"Dit is een campagne voor iets, niet tegen"

Speech 11.11.11-directeur Els Hertogen op de kick-off van de Changemakers-campagne 2019

speech-els-4

Op 28 september gaven we in de AB het startschot voor de campagne. Die gaat dit jaar naar het hart van 11.11.11: we zetten changemakers wereldwijd op een voetstuk. Omdat ze meer dan ooit onder druk staan en meer dan ooit nodig zijn om verandering te brengen. Hieronder kan u de toespraak lezen van 11.11.11-directeur Els Hertogen.

Goedenavond iedereen, ook een ongelooflijke welkom van mij uit. Het is een eer om hier te mogen staan vanavond, en voor het eerst een campagne te mogen voorstellen als directeur. En wat voor een campagne... Een campagne die al over de tongen ging, al voor ze goed en wel gelanceerd werd. Maar vooral een campagne die gaat over dé kern van 11.11.11: de kracht van sterke figuren die strijden voor een betere wereld en die het verschil maken. De kracht van changemakers.

Ik ben heel fier om hier te kunnen staan als nieuwe directeur van 11.11.11, maar ook als persoon. Mijn drijfveer en enthousiasme voor deze campagne ligt uiteraard bij de verontwaardiging over het gebrek aan bewegingsvrijheid in Congo of de brute tegenwind die milieuactivisten wereldwijd krijgen. Kijk maar naar de golf van misprijzen die Greta Thunberg moest ondergaan naar aanleiding van haar speech in New York afgelopen week. Maar het gaat voor mij verder dan dat. De drijfveer zit in elke vezel van mijn lijf, net zoals bij jullie. Ik besefte onlangs van waar dit gevoel bij mij komt toen mijn oog viel op een foto in mijn bureau. Een zwart-wit foto van mijn grootvader.

Hij was geïnspireerd door Cardijn, een Belgische priester die pleitte voor sociale rechtvaardigheid, solidariteit, gelijkwaardigheid van alle mensen én het belang van 'handelen'. Op maatschappelijk vlak je nek uitsteken, iets doen aan onrecht in plaats van veilig aan de kant blijven staan. Deze waarden sijpelden door naar al zijn 18 kleinkinderen en iedereen ging hier op zijn of haar manier mee aan de slag. Waardoor het voor mij als kind gewoon evident was dat opkomen voor sociale rechtvaardigheid en hiervoor je nek uitsteken deel is van hoe wij onze samenleving organiseren.

Hoe ouder ik werd, hoe meer ik hierin bevestigd werd, want niet enkel Cardijn en zijn beweging hebben België getekend. Waar zouden we staan zonder de vrouwenbeweging, zonder hen die opkomen voor de rechten van LGBTI, zonder vakbonden, zonder campagnes zonder vlees of tegen plastic, zonder een culturele sector die geknokt heeft voor vrijheid van expressie, zonder journalisten die waarheidsvinding als leitmotiv houden, zonder de anti-racisme beweging, zonder de dagdagelijkse praktijk in het socio-culturele werk waar mensen hun kracht mogen tonen. Uiteraard zijn er nog uitdagingen, te veel, maar zonder al die krachtige stemmen zou onderwijs niet zo betaalbaar zijn, zouden grondrechten niet afgedwongen kunnen worden, zouden vrouwen geen stemrecht hebben, zou het homohuwelijk niet gestemd zijn, zouden we geen jaarlijks verlof hebben.

En dit geldt niet enkel voor België. Dat er vandaag in quasi alle landen vrouwenstemrecht is, komt door de vrouwenbeweging. Aan de afschaffing van de slavernij ging jarenlange collectieve actie en strijd vooraf. En het moeten daarbij niet altijd grote ijkpunten in de geschiedenis zijn. In Cambodja speelden vakbonden een sleutelrol voor het verhogen van het minimumloon, net zoals dat bij ons na WOII gebeurde. Vandaag hoorden we genoeg voorbeelden van dagelijkse strijd én resultaten behaald door al die changemakers, klein en groot, maar allen even cruciaal.

