Eén eiland, twee volkeren

Haïti en de Dominicaanse Republiek

Haïtianen en Dominicanen hebben bijna geen andere keuze: ze moeten samen leven. Ze keren elkaar daarbij maar al te vaak de rug toe. Maar waarom zouden ze niet hand in hand door het leven kunnen gaan? Om de uitsluiting van emigranten te bestrijden, zijn Volens en haar Caribische partners actief aan beide kanten van de grens.

foto: Laurent DuvillierDe Haïtiaanse emigranten kennen geen grenzen en vertoeven nu eens in Haïti, dan eens in de Dominicaanse Republiek. Haïtiaanse en Dominicaanse NGO’s die zich tot deze zeer kwetsbare groep richten, zijn daarom samen beginnen nadenken over de mogelijkheden om de uitsluiting van emigranten aan banden te leggen.  Rond dergelijke globale thema’s moeten gezamenlijke antwoorden - van het thuisland én van het gastland - geformuleerd worden. Volens draagt hiertoe bij door organisaties te steunen die harmonieuzere bilaterale relaties met meer respect voor mensenrechten aan beide zijden van de Haïtiaans-Dominicaanse grens nastreven. Deze regionale dynamiek is de afgelopen jaren sterker geworden en is inmiddels uitgegroeid tot een van de hoekstenen van het huidige vijfjarenprogramma 2003-2007 voor de Caraïben.

Maar er moeten nog belangrijke stappen gezet worden om die dialoog en reflectie om te zetten naar een concrete werking van een grensoverschrijdend netwerk. Volens stimuleert de uitwisseling van ervaringen van partners in beide buurlanden. Op die manier leren ze elkaar kennen, leren ze elkaars culturele verschillen op prijs stellen en verenigen ze hun krachten. Die uitwisseling gebeurt op zeer uiteenlopende wijzen: ontmoetingen tussen plaatselijke mensenrechtenorganisaties, culturele evenementen waar zowel Haïtiaanse als Dominicaanse gemeenschappen aan deelnemen, de gezamenlijke vorming van gemeenschapsleiders, het creëren van ruimte voor debat of de organisatie van collectieve solidariteitsacties. Zowel in Haïti als in de Dominicaanse Republiek streven talrijke projecten, lokale partners en coöperanten één en hetzelfde doel na: dat alsmaar meer Dominicanen en Haïtianen de migrantenrechten zouden kennen en verdedigen.

Voor een grens die verenigt en niet verdeelt

Hoe vertaalt deze regionale dynamiek zich concreet op het terrein? We illustreren dit aan de hand van het voorbeeld van Xavier Lejeune en Véronique Royen, die in beide landen, samen met de Service Jésuite aux Refugiés (SJR), twee jaar lang een netwerk voor mensenrechten begeleid hebben.  Xavier: “We werkten telkens met een Haïtiaanse en Dominicaanse ploeg, zowel bij de lokale partner als bij de basisgroepen. Elke maand werden samen ateliers en ontmoetingen georganiseerd.” In Dajabon, een  bruisende grensstad waar Haïtianen en Dominicanen zich op de markt vermengen, merkten de coöperanten dat de relaties tussen de twee nationaliteiten, ondanks herhaalde misbruiken en overtredingen, ietwat gestabiliseerd waren.

Enkele maanden geleden opende een bende Dominicaanse, met machetes gewapende delinquenten de jacht op Haïtianen in de straten van Dajabon. Een harde klap voor Xavier. “We beseffen dat al het werk in de grensstreek, gezien de enorme vijandigheid tussen de twee volkeren, slechts een druppel op een hete plaat is. Het anti-Haïtianisme is zo diep geworteld dat er maar één incident nodig is om de haatgevoelens weer te doen oplaaien. Daarna moeten we opnieuw veel denkwerk verrichten om de spanning te doen afnemen. Vaak lopen situaties uit de hand onder invloed van enkele manipulerende figuren. De mensen die aan de grens wonen hebben voordeel bij deze vijandige relatie en houden ze in stand.”

Hoewel de rust inmiddels is teruggekeerd in Dajabon, maakt Xavier zich geen illusies. Hij beseft maar al te goed dat twee eeuwen van conflicten tussen Haïtianen en Dominicanen niet weggewist kunnen worden in twee jaar tijd. SJR en andere partners in de Caraïben zijn er eveneens van overtuigd dat hun toenaderingspogingen enkel kunnen slagen indien ze een langdurig en repetitief karakter krijgen. Daarom blijft Volens aan hun zijde staan. Opdat alle Dominicanen en Haïtianen op een dag hun gemeenschappelijke grens zouden ervaren als een grens die hen verenigt en niet als een grens die hen verdeelt.

(Dit artikel verscheen in het tijdschrift Toyí, 2de kwartaal 2004,
auteur: Laurent Duvillier)

Volens DOOR:

Deel dit artikel