijd kregen om zo een antwoord of aanbod te formuleren.

Om alle WTO-leden er nog eens toe aan te sporen om dit inderdaad te doen, stuurde de Europese Commissie in januari 2005 haar vraaglijsten nog eens opnieuw uit, met een aantal toevoegingen en verbeteringen.

In de voorbereiding van die vernieuwde vraaglijsten heeft 11.11.11 snel de Eerste Minister, alle vice-Eerste Ministers, en al de Ministers-presidenten aan geschreven om er bij de Europese Commissie op aan te dringen om water uit haar vraaglijsten te halen; wat de Belgische regering, in overeenstemming met de resolutie van de Kamer en de moties van de gemeenten en provincies, inderdaad ook gedaan heeft.

De Europese Commissie is daar toen niet op ingegaan. Ze heeft haar eis tot liberalisering van de watervoorzieningen wel verduidelijkt zodat ze minder vergaand overkwam.

Maar ook op de vernieuwde vraaglijsten van de Europese Commissie is weinig reactie gekomen.

In de loop van 2005 en in de aanloop van de 6de WTO Ministerconferentie van Hong Kong is de Europese Commissie samen met een aantal andere rijke landen dan maar beginnen aandringen op een andere aanpak in de GATS-onderhandelingen: in plaats van alle WTO-leden de vrijheid te laten zelf te kiezen hoeveel en welke diensten ze willen liberaliseren; zouden alle landen verplicht worden om een bepaald percentage diensten te liberaliseren (volgende de Europese Commissie moest dat zelfs 85% zijn voor rijke landen en 57% voor ontwikkelingslanden !). Bovendien zouden de GATS-onderhandelingen voortaan ook in groepen of “plurilateraal” gebeuren: een groep van landen die hetzelfde belang verdedigen zouden dan samen “collectieve” vraaglijsten uitsturen naar die landen waar ze hun diensten graag wilden slijten. Dit zou de druk op die landen natuurlijk sterk verhogen, zeker als alle WTO-leden bovendien nog zouden verplicht worden om te onderhandelen als ze zo een collectieve vraaglijst kregen.

Deze radicale eisen werden in Hong Kong gelukkig afgewezen door de ontwikkelingslanden. Het enige dat er van overbleef is dat landen in de loop van 2006 wel gezamenlijke vraaglijsten mochten uitsturen, maar zonder dat dit een verplichting zou betekenen om er op in te gaan.

En zo kwam het dus dat de Europese Commissie in maart 2006 haar GATS-verlanglijsten voor een derde keer mocht uitsturen, dit keer samen met andere landen met de zelfde offensieve belangen. De vraaglijsten werden opgesteld per sector. De Europese Commissie was de voorzitter van een groep van 9 landen die liberaliseringen zoeken in de “milieudiensten”, waar de watervoorzieningen deel van uitmaken. Bleek dat de gezamenlijke vraaglijst voor de milieudiensten de drinkwaterdistributie NIET meer bevatten. De Europese Commissie dringt dus niet langer meer aan op de liberalisering ervan in het kader van de gezamenlijke GATS-onderhandelingen!!

Reden dus om victorie te kraaien, maar tegelijk toch voorzichtig te blijven. De Europese Commissie heeft niet gezegd dat de collectieve vragen van maart 2006 de eigen vraaglijsten van januari 2005 vervangen; ze zouden die enkel aanvullen. Het zou dus nog kunnen dat de Commissie in haar gesprekken met bepaalde landen afzonderlijk nog steeds blijft aandringen op drinkwaterliberalisering. Bovendien bevat de gezamenlijke vraag nog wel de liberalisering van de afvalwaterzuivering en deze dienst is in vele landen onlosmakelijke verbonden met de drinkwatervoorziening, waarmee het ene dus een stap kan zijn in de richting van het andere.

Toch is het al een hele geruststelling dat drinkwater niet meer in gezamenlijke vraaglijsten voorkomt, en kan men gerust stellen dat de campagnes tegen water in GATS hun doel bereikt hebben. Een belangrijke factor in die overwinning is dat de Europese drinkwatermaatschappijen zelf hoe langer hoe meer ongemakkelijk werden bij de wijdverspreide campagnes; ze vonden het niet leuk om in een slecht daglicht geplaatst te worden en zwakten hun steun voor de liberaliseringseis van de Europese Commissie af. En die luistert nog altijd meer naar de bedrijven dan naar om het even wie anders!

Tweet