De dag dat de textielfabriek van de wereld instortte

Ramp in Rana Plaza: Geen goedkope levens die je zomaar kan uitbuiten

Twee jaar geleden stortte in Bangladesh het reusachtig gebouw in waar veel grote merken, van Benetton tot Primark, tegen een aalmoes hun kleren lieten maken. Meer dan duizend textielarbeiders kwamen om.

Fotografe Taslima Akhter gaf het drama een gezicht. Haar iconische beeld van een man en een vrouw die elkaar tot in de dood omhelsden ging de wereld rond. Een interview.

Taslima Akhter: 'Ik heb in mijn leven maar weinig dagen meegemaakt die zo in mijn geheugen gebeiteld staan als 24 april 2013. Het was negen uur 's ochtends en ik zat thuis te werken toen ik telefoon kreeg: er was iets vreselijks gebeurd in het Rana Plaza, een immens gebouw met verschillende textielfabrieken op twintig kilometer van mijn woonplaats Dhaka. Ik sprong in mijn jas en racete er naar toe.

Bangladesh taslima akhterEen uur later waande ik me op een plek waar net een aardbeving had plaatsgevonden. Er waren die dag meer dan drieduizend arbeiders aan het werk. Hun geliefden, hun vaders, moeders, broers en zussen stroomden toe. Toen ze de ravage zagen werden ze gek van verdriet en angst. Sommigen moesten elkaar ondersteunen. Iedereen liep heen en weer tussen het Rana Plaza, het Enam Hospital, en de Adhor Chondro School. Op die laatste plek werden alle lijken verzameld. De mensen wisten: als we onze geliefden vinden is het op een van die drie plaatsen. Dood, levend, of iets tussen de twee.'

Hoe voelt het om op zo'n moment met een fototoestel rond je hals rond te lopen?
'De dag dat de Rana Plaza instortte heb ik het grootste deel van de tijd mee mensen van onder het puin gehaald, hun families opgevangen, geholpen om bloed in te zamelen, enzovoort. Je moet weten: ik ben in de eerste plaats activiste, ik werk als coördinator bij de ngo Bangladesh Garment Workers Solidarity. Wij willen arbeiders organiseren en mee vechten voor hun rechten. Mijn werk als fotografe is daar een verlengstuk van.

Dat was die 24ste april niet anders: ik maakte foto's omdat ik deze gruwel in beeld wilde brengen. Als getuigenis aan de wereld. Want soms kunnen foto's een wapen voor sensibilisering en bewustwording zijn. Soms zeggen foto's meer dan duizend woorden.'

Zoals je foto Final embrace die de wereld rondging. In welke omstandigheden maakte je die?
'Het was twee uur 's nachts toen ik aan de achterkant van de fabriek die man en die vrouw vond. Ze zaten tot hun middel onder het puin. Ze waren geschonden en kapot, en ontegensprekelijk dood. Maar ze omhelsden elkaar innig. Onder de ogen van de man zat gestold bloed, alsof hij tijdens de laatste minuten van zijn leven rood vocht had gehuild. Misschien beslisten ze samen in die tedere houding te sterven, ik weet het niet. Ik stond alleszins aan de grond genageld.

We zijn nu twee jaar later en het beeld blijft me achtervolgen. Het is alsof die man en die vrouw zeiden: Wij zijn geen nummers, wij zijn niet alleen goedkope werkkrachten en goedkope levens die je zomaar kan uitbuiten. Wij zijn mensen zoals iedereen. Wij zijn ook waardevol en onze dromen zijn dat evenzeer.

Is er sindsdien iets veranderd?
'In Bangladesh is er meer bewustzijn over het belang van arbeidersrechten en de noodzaak van vakbonden gegroeid. De regering en de bedrijven hebben toegevingen gedaan. De lonen zijn een beetje opgetrokken, een textielarbeider verdient nu gemiddeld 67 euro per maand.

Ze konden niet anders, want ze moesten hun gezicht redden. Maar toegevingen zijn niet genoeg, er moeten structurele veranderingen komen. De lonen blijven te laag om van te leven. Maar wat me evenzeer stoort: de regering beschouwt de instorting van het Rana Plaza als een ongeluk. Wel, ik zeg u: het was moord. Een dag voor de ramp waren er al scheuren in het gebouw. Maar de arbeiders moesten toch komen werken.'

Wat kunnen mensen in België doen?
'Jullie kunnen druk uitoefenen op de multinationals die bij ons hun kleren laten produceren, en jullie kunnen consumenten bewust maken. Maar we willen ook leren van jullie vakbonden, want België heeft een rijke geschiedenis van sociale strijd.

And last but not least, we brachten een boek uit in het Bangla met foto's en getuigenissen van en over de slachtoffers van het Rana Plaza. We zijn het nu in het Engels aan het vertalen en willen het uitgeven zodat het een wereldwijd publiek vindt. Het zou geweldig zijn mochten mensen ons willen helpen met de financiering en productie van die vertaling, of het boek kopen wanneer het uitkomt.'

Interview: Thomas Blommaert
Bron: Visie 18 april 2015

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels