Ramp in Brazilië stelt mijnbouwpraktijken in vraag

'Mijnbouw is een enorme afvalindustrie, die bergen vergif creëert.'

Het observatorium voor mijnbouwconflicten in Latijns-Amerika (OCMAL)  - waar verschillende partnerorganisaties van 11.11.11 deel van uitmaken - hoopt dat de dijkbreuk in het Braziliaanse Brumadinho de ogen opentrekt. In een persbericht benadrukt het de noodzaak om de expansie van de mijnbouw in Latijns-Amerika een halt toe te roepen. "Voor het welzijn van mens en natuur en voor het voortbestaan van de planeet: geen mijnafval meer in Latijns-Amerika!".

Humanitaire ramp 

Op vrijdag 25 januari sloeg het noodlot toe: 121 doden en 205 vermisten. Dat is begin februari de voorlopige balans van de ramp die zich voordeed in Brumadinho, in de Braziliaanse deelstaat Minas Gerias, toen de dam van een ijzermijn brak. De beelden, waarop te zien is hoe de toxische modderstroom zijn kilometerslange weg baant en alles meedogenloos meesleurt, laten geen mens onberoerd.

Uiteraard moet Vale, het mijnbedrijf dat verantwoordelijk is voor de dambreuk, nu mee opdraaien voor de gevolgen: de reddingswerken ondersteunen, de families van de dodelijke slachtoffers vergoeden, humanitaire hulp verlenen aan de mensen in de regio, en een schadevergoeding betalen aan de gemeente.

Toch is het risico groot dat de dimensie van de schade zoals altijd onderschat wordt, en dat Vale alweer zijn reële verantwoordelijkheid zal kunnen ontwijken.

Talloze middenveldorganisaties hadden opgeroepen om de mijn definitief te sluiten en de dam te beveiligen.

Ramp of misdaad?

Lokale organisaties spreken niet van een ramp, maar van een misdaad. Ze wijzen immers al jaren op de risico's. Toch krijgen Vale en andere multinationale mijngiganten telkens opnieuw de toelating om hun activiteiten en opslagplaatsen van mijnslib alsmaar uit te breiden. Talloze middenveldorganisaties hadden opgeroepen om de mijn definitief te sluiten, geen concessies meer te geven en de dam te beveiligen. Maar hun oproepen werden telkens afgewezen door de overheidsadministratie en door het bedrijf zelf.

Pogingen om strengere wettelijke voorschriften in te voeren, leidden tot niets. Het gebrek aan inspecties en voorbijgestreefde bouwtechnieken zorgden ervoor dat niet de multinationals, maar de werknemers en de omwonende boeren en inheemse gemeenschappen de rekening gepresenteerd kregen.

Niet de eerste keer

Eind 2015 deed zich een gelijkaardige ramp voor, in dezelfde regio, met het afval en de dam van een mijnproject van Vale en het Brits-Australische bedrijf BHP Billiton. De twee dambreuken eisten 19 levens en honderden mensen verloren hun huis, maar niemand werd veroordeeld.

De inwoners van het getroffen Mariana hebben vandaag de dag nog steeds nauwelijks enige schadevergoeding ontvangen voor het verlies van hun gronden en levensmiddelen. De omgeving is vergiftigd, en velen kampen met chronische gezondheidsproblemen.

Straffeloosheid troef dus, waaraan niet alleen de bedrijven, maar ook de overheid en haar instellingen medeplichtig zijn - want zij zouden correcte regels moeten opleggen.

De ecologische schade is nauwelijks te overzien. Bij de ramp in Mariana hadden de toxische stoffen zich via de modderstroom over 650 kilometer verspreid. In Brumadinho is meer dan 12 miljoen kubieke meter mijnslib in de rivier de Paraopeba terechtgekomen. Stroomafwaarts zijn niet alleen de landbouwers, maar maar ook de inheemse gemeenschappen voor al hun activiteiten afhankelijk van deze rivier. 

Ook in de andere landen van Latijns-Amerika waarschuwen partnerorganisaties van 11.11.11 bijna permanent voor de risico's van mijnbouw

Andere landen

Ook in de andere landen van Latijns-Amerika waarschuwen partnerorganisaties van 11.11.11 bijna permanent voor de risico's voor mens en natuur die gepaard gaan met grootschalige mijnbouw.

In Peru trok CooperAcción aan de alarmbel omdat de afvalbergen van een mijnproject van het Belgische Nyrstar bij een lichte aardverschuiving in de rivier terecht konden komen, terwijl die miljoenen inwoners van Lima van drinkwater voorziet. Bovendien zette de overheid in december 2018 het licht op groen voor de uitbreiding van een mijnput die drinkwaterkanaal van Lima zal doorkruisen en zal een vergaarbekken voor mijnslib zoals dat in Brumadinho dicht tegen datzelfde kanaal komen te liggen.

11.11.11-partners Cooperacción en Red Muqui voeren de druk tegen de regering op. Zij moet effectieve maatregelen nemen tegen de risico's van de ontelbare afvalbergen, vergaarbekkens, etc.

Permanente slachtoffers

Bij grote rampen krijgen slachtoffers plots relatief veel aandacht en medeleven, maar die ebben snel weg. Als de 11.11.11-partners trachten te sensibiliseren rond bestaande risico's en de nood aan structurele maatregelen, ligt dat al een stuk moeilijker. Maar het ergste is dat de mijnbouw, zelfs zonder spraakmakende ongevallen, veel permanente slachtoffers maakt. En die kunnen bijna nooit op enige ondersteuning of empathie rekenen.

Gemeenschappen die hun gebieden steeds verder zien slinken omdat bedrijven moeiteloos concessies krijgen om enorme putten te graven. Boeren die niet meer goed kunnen boeren doordat het water uit de rivieren gebruikt wordt voor de mijnbouw, of doordat het resterende water en de grond steeds toxischer worden. Kinderen met een veel te hoog percentage lood in hun bloed, en dorpen die zonder drinkwater komen te zitten.

Samen met onze partnerorganisaties vragen wij om vraagtekens te plaatsen bij de continue uitbreiding van de mijnbouw in Latijns-Amerika

Vraagtekens

Partnerorganisaties van 11.11.11 in Bolivia, Ecuador en Peru bewegen hemel en aarde om deze permanente slachtoffers een stem te geven. Dat titanenwerk wordt hen meestal niet in dank afgenomen. Erger nog, ze worden door bedrijven en media dikwijls bestempeld als 'anti-ontwikkelingsorganisaties'.

Ze leggen druk op de bedrijven en de overheden opdat zij hun verantwoordelijkheid zouden opnemen. Maar de organisaties zeggen ook dat er vooral minder mijnbouw moet zijn. Mijnbouw is een enorme afvalindustrie, die de ondergrond transformeert in chemische soep en bergen vergif creëert. Daarnaast vormt deze industrie een regelrechte bedreiging voor het water, dat ook al onder druk komt te staan door de klimaatsverandering.

In solidariteit met de slachtoffers van Minas Gerais, en alle andere slachtoffers van de mijnactiviteiten, vragen we samen met onze 11.11.11-partners om vraagtekens te plaatsen bij de continue expansie van de mijnbouw in Latijns-Amerika.

 

Meer lezen?

11.11.11 DOOR:

Meer weten over onze partners?

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels