Op weg naar een echt migratiebeleid

Op weg naar een echt migratiebeleid

Globale migratiebewegingen en de toenemende aantallen vluchtelingen die langs levensgevaarlijke wegen naar Europa komen waren de voorbije weken niet uit de media te branden, en dat zal nog wel even zo blijven. De huidige opvangcrisis noopt tot dringende maatregelen. De migratiecoalitie hoopt dat de “migratie-ministerraad” van vandaag verder gaat dan ‘bed, bad en brood’, en de aanzet kan zijn voor een nieuw en coherent migratiebeleid.

De staatssecretaris benadrukte in de voorbije weken terecht de morele verplichting van België en Europa om grote inspanningen te leveren voor vluchtelingen via materiële opvang en snelle procedures. Maar tegelijkertijd wordt de nadruk nog steeds gelegd op kordate terugkeer van afgewezen asielzoekers en mensen zonder wettig verblijf.

De migratiecoalitie kloeg de effecten van de eenzijdige nadruk op terugkeer reeds aan in 2014 (1) . Een goed en omvattend migratiebeleid moet  mensenrechten en sociale grondrechten (2)  respecteren en rekening houden met globale ongelijkheid en ontwikkelingskansen in Noord en Zuid, en de motivatie en ambities van migranten zelf. Een beleid dat er vooral op gericht is om de instroom te beperken en de terugkeer te optimaliseren mist vele kansen, en leidt tot hoogoplopende menselijke en economische verliezen.

Migratie is geen misdaad

We kunnen niet blijven negeren dat migratie een diversiteit aan motieven heeft. Een humanitaire ramp zal zich blijven voltrekken als we migratie vooral repressief benaderen.
Wanneer de mogelijkheden om legaal en veilig te migreren worden ingeperkt, zet dit mensen ertoe aan om de levensgevaarlijke tocht te ondernemen over de Europese wateren.

Migranten die geen andere manier zien dan met de hulp van smokkelaars naar Europa te reizen besteden hier grote sommen geld aan. Sinds 2010 verdween zo achtenhalf miljard euro uit de reguliere economie(3). Stel je voor dat dit bedrag in landen van herkomst of landen van aankomst was geïnvesteerd!

Bovendien gaat de focus op terugkeer gepaard met een inperking van fundamentele mensenrechten. Migratie is geen misdaad, de mate waarin mensen grondrechten kunnen uitoefenen in een samenleving is een barometer van haar moreel welzijn.

Dakloze families met kinderen werden alleen nog opgevangen gedurende 30 dagen ter voorbereiding van hun terugkeer – een praktijk die inmiddels veroordeeld werd door de Raad van State.
Familieleden worden soms gescheiden van elkaar met de uitwijzing van één ouder als dwangmiddel om de gehele familie aan te zetten tot een “vrijwillige” terugkeer.

De eenzijdige nadruk op terugkeer leidt ertoe dat veel mensen in onwettig verblijf en langdurige thuisloosheid verzeild raken en geen aanspraak kunnen maken op noodzakelijke begeleiding.

Als mensen verstoken blijven van  een toekomstperspectief is dat meer dan een persoonlijk drama. Het maakt het onmogelijk dat deze mensen bijdragen aan de samenleving, ontwikkeling in hun land van herkomst of met nieuwe verworvenheden werkelijk vrijwillig terugkeren.

Operatie Frontex:vluchtelingenboot gedetecteerd
Operatie Frontex: Vluchtelingenboot gedetecteerd - UNHCR - A.d'Amato

Toekomstperspectief

Nu de debatten deze zomer geopend zijn, is er ruimte en draagvlak voor een omvattender migratiebeleid. De heersende opvangcrisis mag de focus niet laten verengen tot bed, bad, brood voor vluchtelingen in de asielprocedure. Er moet gekeken worden naar veilige toegangswegen, ruimte voor economische migratie en ontwikkelingskansen, en naar een toekomstgerichte omgang met asielzoekers en migranten.

De aandacht mag niet vernauwd worden tot het aanbieden van materiële opvang, omdat zo de begeleiding van migranten op een zijspoor zal belanden. Voorbereiding van een integratietraject voor zij die als vluchteling zullen worden erkend is één ding. Evenzeer prioritair is de begeleiding van andere groepen migranten bij de oriëntering op een zinvol toekomstperspectief. Een goede toekomstoriëntering bestaat uit het verstrekken van correcte en volledige informatie en ondersteuning voor de migrant om daar vervolgens over na te denken. Dit vermijdt dat zij vanaf het begin geen andere uitweg zien dan zich te nestelen in een onderklasse.