speech-els-5

Vandaag zijn we hier samen, om er de aandacht op te vestigen dat het op zoveel plaatsen nét niet evident is om je nek uit te steken voor mensenrechten en milieu. Amper 4% van de wereldbevolking leeft in een open en vrije samenleving. Wij Belgen behoren vandaag tot die 4%, mede dankzij al die strijd die in het verleden gevoerd werd. Wij kunnen hier vanavond in de AB samenkomen en ik kan mijn mening geven zonder dat ik moet vrezen voor vervolging of foltering. Wij kunnen onze boodschap via sociale media en in kranten en op TV verspreiden, zonder dat die gecensureerd wordt. Vrijwilligers moeten geen schrik hebben voor fysiek geweld wanneer zij de komende weken acties organiseren. Tourist LeMC kan zijn nummers zonder enige schroom of voorzichtigheid brengen. En het enige dat ons zal tegenhouden om straks te dansen op zijn muziek is onze eigen bescheidenheid, niet de angst om opgepakt of aangepakt te worden omdat we te uitbundig zouden zijn. Dat dit kan, is om te koesteren en voor te knokken. Dit is van onschatbare waarde.

Want volgens de Verenigde Naties is een open civiele ruimte cruciaal om armoede, ongelijkheid, klimaatverandering en discriminatie succesvol aan te pakken. En hoewel we al grote stappen vooruit hebben gezet, kampen we vandaag nog met onnoemelijke uitdagingen. Nog steeds lijdt 11 procent van de mensen elke dag honger. Nog steeds leeft 9 procent in extreme armoede. De planeet wordt leeggeroofd en daarmee wordt het levensonderhoud van vele mensen ondermijnd. Een toenemend aantal populistische leiders profiteren van sociale polarisatie tussen groepen om hun machtspositie te vergroten.

De nood aan een dynamische civiele ruimte, waar groepen mensen kunnen opkomen voor mensenrechten en milieu, blijft dus – jammer genoeg – gigantisch groot. Maar net op het moment dat een krachtig, machtig en mondig middenveld nodig is, net op dat moment, zien we dat de ruimte voor middenveldactoren verkleint. Regelgeving verstrengt, het discours verhardt en fysiek geweld blijft jammer genoeg een realiteit voor vele mensenrechtenactivisten. Dat de trend is dat de civiele ruimte wereldwijd krimpt, moet de alarmbellen doen afgaan.

Ook hier in Vlaanderen wordt het primaat van de politiek steeds vaker bovengehaald om te stellen dat middenveldorganisaties enkel dienen om mensen op een warme manier bijeen te brengen. Voor beleid, zegt men, hebben we sterke leiders nodig, die weten wat ze moeten doen. Terwijl complexe uitdagingen net baat hebben bij een veelheid aan stemmen. Mensen die meedenken over waar we met onze samenleving naartoe willen. Dat is iets wat we vandaag meer nodig hebben, niet minder. Niet enkel in Vlaanderen, maar wereldwijd.

Toen we dit campagnethema kozen, was een van de bedenkingen: is het wel politiek en maatschappelijk relevant genoeg? Het is intussen wel duidelijk dat het net ongelooflijk relevant is. Dat het vandaag één van de fundamentele vragen is over hoe we onze samenleving organiseren. Dat wat evident is voor ons sinds het einde van de tweede wereldoorlog: sociale rechtvaardigheid en ruimte voor stemmen die hiervoor opkomen, dat wordt meer en meer afgebroken.

We bevinden ons op een kantelmoment. Het is nog niet duidelijk naar welke kant het zal overhellen. Richting een daadkrachtig aanpakken van sociaal-economische ongelijkheid en ecologische achteruitgang? Richting democratisch bestuur, met participatie van verschillende belangengroepen en respect voor de universele mensenrechten? Of in de richting van autoritair en dictatoriaal leiderschap, aangestuurd vanuit een nationalistische reflex, weg van het internationalisme dat dominant werd na de Tweede Wereldoorlog? Zoals Bolsonaro in Brazilië, Trump in de VS, Boris Johnson in de UK bepleiten. Maar dat ook meer en meer doorsijpelt in onze Vlaamse samenleving. Of we met zijn allen al dan niet kiezen voor een dynamische civiele ruimte zal mee bepalen naar welke kant we overhellen.

