IPCC, AR5, WGII - Centraal- en Zuid-Amerika: irrigatie- en drinkwater onder druk



Regio's met meer of minder neerslag, met meer of minder evapotranspiratie, rivieren met verminderde stroming, smeltende gletsjers... De impact van de klimaatverandering in Centraal- en Zuid-Amerika is niet min.





ecuador ipccCentraal- en Zuid-Amerika zijn regio's waar de gemiddelde watervoorraad groot is, maar de verdeling enorm ongelijk. De grootste gebruiker van zoetwater is de landbouwsector, gevolgd door de 580 miljoen mensen tellende bevolking.

Veranderende rivierstroming

In Centraal- en Zuid-Amerika zijn er merkbare veranderingen in de stroming van rivieren. Zo is in de tweede helft van de 20e eeuw een verhoogde stroming vastgesteld in de rivier La Plata. Dit werd eveneens waargenomen in de Patoslagune en rivieren van Zuid-Brazilië, en in Argentinië in de Laguna Mar Chiquita en de provincie Santa Fe. De versnelling van de stroming zorgt in elk van deze plekken voor ecologische druk en erosie. Oorzaken zijn een toename in neerslag (vooral in de zuidelijke rivierbekkens) en een vermindering van evapotranspiratie door veranderend landgebruik (vooral in de noordelijke bekkens).

Belangrijke Colombiaanse rivieren vertonen dan weer een verminderde stroming. Er zijn nog geen duidelijke langetermijntrends vastgesteld voor de Amazone of voor de grotere rivieren in Noordoost-Brazilië en het noorden van Zuid-Amerika.

Het IPCC neemt aan dat dichtbevolkte semi-aride gebieden, zoals Centraal-Chili, het moeilijk krijgen. Door verminderde neerslag en verhoogde evapotranspiratie zal er minder water beschikbaar zijn als drinkwater en irrigatiewater. Een sterk verminderde beschikbaarheid van irrigatiewater in Noordoost-Brazilië zou in de toekomst een enorme impact kunnen hebben op de economie, met grootschalige migraties tot gevolg.

Smeltende gletsjers

De klimaatverandering manifesteert zich ook op een andere manier. Verschillende metingen tonen aan dat de gletsjers van de Andes in Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia zich terugtrekken. De tropische gletsjers zijn sinds de tweede helft van de 20e eeuw sneller beginnen smelten waardoor reeds een verlies aan oppervlakte van 20 tot wel 50% is opgetreden.

In de vroege stadia van het smelten van de gletsjers wordt een verhoging van de rivierstroming vastgesteld, maar nadat hierin een piek is bereikt, vermindert het debiet doordat het smeltwater van de gletsjer langzaam afneemt.

Ruwgeschat 30 miljoen Zuid-Amerikanen zijn voor hun drinkwater afhankelijk van gletsjers. Ook grootsteden als Quito (Ecuador) en La Paz (Bolivië) hangen deels van gletsjers af voor hun drinkwater. De toekomst ziet er niet bepaald goed uit: verschillende studies voorspellen tijdens de komende 20 tot 50 jaar een verdere terugtrekking van de gletsjers tot ze zelfs helemaal verdwenen zijn. Tijdens het droge seizoen zal dat grote gevolgen hebben en de kwetsbaarheid van de Andesgemeenschap zal aanzienlijk vergroten. De gletsjers in het Andesgebied zijn wereldwijd gezien het meest gevoelig aan de opwarming van de aarde.

Adaptatiemaatregelen

Op institutioneel niveau zijn er in verschillende Centraal- en Zuid-Amerikaanse landen een hele reeks beleidsmaatregelen genomen om de kwetsbaarheid ten aanzien van de klimaatverandering zoals die nu reeds optreedt in diverse gebieden te verminderen. In veel gevallen zijn die maatregelen echter nog niet geïmplementeerd in de praktijk.

Uit onderzoek blijkt vooral het belang van adaptatiemaatregelen die de kwetsbaarheid verminderen van gemeenschappen in de tropische Andes en de semi-aride gebieden in Chili, Argentinië, Noordoost Brazilië en noordelijk Centraal-Amerika. Deze regio's worden gekenmerkt door sterke klimaatvariatie en waterschaarste. Mogelijke adaptatiemaatregelen zijn onder andere: watervoorziening verhogen door grondwater op te pompen, mistopvangsystemen, reservoirs en irrigatie-infrastructuur aanleggen, irrigatie-efficiëntie verhogen, en minder waterintensieve gewassen verbouwen.

 

Bron: IPCC AR5, WGII: Central and South America
Join For Water DOOR:

Deel dit artikel