Je klikpad:  Werken in een geweld ...Wet maakt werk minde ...WHO wil tien vergete ...Wie krijgt wat van u ...Wie zijn de ‘vluch ...

Wie zijn de ‘vluchtelingen’ van nu ?

Zolang de mensheid bestaat, zijn er mensen gevlucht om te ontsnappen aan geweld en ergens anders veiligheid te zoeken. Pas in de 20ste eeuw kwam er een internationale en politieke aanpak van het probleem tot stand.

In 1950 wordt het Hoog Commissariaat van de Verenigde Naties voor Vluchtelingen (UNHCR) opgericht en de zogenaamde Conventie van Genève opgesteld. Er komt een definitie van ‘vluchteling’: “elke persoon die uit gegronde vrees voor vervolging om redenen van ras, godsdienst, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep, zich bevindt buiten het land waarvan hij de nationaliteit bezit  en de bescherming van dat land niet kan of wil inroepen”.  Ook mensen die staatloos zijn om dezelfde redenen, vallen onder de definitie. De voornaamste verplichting van de landen die het verdrag ondertekenen is ‘het principe van niet-terugleiding’, d.w.z. dat het gastland mensen die gegronde vrees voor vervolging hebben, niet met geweld mag terugdrijven.

Aanvankelijk is het werkveld van het UNHCR beperkt tot vluchtelingen van de Tweede Wereldoorlog in Europa. Het is het begin van de Koude Oorlog en men verwacht vluchtelingen uit communistische landen. De eerste grote actie is de opvang van 200.000 Hongaren na de opstand van 1956.

Een tweede fase begint met de dekolonisatie van Afrika en de Algerijnse oorlog. Daardoor en met druk vanuit Afrika wordt het werkveld voor de bescherming van vluchtelingen in een protocol van 1967 uitgebreid. UNHCR onderneemt ook acties voor vluchtelingen van Bangladesh, Tibet, Birma, Cambodja, Laos, Vietnam …

In de loop van de jaren ‘80 worden de Westerse landen ongerust over de groeiende stroom vluchtelingen. Dan begint men te spreken over ‘economische migranten’, ook in het geval van mensen die communistische regimes ontvluchten, net zoals in de jaren ‘50. In de jaren 1980 en ‘90 voeren de geïndustrialiseerde landen juridische hervormingen door die de toegang tot de asielprocedure en de erkenning als vluchteling serieus beperken. Men begint ook asielzoekers, hele families en zelfs kinderen voor lange periodes vast te houden in detentiekampen. Maatregelen om clandestiene en oneigenlijke immigratie tegen te houden, hebben het effect dat vluchtelingen op één hoop worden gegooid met migranten én soms zelfs met criminelen en terroristen.

Tegenover deze achtergrond is een goed begrip van termen belangrijk.

Migranten zijn mensen die vanuit een ander land emigreren om in een nieuw land langdurig of definitief te verblijven en te werken. In België wordt de term toegepast op Turkse en Marokkaanse gastarbeiders en hun nakomelingen.

Economische vluchteling is een volkse term, geen juridisch begrip. Men bedoelt ermee een persoon die zijn land ontvlucht om economische redenen en een nieuwe betere toekomst wil uitbouwen in een ander land. In feite bedoelt men ‘arbeidsimmigrant’. Vlaanderen is één van de landen van waaruit zich veel arbeidsmigranten over de hele wereld verspreid hebben. Maar sinds 1974 laat België geen arbeidsimmigratie meer toe!

Erkend vluchteling: iemand die als asielzoeker aankwam en, na grondig onderzoek, erkend is als persoon die onder de definitie van de Conventie van Genève valt. Hij/zij verkrijgt  de bescherming en rechten die gelijkwaardig zijn aan die van een Belg. De vaak gebruikte term ‘politiek vluchteling’ is niet correct vermits het Vluchtelingenverdrag ook andere dan politieke redenen als basis voor erkenning voorziet.

Geregulariseerde asielzoeker: iemand die asiel heeft gevraagd, maar om andere dan asielredenen gemachtigd werd om in België te blijven: lange procedure, ziekte, humanitaire redenen. Zo iemand heeft minder rechten dan een politiek vluchteling, bv. minder pensioenopbouw ….

Oorlogsvluchteling: valt niet onder de Conventie van Genève in strikte zin, omdat de persoon vaak niet individueel in gevaar was, maar vluchtte voor bombardementen, algemeen geweld, etnische zuivering ….  België vangt dergelijke mensen op en stuurt ze meestal niet terug, maar heeft geen specifiek statuut voor hen. De overheid gebruikt verschillende manieren om hen te ‘tolereren’: hun dossier bevriezen in de asielprocedure, hen een uitwijzingsbevel geven maar dat dan verlengen, een uitzonderlijk tijdelijk statuut instellen voor een bepaalde nationaliteit of gewoonweg hen naar de illegaliteit verwijzen maar niet uitwijzen. Momenteel wordt zo’n beleid gevoerd ten aanzien van asielzoekers uit Tsjetsjenië, Afghanistan, Irak, Kosovo (minderheden), Soedan, ….

Eind april 2004 heeft de Europese Unie een richtlijn met minimum normen voor erkenning en bescherming van vluchtelingen uitgevaardigd waarin wel rekening wordt gehouden met oorlogsvluchtelingen. België moet  de richtlijn uiterlijk binnen twee jaar omzetten in nationale wetgeving. Momenteel is België het enige land in de ‘oude’ Europese Unie dat geen statuut voor oorlogsvluchtelingen heeft.

Bron: AZIZ Zemst vzw , UNHCR, KMS en OCIV-Vluchtelingenwerk) 

Tweet