Opinie: 'Door hun schuld, door hun grote schuld'

Sinds deze week behoort België bij de Europese landen die 'geen probleem hebben' met een Grexit. Volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt moet Griekenland moet zich houden aan de opgelegde hervormingen, zoniet zijn ze vrij te vertrekken. Niet het programma dat de Troika oplegt is verkeerd, wel de Griekse uitvoering ervan, zei hij in The Financial Times.

Dit opiniestuk van Bogdan Vanden Berghe verscheen in
De Standaard van 20 maart 

greece-europe-flags

Als we kijken naar de recente schuldencrisissen in ontwikkelingslanden, dan is nochtans meer dan genoeg bewezen dat dit soort programma's gewoonweg niet werken. Telkens veroorzaken ze meer armoede.

90% voor de banken, 10% voor de bevolking? Het is als een patiënt met een infuus in de ene arm en een aderlating uit de andere: die overleeft het niet.

Dat blijkt ook uit de Griekse cijfers. Maar liefst 90% van het "hulpinfuus" aan de Grieken komt niet rechtstreeks ten goede aan de bevolking, maar gaat naar Franse, Duitse en Griekse banken die Grieks schuldpapier in handen hebben. Sinds 2010 hebben IMF, Europese regeringen en de ECB 252 miljard euro aan Griekeland geleend, daarvan spendeerde Griekenland 232,9 miljard aan schuldaflossing. Dit is herkenbaar voor wie met ontwikkelingssamenwerking bezig is: tijdens de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis van de jaren '80 waren het Amerikaanse en Britse banken die op dezelfde manier gered werden.

90% voor de banken, 10% voor de bevolking? Het is als een patiënt met een infuus in de ene arm en een aderlating uit de andere: die overleeft het niet.

'Ondraaglijke last'

Nochtans waren er voldoende signalen om een andere weg te bewandelen. Dat blijkt uit gelekte verslagen van IMF vergaderingen over de Griekse crisis.

De Indiase vertegenwoordiger bij het IMF waarschuwde al in 2010 voor de 'ongeziene' omvang van de besparingen. Hij noemde het een 'ondraaglijke last voor eender welke economie'. Zijn Argentijnse collega pleitte voor een schuldherstructurering en Brazilië stelde het nog scherper: "Dit plan is geen redding van Griekenland maar een 'bailout' van Griekse schuldeisers, vooral Europese financiële instanties."

Niet toevallig komen de bedenkingen uit landen die in het verleden al kennis maakten met de opgelegde programma's van het IMF. Ondanks het verzet van de 'nieuwe wereld' drukten Duitsland en co echter hun zin door.

Nog steeds wordt geen enkele vraag gesteld bij het roekeloze leengedrag van financiële instellingen aan de vorige Griekse regeringen. Net zoals er nooit vragen gesteld werden bij leningen aan Mobutu, Baby Doc en anderen.

Het begeleidende schuldenverhaal gaat er ondertussen in als zoete koek. Dat het toch normaal is dat je schulden afbetaald moeten worden, ik kan het nog meefluiten van toen we zelf campagne voerden voor schuldkwijtschelding voor ontwikkelingslanden. Nog steeds wordt geen enkele vraag gesteld bij het roekeloze leengedrag van financiële instellingen aan de vorige Griekse regeringen. Net zoals er nooit vragen gesteld werden bij leningen aan Mobutu, Baby Doc en anderen. Zolang het er op leek dat ze hun schulden terug konden betalen (en er goed geld mee verdiend kon worden) deed men verder. Een land kan toch niet failliet gaan.

Het is alsof het personeel van Lernhout & Hauspie vandaag nog zou werken om de schulden af te betalen voor de fouten van de zaakvoerders.

Daar ligt een reëel probleem. De huidige leiders hebben niets met de eerdere leningen en het bijhorende beleid te maken (daarom zijn ze wellicht ook verkozen), maar toch moet de Griekse bevolking verder opdraaien voor de kosten. Het is alsof het personeel van Lernhout & Hauspie vandaag nog zou werken om de schulden af te betalen voor de fouten van de zaakvoerders.

Een faillissementsregeling voor landen blijft een gapend gat in de internationale financiële architectuur. Nochtans pleiten prominente economen als Joe Stiglitz, hoge ambtenaren binnen het IMF en ngo's al jaren voor zo'n regeling. Bindend, met alle schuldeisers mee in bad en met een duidelijk grens: het afbetalen van schulden mag mensenrechten of basisvoorzieningen niet ondermijnen.

Gouden kans

In plaats van klakkeloos het belang van de schuldeisers te volgen zou België zich beter een voortrekkersrol toe-eigenen binnen internationale fora en pleiten voor zo'n multilateraal juridisch kader voor schuldherstructurering.

Binnenkort heeft minister Van Overtveldt een gouden kans om daar werk van te maken. In New York ligt een VN-resolutie terzake te wachten op z’n goedkeuring. Ook in Addis Abeba deze zomer, waar een internationale top rond ontwikkelingsfinanciering wordt gehouden, ligt het idee op tafel.

In afwachting daarvan zou het goed zijn een beetje begrip en solidariteit op te brengen voor het Griekse volk. Niet alleen omwille van de Grieken, maar ook voor de rest van Europa.

In Spanje, Portugal en Ierland staan de anti-austerity partijen op winst in de peilingen. Of die partijen links of rechts zijn, lijkt de kiezers weinig uit te maken. Zolang ze er maar voor zorgen dat er eindelijk een minder meedogenloos refrein uit Brussel komt.

Voor elke democratische Europeaan zou dát een veel grotere zorg moeten zijn dan de dreiging dat Griekenland zich bij een eventuele Grexit gaat aanschurken bij Rusland.

Bogdan Vanden Berghe,
Directeur 11.11.11

 

Vind je deze analyse een waardevolle bijdrage aan het publiek debat?

Steun 11.11.11 en stort vandaag nog een bijdrage

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels