Handicap en HIV/AIDS

Inleiding
Hoewel er heel wat onderzoek werd gevoerd naar de gevolgen van HIV/AIDS voor mensen die voordien gezond waren is er weinig of geen onderzoek gebeurd naar de risico's op besmetting met HIV/AIDS voor mensen met een fysieke, sensoriele of mentale handicap. Er wordt vaak verondersteld dat er weinig of geen risico is. Men gaat er onterecht vanuit  dat mensen met een handicap niet seksueel actief zijn, geen drugs gebruiken of minder kans hebben op verkrachting of seksueel misbruik. Onderzoek wijst echter op een verhoogde kans op elke risicofactor voor HIV.
 


Een complexe relatie
In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen hebben vrouwen met een handicap meer partners dan vrouwen zonder handicap. Extreme armoede en hun verminderde kansen op de huwelijksmarkt zijn de aanleiding voor talrijke en onstabiele relaties. Factoren zoals fysieke kwetsbaarheid en afhankelijkheid, het leven in instellingen en algemene uitsluiting verhogen bovendien de kans op seksueel misbruik. 
In sommige landen zien ouders van kinderen met een handicap verkrachting als hun grootste bezorgdheid.  Kinderen met een handicap zijn sowieso nog kwetsbaarder dan volwassen vrouwen en dit laatste geldt nog sterker voor kinderen met een mentale handicap.  Daarbij komt nog dat de bereidheid van de omgeving om op te treden als er misbruik wordt vastgesteld,  laag is. Er wordt geschat dat 30% van alle straatkinderen één of andere vorm van handicap hebben en bovendien worden ze zelden bereikt door campagnes.
  
Verder is de alfabetiseringgraad bij personen met een handicap gemiddeld lager. De boodschap over HIV/AIDS bereikt hen bovendien moeilijker omdat ze niet tot de doelgroep behoren van de campagnes.  Zo gaat een groot deel van de gebruikte media voorbij aan de specifieke noden van doven en blinden.
 
Eens besmet hebben mensen met een handicap minder toegang tot zorg. In het algemeen ontvangen ze reeds veel minder zorg dan mensen zonder handicap. Bovendien veroorzaken  fysieke ontoegankelijkheid en andere drempels, zoals bvb de afwezigheid van een tolk voor doven uitsluiting van mogelijke medische interventies.
Bovendien worden personen met een handicap ook extra hard getroffen wanneer familieleden of andere personen die hen bijstaan overlijden aan aids. De dagelijkse ondersteuning en verzorging van personen met een handicap dreigt hierdoor nog meer in het gedrang te komen.

Wat kunnen we eraan doen?
Het voorbije decennium zijn er enkele artikels verschenen over pilootprojecten en interventies voor bijvoorbeeld mensen met een mentale handicap en doven. Deze projecten zijn innoverend maar meestal kleinschalig en onvoldoende gefinancierd.  Er is behoefte aan programma's die evengoed personen met en zonder handicap bereiken en die de link tussen HIV/AIDS en handicap niet uit de weg gaan.  De 600 miljoen mensen met een handicap behoren tot de armsten, de laagst geschoolden en de meest gemarginaliseerden van alle groepen. Een beleid kan nooit om deze groep heen wil het effectief zijn.
 
Binnen DGOS, de administratie van het departement ontwikkelingssamenwerking, werkt men aan een geactualiseerde aidsnota. PHOS nam contact op met de verantwoordelijke ambtenaar om op basis van bovenstaande paragraaf te pleiten voor aandacht voor handicap in het kader van het aidsthema. Vooreerst moeten mainstream-acties en campagnes zo ontworpen zijn dat ze ook mensen met een handicap bereiken. Dat zal ze bovendien ook toegankelijker maken voor de doorsnee doelgroep. Een voorbeeld: omdat mensen met een handicap over het algemeen minder geletterd zijn, is eenvoudig taalgebruik aangewezen. Door eenvoudig taalgebruik worden echter niet alleen mensen met een handicap bediend. Hetzelfde geldt voor fysieke toegankelijkheid en bereikbaarheid van gebouwen waar mensen bijvoorbeeld toegang krijgen tot informatie, tests e.d. 
Organisaties van mensen met een handicap en diensten voor mensen met een handicap kunnen ook een belangrijke rol spelen. Zij bereiken immers heel wat personen met een handicap en hun omgeving en hebben expertise over de mogelijkheden van de doelgroep inzake bijvoorbeeld communicatie en mobiliteit. Zij kunnen specifieke acties ondernemen en reguliere organisaties of overheden bijstaan in het uitwerken van hun acties. Omdat hun bereik beperkt is blijft de inclusie van personen met een handicap in de mainstream-acties echter een noodzaak.

Literatuurtips
Handicap en AIDS in  {extern}www.savethechildren.org.uk/scuk/jsp/resources/details.jsp?id=2005&group=resources&section=publication&subsection=details{linktekst}Uganda en Rwanda{/extern}

Handicap en AIDS in {extern}www.phos.be/Nederlands/Basisframe_nederlands.htm{linktekst}Tanzania{/extern}

Handicap en AIDS in {extern}www.savethechildren.org.uk/scuk/jsp/resources/details.jsp?id=1602&group=resources&section=policy&subsection=details{linktekst}
Zuid-Afrika{/extern}

Bron: PHOS

Deel dit artikel