'Nergens willen jongeren nog hele dagen in de modder wroeten'

De boeren in het Andesgebergte willen de teelt van hun gewassen mechaniseren, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Trias Andes roept de expertise in van Josse De Baerdemaeker.

RS23636 170402peru trias203-lprBoeren die op drieduizend meter hoogte tussen kronkelende nevelslierten aardappelen rooien met een hak. Voor fotografen levert dit tafereel telkens weer idyllische beelden op. Voor de boeren zelf is het bijna bovenmenselijk labeur. En dat van 's morgens vroeg tot zonsondergang, want manueel oogsten gaat nu eenmaal niet snel vooruit.

Geen wonder dat de boeren in Ecuador vragende partij zijn om de productie van hun teelten te mechaniseren. Maar in het Andesgebergte zetten de armoede en steile bergflanken een rem op die ambitie. Om te bestuderen wat wel en niet kan, heeft Josse De Baerdemaeker een werkbezoek gebracht aan de boerenorganisaties die steun krijgen van Trias Andes.

Josse is emeritus professor aan de KU Leuven, waar hij baanbrekend onderzoek verrichtte naar landbouwmachines en -technieken. Hij was actief bij de Vlaamse veilingen en Fedagrim, de federatie van machineconstructeurs en -importeurs. Tussendoor vond Josse nog de tijd om ontwikkelingsprojecten te begeleiden.

Dat internationaal engagement kan je voorlopig niet loslaten?
Josse De Baerdemaeker: 'Dat is zo. Net voor ik in opdracht van Trias naar het Andesgebergte vertrok, heb ik in Italië nog een evenement bijgewoond van de Club van Bologna, een denktank van de voedsel-en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. We willen een strategie uitschrijven voor de landbouwmechanisatie in Afrika.'

Dat is nog een ander paar mouwen dan de situatie bij de inheemse boeren in de Andes?
'En toch zijn er veel gelijkenissen. Zowel in Afrika als in het Andesgebergte bewerken de boeren kleine percelen en is er weing kennis voorhanden om een mechanisatiekaten op poten te zetten.'

Wat bedoel je met de term 'mechanisatieketen'?
'Een gemechaniseerde landbouw heeft nood aan importeurs en constructeurs van landbouwmachines. De boeren moeten toegang krijgen tot opleidingen, zodat ze hun machines op oordeelkundige wijze gebruiken en onderhouden. Als er toch reparaties nodig zijn, heb je wisselstukken en herstellers nodig. In die keten mag geen enkele schakel ontbreken.'

In welke mate hunkeren de boeren naar machines?
'Ik heb bij de boeren in de Andes gezien dat ze experimenteren met roterende hakken en handgeduwde onkruidmachientjes. Ze maken gebruik van dierlijke tractie, maar het gareel is niet altijd van onberispelijke kwaliteit. De boeren proberen ook om aardappelen te rooien met eenvoudige machines, maar in veel gevallen stropt het loof. De boeren willen de zware arbeid wat verlichten en menselijker maken.'

Kunnen de boeren in de Andes niet terecht bij lokale constructeurs voor de bouw en de herstelling van landbouwmachines?
'Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je maakt geen machine door wat ijzer te plooien. Ga maar eens na hoelang het bij ons na het begin van de Industriële Revolutie geduurd heeft vooraleer we de landbouw konden mechaniseren. Dat proces heeft zich pas na de Tweede Wereldoorlog voltrokken.'

Welke uitdagingen wil je op korte termijn aanpakken met de boeren in Ecuador?
'Voor het aanaarden van hun aardappelen kunnen de boeren min of meer de ploegen gebruiken die destijds in onze contreien circuleerden. Een andere uitdaging is de onkruidbestrijding. We zullen stap voor stap moeten werken, want een volledige mechanisatie realiseer je niet van vandaag op morgen.'

Machines verlichten de arbeid. Zijn er nog andere voordelen mee gemoeid?
'Op termijn kan de familiale landbouw niet overleven zonder machines. Welke jongere wil vandaag nog een hele dag op z'n knieën door de modder kruipen? We moeten de landbouw voldoende attractief maken voor de jeugd. In Vlaanderen is de bedrijfsopvolging een probleem, maar elders in de wereld is het niet veel beter. In Rwanda zijn de boeren gemiddeld 67 jaar oud en ik vermoed dat het in Ecuador niet veel scheelt. Komt daarbij dat veel landarbeid gepresteerd wordt door vrouwen.'

Heb je in Ecuador veel boerenjongeren aan het werk gezien?
'De jeugdwerking bij de groentetelers van Pacat heeft me aangenaam verrast. Met de steun van Trias worden voor de jongeren veel activiteiten georganiseerd. Nog tijdens hun studies worden ze betrokken bij de werking van de coöperatie. Dat is belangrijk, want er is meer nodig dan mechanisatie om het platteland aantrekkelijk te maken voor jonge en dynamische mensen.'

Geef samen met Trias kansen aan jonge boeren in het Andesgebergte

Trias DOOR:

Deel dit artikel