Campagne 2015: boer Marco blijft strijden voor zijn toekomst

 

TDB Peru2014 Marco 079 LR

 

Marco Dueñas Guamaní. Dat is de jongeman die dit jaar het gezicht is van de nieuwe vastencampagne van Broederlijk Delen. Hij staat een jaar lang symbool voor de duizenden boeren en boerinnen van wie de toekomst bedreigd wordt door grootschalige mijnbouw.

Waarom Marco?

Marco (25) weet wat het is om te vechten. Om in moeilijke omstandigheden zijn eigen plannen waar te maken.

Marco is geboren en getogen in Ccoyani, een gemeenschap in het Peruviaanse hooggebergte. Als kind zag hij zijn ouders worstelen om te overleven. "Mijn ouders wilden werken en erop vooruitgaan, maar kregen geen hulp. Kaas, brood, melk en eten in het algemeen was hier niet zomaar voorhanden."

Marco droomt ervan om een verwerkingsinstallatie voor melkproducten te installeren. En zo een extra inkomen te verwerven.

Boeren in een moeilijk klimaat

Vandaag lacht het leven Marco tegemoet. Hij is gelukkig getrouwd en heeft een zoontje van 3, Mark. Zijn oogst is elk jaar voldoende groot en gevarieerd genoeg om van te leven.

Een trotse én succesvolle boer dus. Dat is nochtans niet vanzelfsprekend. Marco's gemeenschap Ccoyani ligt op bijna 4.000 meter hoogte. Een moeilijke omgeving om aan landbouw te doen.

De klimaatverandering is er al enkele tientallen jaren voelbaar. De regen komt later, de extreme koude heel wat vroeger. Daardoor wordt de tijd tussen het zaaien en oogsten heel kort. Er valt ook te veel regen in te korte tijd. Het water kan niet meer in de grond dringen. En de vruchtbare aarde spoelt weg.

En toen was er water

De komst van Cedep Ayllu 13 jaar geleden zorgde voor een keerpunt. Cedep Ayllu, één van de organisaties in Peru waar Broederlijk Delen mee samenwerkt, en Marco's gemeenschap Ccoyani sloegen de handen in elkaar.

De boeren kregen uitleg over nieuwe landbouwtechnieken en leerden hoe ze andere gewassen moeten telen op hun grond. Herbebossingsprojecten met lokale planten houden het wegspoelen van de vruchtbare grond tegen. Door waterbronnen te beschermen, het opvanggebied van water te vergroten en irrigatiesystemen te installeren, hebben de boeren genoeg water om het hele jaar aan landbouw te doen. Marco: "Het belangrijkste werk dat Cedep Ayllu deed, is zich zorgen maken over water. Alles is gebaseerd op water. Zolang er water is, kunnen we blijven werken, het hele jaar door."

Een grond vol mineralen

Toch blijft Marco's toekomst onzeker. De grond onder zijn voeten zit letterlijk vol met waardevolle mineralen. Grote mijnbouwbedrijven willen die mineralen ontginnen. Ze willen Marco's grond. Zijn toekomstplannen en die van zijn gemeenschap interesseren hen niet.

De Peruviaanse overheid heeft aan een mijnbouwbedrijf al het recht verkocht om in het gebied naar mineralen te zoeken. Maar mijnbouwbedrijven kunnen alleen ontginnen als de gemeenschap haar toestemming geeft. Ze oefenen heel wat trucjes uit om die toestemming te verkrijgen. Ze beloven werk, veel geld, en een weg uit de armoede. Allemaal holle woorden. Grote mijnbouwbedrijven vernielen de omgeving en gebruiken en vervuilen veel water. Zo maken ze het leven van de boerengemeenschappen onmogelijk.

Maar hoe kan je als boer die valse beloftes doorzien? Hoe moet je neen zeggen tegen het grote geld van een mijnbouwproject?

Leven naast een gigantisch mijnbouwproject

Derechos Humanos Sin Fronteras (DHSF), een andere partnerorganisatie van Broederlijk Delen, nam Marco mee op werkbezoek naar Espinar. 33 jaar geleden begon daar het enorme mijnbouwproject Tintaya. Vandaag ontsiert een gigantische put van een kilometer diep en een oppervlakte van 4 km² de omgeving.

Tijdens zijn werkbezoek ontmoet Marco enkele sleutelfiguren in de strijd van de lokale gemeenschap tegen de mijn, waaronder de 53-jarige boerin Melchora en oud-burgemeester van Espinar Oscar Mollohuanca.

Melchora woont met haar moeder op een steenworp van de kolossale krater die Tintaya achterliet. Ze vertelt Marco over het keiharde boerenbestaan in de schaduw van een immens mijnbouwproject. Melchora: "De afvalproducten van de mijn komen in ons water. Dat water drinken onze dieren en gebruiken we voor de landbouw. De eerste tien jaar merkten we niets. Beetje bij beetje werden dieren ziek en mislukten de oogsten. Het is onmenselijk om hier te moeten leven."

In 2012 kwam de bevolking van Espinar in opstand tegen Tintaya. Oscar, toenmalig burgemeester, steunde die protesten. Het bracht hem in de problemen en leverde hem zelfs doodsbedreigingen op. Oscar: "Het is moeilijk om op te boksen tegen een machtig bedrijf dat tot in je midden is doorgedrongen. Tot aan de pers toe. Het koopt de media en de autoriteiten om. De regering heeft zelfs wetten uitgevaardigd om autoriteiten en leiders te straffen. Ook ik ben betrokken bij 5 of 6 rechtszaken."

Grote mijnbouwbedrijven en de Peruviaanse overheid gaan dus vaak drastisch te werk om protest te onderdrukken. Ze intimideren leiders of bedreigen hen. Of gebruiken geweld. Mannen en vrouwen die het opnemen voor de rechten van de gemeenschap en bedreigd of vervolgd worden, zoals Melchora en Oscar, kunnen een beroep doen op DHSF. Zij geven juridische bijstand. Of voeren strategische rechtszaken om bijvoorbeeld het recht op een schoon milieu gerespecteerd te krijgen.

Vorming in eigen gemeenschap

Eenmaal terug in Ccoyani is Marco strijdvaardiger dan ooit. Hij heeft de hele gemeenschap verteld over zijn reis. Over de gigantische impact van de mijnbouw op de omgeving. Over het onmogelijke bestaan van een boer die leeft naast een mijnbouwproject. En over de lastige strijd van de mensen in Espinar voor hun eigen toekomst. Hun eigen plannen.

Marco: "De mijnbouwbedrijven zullen met allerlei strategieën komen. We moeten ons daar op voorbereiden. De ervaring die ik nu heb opgedaan, zal ik bewaren in mijn geest en hart. Zodat we ons kunnen verdedigen wanneer de mijnbouw komt en we op een goede manier kunnen onderhandelen. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat onze rechten, als boerengemeenschap, gerespecteerd worden."

Meer info:

  • Lees meer over de campagne en boer Marco: www.broederlijkdelen.be/campagne.
  • Benieuwd naar de drijfveren van onze vrijwilligers? Lees het verhaal van Mark Bergmans en Luc Motmans, 2 enthousiastelingen over hun engagement en de geheimen van een succesvolle actie.

 

Deel dit artikel