Nu de debatten deze zomer geopend zijn, is er ruimte en draagvlak voor een omvattender migratiebeleid.

We beseffen dat over migratie nogal wat mythes de ronde doen. Vooral de schrik voor mensen die zich willen komen vestigen zonder bij te dragen aan onze maatschappij zit er diep in. Het tegendeel is waar; migranten zijn op zoek naar de bescherming waar ze recht op hebben, maar maken daarbij ook plannen om zich economisch in te zetten. De beelden van de duizenden die de Balkan te voet doorkruisen om naar West-Europa te trekken, spreken boekdelen. Zij zien geen socio-economische perspectieven in dat deel van Europa.

Samenhangend migratiebeleid

Met deze lessen op zak pleiten wij voor de ontwikkeling van een samenhangend migratiebeleid dat ook oog heeft voor de economische bijdrage die migranten willen leveren. Jarenlang wordt er al geopperd door politici dat migratie zich meer zou moeten afspelen rond actieve motieven. Staatssecretaris Francken haalde het ook aan in zijn beleidsverklaring. “Migratie van mensen die in ons land willen komen werken of studeren, zal ik stimuleren.” Alexander De Croo stelde recent voor om de uitreiking van werkvergunningen te versoepelen. Zo zou een parallel migratiekanaal worden geopend en zouden minder mensen hun leven op het spel moeten zetten op weg naar Europa (4) .

De regionalisering van het arbeidsmarktbeleid neemt een grote brok van de bevoegdheden weg van staatssecretaris Francken. Het federale niveau kan echter wel het initiatief nemen om samen met de gewesten een kader te scheppen waarin arbeidsmigratie van hoog-, middel- en laaggeschoolden kan worden georganiseerd.


Een Soedanese vluchteling in 'de jungle' van Calais - UNHCR - O.Laban-Mattei

Kansen

Economische migratie toestaan biedt uiteraard perspectieven om demografische veranderingen in onze samenleving aan te pakken, maar er is meer. In globaler perspectief kunnen hiermee ontwikkelingskansen waargemaakt worden. Migranten dragen door middel van geldtransfers naar familieleden in sterke mate bij aan de ontwikkeling van landen in het Zuiden. De Wereldbank schat dat in 2014 in totaal voor 436 miljard dollar aan remittances naar ontwikkelingslanden overgemaakt werden. Dat enorme bedrag ligt minstens drie maal zo hoog als de officiële ontwikkelingshulp.

De bevoegdheden om een omvattend migratiebeleid in te vullen liggen bij verschillende beleidsniveaus en relevante expertise zit bij verschillende organisaties. De migratiecoalitie bundelde alvast de krachten, en hoopt op een beleid dat mikt op sociale grondrechten, ontwikkelingskansen in Noord en Zuid, veilige migratiekanalen en toekomstmogelijkheden voor migranten zelf. Zo’n beleid kan er alleen maar komen als de regering vandaag werk maakt van een kader waarin alle spelers betrokken worden.

Wouter Van Bellingen, Minderhedenforum; Bogdan Vanden Berghe, 11.11.11; Frederic Vanhauwaert, Netwerk tegen Armoede; Didier Vanderslycke, ORBIT; Angela van de Wiel, Samenlevingsopbouw Brussel; Els Keytsman, Vluchtelingenwerk Vlaanderen

 

De migratiecoalitie is een samenwerkingsverband van Vlaamse middenveldorganisaties: 11 11 11, Minderhedenforum, Netwerk tegen Armoede, ORBIT vzw, Samenlevingsopbouw Brussel en Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Samen willen we een ander en constructief geluid laten horen in het migratiedebat. We doen dit door een jaarlijkse rapport uit te brengen waarin we het gevoerde migratiebeleid grondig bekijken, en aanbevelingen doen voor nieuwe oplossingen.


Noten:
 

 

 

(1)Migratiecoalitie, “Het migratiebeleid doorgelicht. Terugkeer onder de regering-Di Rupo”, december 2014.
(2) Rechten die mensen toelaten om een menswaardig leven te leiden zoals bepaald in art. 23 van de Belgische Grondwet.
(3) www.themigrantsfiles.com
(4) De Croo: Bekamp vluchtelingencrisis met economische migratie (De Morgen)

 

 

 

 

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels