Civiele Maatschappij - Inleidende tekst

Civiele maatschappij is een term die een 10-tal jaren in gebruik is. Na het Wereld Congres van 1993 dook hij voor het eerst op in officiële internationale documenten. Ook naar aanleiding van organisaties zoals Solidarinosc in Polen en Eco-Forum in Bulgarije, die hun wens uitdrukten om zich te kunnen verenigen buiten de controle van de Staat begin jaren '90, heeft deze term meer ingang gevonden. Nu kan men ontwikkelingswerk en opbouw van de maatschappij niet meer voorstellen zonder het belang en de inbreng van de 'civiele maatschappij'.

Hier in het Noorden wordt de civiele maatschappij gezien als alles wat tussen de werking van de Staat en de Markt ligt. Maar het is niet zo dat iedereen hetzelfde verstaat onder 'civiele maatschappij'.

De manier waarop het begrip 'civiele maatschappij' veelal wordt ingevuld is weergegeven in het volgende schema: men kan de situatie van een land analyseren als een gezamenlijk product van de openbare sector (regering en de Staat), de private sector (zakenwereld of de markt) en de civiele maatschappij (niet-gouvernamentele en non-profit sector).
 
Rol, structuur en doel van de Staat is meestal wel duidelijk: regeren, wetgeving, diensten voor de burgers, militair en rechterlijke macht. Ook voor de private sector is dat vrij duidelijk: winstgevende bedrijven met de bedoeling een vermogen te creëren voor individuen en organisaties door productie van goederen en diensten. Maar voor de civiele sector is dit wat minder duidelijk: het is alles wat niet Staat en wat niet winstgevend is en heeft de bedoeling de belangen te verdedigen van mensen met gelijkaardige waarden. Het kan gaan om vakbonden, beroepsverenigingen, geloofsgroepen, NGOs, buurtcomités, vrijetijdsverenigingen, enz... In grote lijnen kan men ze opdelen in enerzijds de organisaties die werken voor de belangenverdediging van de eigen leden en anderzijds de organisaties die werken voor derden (een doelgroep buiten de eigen organisatie).

Ieder van ons weet dat de mensen uit de 3 boven beschreven sectoren met elkaar in contact komen en samenwerken, soms een voet hebben in verschillende sectoren: vakbonden die deelnemen aan sociaal overleg, financieringslijnen vanuit de overheid voor non-profit organisaties, deelname van non-profit in overleg- en adviesorganen van de overheid, bedrijven met een sociaal programma voor de buurt waarin ze zijn gehuisvest,...
Daaruit is een licht verschillende manier om naar de civiele maatschappij te kijken naar voor gekomen: zie  schema 2.

Het overlappende gebied weerspiegelt de plaats waar de sterke kanten van de Staat (wetgeving, uitvoerende en rechterlijke macht), de zakenwereld (business) en de burgers samenkomen om normen, gedrag, attitude te creëren voor democratie, sociale verantwoordelijkheid en bescherming van openbare goederen (veiligheid, water, onderwijs, gezondheid,...).
Op deze manier houdt het begrip civiele maatschappij niet een aparte sector in maar de relatie tussen de 3 sectoren.

Civiele maatschappij in deze optie voorziet:

• ruimte voor sensibilisatie, mobilisatie en organisatie in het nastreven van belangen van individuen en groepen
• gelegenheid voor het uiten en uitoefenen van sociaal, religieus en cultureel geloof en activiteiten
• mogelijkheid om de neiging van de regering om de controle te verhogen, te beperken
• gelegenheid om democratie te oefenen, verder uit te bouwen en te ondersteunen

bron: Atol

Dit is enkel een mogelijk perspectief van waaruit men naar civiele maatschappij kan kijken. Er is zoveel meer te vertellen en te lezen. Een vervolg zal zeker niet ontbreken. In de tussentijd kan je meer te weten komen via {extern}www.atol.be/docs/best/Literatuurlijst civiele maatschappij.doc{linktekst}literatuur{/extern} en {extern}www.atol.be/docs/best/Websites civiele maatschappij.doc{linktekst}websites{/extern}.