Een tijdelijke veilige haven voor de komende winter

11.11.11 steunt de actie van SOS Opvang

Het consortium SOS Opvang, bestaande uit 8 organisaties, waaronder 11.11.11, zag het al lang aankomen. Net als vorig jaar zou er ook nu een probleem zijn om alle vluchtelingen en asielzoekers onderdak te kunnen verlenen. Door de relatief zachte winter totnogtoe leek het allemaal mee te vallen, maar nu het flink kouder is geworden blijkt overduidelijk dat de reactie van de regering op deze opvangcrisis ruim ontoereikend is. Er is vandaag (1/2/2012) in allerijl, na een noodkreet van een van de betrokken topambtenaren en massale druk vanuit maatschappelijke organisaties, beslist om 3000 bijkomende slaapplaatsen te zoeken voor daklozen. Er waren er tegen de avond slechts "honderden" gedefinieerd. Voor 11.11.11 is het schrijnend om vast te stellen dat eerst de stenen uit de grond moesten vriezen voor onze nieuwe staatssecretaris eindelijk in actie kwam.

Als aanklacht tegen deze gang van zaken en als signaal naar de regering, werd SOS Opvang opgericht. Hoewel het om noodhulp gaat aan onze eigen voordeur en niet om veranderingen in het mondiale ontwikkelingsbeleid, onze core business, is 11.11.11 een actieve partner in het initiatief. Hoewel vandaag duidelijk blijkt dat de geboden opvang meer dan nodig is, gaat het in de eerste plaats om een aanklacht tegen het falende en eenzijdige beleid van onze regering.

11.11.11 werkt al decennia sterk aan de oorzaken die mensen er toe aanzetten om hun land te verlaten en wil daarom zijn verantwoordelijkheid niet ontlopen, nu zich in onze eigen steden een crisis voordoet. We delen met de meeste andere leden van het consortium SOS Opvang ook een gezamenlijke maatschappijvisie.
België heeft zich er internationaal toe verbonden (door het onderschrijven van verschillende mensenrechtenconventies en verdragen) om mensen die bescherming nodig hebben op te vangen en hen deze bescherming ook effectief te bieden. Ook Europese richtlijnen vermelden de plichten van de lidstaten. Mensen die in België aankomen en asiel aanvragen hebben m.a.w. recht op opvang in goede omstandigheden. Wanneer de regering onvoldoende antwoorden biedt op een probleem, kan het middenveld niet aan de kant blijven staan. Niet om het werk van de regering over te nemen, maar om aan te klagen dat het beter moet. Het verbaast sommigen dat de EU België nog niet op de vingers heeft getikt voor de nu al jaren aanslepende opvangcrisis, maar zolang er op Europees niveau enkel een consensus is tussen de lidstaten om Fort Europa te versterken, moet van uit die hoek waarschijnlijk niet veel verwacht worden.

In het zuiden zijn er verschillende landen die vele malen meer vluchtelingen opvangen, in veel moeilijkere omstandigheden, dan België. Het grootste vluchtelingenkamp in Kenia telt meer dan een half miljoen Somalische vluchtelingen. Tanzania en Kongo vingen honderdduizenden vluchtelingen op ten tijde van de Rwandese Genocide. Maar de Belgische regering laat de mensen in de kou staan, terwijl er vorig jaar welgeteld 24.000 vluchtelingen aan onze deur klopten.

Migratie, een complex fenomeen

De groeiende ongelijkheid en het gebrek aan perspectief op ontwikkeling in de eigen streek, verergerd door de klimaatsverandering, zijn de belangrijkste stuwende (push) factoren voor emigratie uit het zuiden. De rendabiliteit van de traditionele landbouw, waar nog steeds een meerderheid van de bevolking in ontwikkelingslanden van afhankelijk is om te overleven, is ernstig verminderd terwijl er in heel wat regio's geen alternatieve inkomstenbronnen voor handen zijn. Daarnaast blijven oorlogen, conflicten en de schending van de rechten van de mens grote groepen mensen dwingen om te vluchten. Individuen kunnen ook migreren omwille van sociale of familiale druk. Vaak is er een combinatie van factoren. Tegelijk is de geïndustrialiseerde wereld op zoek naar een groeiend aantel arbeidskrachten van verschillende opleidingsniveaus (sterk variërend van land tot land) om demografische tekorten of tekorten aan bepaalde specifieke beroepsgroepen (bvb. medisch personeel, ICT,...) op te vangen. Ook voor het in stand houden van sociale zekerheidssystemen op lange termijn wordt aan immigratie gedacht. Dat zijn de "pull factoren". Als er al ergens een aanzuigeffect is, zit het hier en niet in de kwaliteit van de opvang van asielzoekers.

Migratie is ook een fenomeen van alle tijden. Natuurlijke, economische en politieke omstandigheden hebben mensen er sinds het ontstaan van de mensheid toe aangezet hun woonplaats te verlaten om elders een beter leven op te bouwen. Het aantal mensen dat gedurende langere tijd in een ander land dan hun geboorteland verblijft, is sterk gestegen de voorbije decennia. In 2010 waren er naar schatting 214 miljoen internationale migranten in de wereld. Maar als percentage van de wereldbevolking is het aantal migranten de voorbije decennia relatief stabiel gebleven (tussen 2,5 en 3 %).

In tegenstelling tot wat vaak wordt verondersteld is migratie ook niet langer een zaak van vooral mannen. Op dit moment zijn ongeveer de helft van de wereldwijde migranten vrouwen. De verschillende factoren die mensen kunnen aanzetten tot migreren spelen een verschillende rol bij mannen en bij vrouwen. Man-Vrouw rollen, verhoudingen en ongelijkheden hebben invloed op wie migreert en waarom, hoe de beslissing wordt genomen, de impact op de migranten zelf en op zendende en ontvangende regio's. Ervaring leert dat migratie nieuwe kansen kan bieden voor vrouwen om hun levensomstandigheden te verbeteren en om onderdrukkende gender verhoudingen te veranderen. Toch kan migratie ook traditionele rollen, ongelijkheden en de kwetsbaarheid van vrouwen versterken door een gebrekkige legale status, uitsluiting, gevaarlijke migratieroutes of isolering¹.

Het volume van Zuid-Zuidmigratie (47% van de totale emigratie uit ontwikkelingslanden) is ongeveer even groot als de Zuid-Noord migratie². In de armste landen is Zuid-Zuidmigratie omvangrijker dan Zuid-Noordmigratie, ze raakt veel meer mensen en heeft er meer impact op de samenleving. En het aantal vluchtelingen omwille van conflicten of natuurrampen dat in het zuiden opgevangen wordt is vele malen hoger dan in het rijke noorden.

En toch blijven de industrielanden, met Europa op kop, vooral een eenzijdig repressief beleid voeren. De belangrijkste doelstelling van het migratiebeleid lijkt te zijn om te voorkomen dat mensen tot aan de poorten van Europa geraken. Daarvoor werd een afzonderlijk grensagentschap opgericht (Frontex) worden akkoorden gesloten met de landen rond Europa opdat zij de mensen die richting Europa willen zelf aan hun grenzen zouden tegenhouden. Daardoor komen mensen niet alleen terecht in handen van mensensmokkelaars, geraken ze vast onderweg (vaak in de woestijn) of komen ze om op de Middellandse zee. 2011 was een tragisch recordjaar met meer dan 1.500 gedocumenteerde slachtoffers tijdens hun poging om over te steken. Maar daarenboven wordt op die manier aan heel wat mensen het recht ontzegd om asiel aan te vragen, om de bescherming te vragen, waar ze recht op hebben.

Het motto lijkt te zijn: "hoe slechter we hen behandelen, hoe minder er zullen komen". Dat dit in strijd is met alle internationale verplichtingen en fundamentele mensenrechten lijkt van geen tel.

De eerste Europese reactie op de revolutie in Libië was heel typisch in dat perspectief. Men juichte de beweging voor meer vrijheid en democratie niet toe, men bood niet aan te helpen of om mensen die weg wilden vluchten op te vangen. Neen, het enige geluid dat aanvankelijk te horen was ging over de vrees dat dit wel eens tot een toename van de migratie richting Europa zou kunnen leiden.

 

Voor de concrete eisen en aanbevelingen van SOS Opvang, surf naar:
www.sosopvang.be/oplossingen/

---

¹ Bron: GENDER and MIGRATION, Overview Report, Susie Jolly with Hazel Reeves, BRIDGE © Institute of Development Studies 2005 ii ISBN 1 85864 866 1

² Bron: Wereldbank