Onze campagne is dus über-relevant. En hoopgevend. Omdat we tegelijk ongelooflijke krachtige nieuwe stemmen zien opstaan en bewegingen die de ruimte blijven claimen. Denk maar aan de studenten in Hong-Kong die knokken voor democratie, de recente manifestaties in Egypte tegen president Al-Sisi terwijl protesten daar verboden zijn, de krachtige beweging in Soedan voor een burgerregering, de activisten die blijven knokken voor behoud van het Amazonewoud terwijl ze onder druk staan. Hoewel we wereldwijd met een te beperkte civiele ruimte zitten, is die ruimte ook voortdurend in beweging en zien we veel positieve signalen wanneer politieke gevangenen wel worden vrijgelaten, wetgeving gestemd wordt die mensenrechten beschermt of staten zich engageren voor klimaatneutraliteit. 

speech-els-2

Het is aan politiek en bedrijfsleven om er wereldwijd voor te zorgen dat die civiele ruimte beschermd wordt, zodat het middenveld ten volle zijn politieke rol kan opnemen. Maar het is aan het middenveld om te blijven knokken voor die civiele ruimte. Het middenveld moet zijn verhaal krachtig en machtig maken en blijven vertellen, en zoeken naar nieuwe vormen om een tegenwicht te bieden aan de overmacht van het autoritaire en het discours van uitsluiting op sociale media. Om samen te werken en krachten te bundelen. Elkaar te steunen vanaf het ogenblik dat de civiele ruimte verkleint. Dan moeten al onze signalen op rood staan. Het is uitgerekend in dat soort situaties dat je een middenveld nodig hebt dat pal staat voor de rechten van elke mens, elk individu, elke gemeenschap. En exact dát is wat wij als 11.11.11 met deze campagne willen doen.

Laat het duidelijk zijn: dit is een campagne voor iets, niet tegen. We zijn voor krachtige stemmen die mensenrechten en milieu op de agenda zetten. We zijn voor bewegingen die vechten voor een ruimte waarin zij hun kritiek én oplossingen kunnen laten horen. We zijn voor een overheid die die ruimte mee bewaakt en changemakers ondersteunt, in het beleid van ontwikkelingssamenwerking, in hun diplomatiek werk, in eigen land. We zijn voor bedrijven die respect hebben voor organisaties en bewegingen die de belangen van mens en milieu op tafel leggen. Wij zijn voor een krachtig en dynamisch middenveld dat voor elkaar in de bres springt. Het is cruciaal dat er sterke stemmen blijven opstaan en het is cruciaal dat we de civiele ruimte blijven bewaken. Ook in Vlaanderen. Want de wind raakt ons allemaal.

Daarom wil ik jullie nu al allemaal ongelooflijk bedanken om hier te zijn en om de komende weken en maanden deze boodschap in heel Vlaanderen te verspreiden. Laten we het beeld van ontwikkelingssamenwerking verschuiven van een beeld waarbij we als rijke Noorden het arme Zuiden gaan redden, naar het beeld dat wij al lang kennen: het beeld van krachtige mensen die perfect weten welke verandering zij willen nastreven en dit heft in eigen handen nemen. Laten we zonder schroom of schrik onze ruimte claimen in Vlaanderen voor die boodschap van solidariteit. Laten we fier en trots onze changemakers tonen en hun stem laten horen. Laten we het vuur van onze beweging aanwakkeren, zodat er vuurwerk ontstaat. Laten we de verandering zijn die we willen zien in de wereld, zoals Ghandi het ooit zo mooi zei.

Deze campagne is wie wij zijn en waar wij voor staan, met al onze lidorganisaties, 4de pijlers, vrijwilligers, schenkers en alle onze sympathisanten. Jullie zijn allemaal changemakers: iedereen voor, op en naast het podium. Dit is 11.11.11. En daarom ben ik zo oprecht fier en vereerd om jullie directeur te mogen zijn de komende jaren. Heel erg bedankt alvast, voor al jullie inspanningen de komende weken. Ook een grote merci aan iedereen die vandaag ervoor zorgde dat deze kick-off zo ongelooflijk goed was. Ik wil de sprekers uiteraard bedanken. Een specifieke dank aan Tourist LeMC om het nummer te maken, onze boodschap zo oprecht te brengen en met tekst en muziek alleen al het gevoel op te wekken dat we met deze campagne willen uitdragen: menselijkheid, verbondenheid, positiviteit en kracht. Hou jullie dadelijk dus niet in om de benen los te schudden wanneer Tourist LeMC zijn laatste nummers speelt. Want je weet: het enige dat je tegenhoudt ben jezelf.

Heel fijne avond nog en tot gauw!

Els Hertogen

11.11.11 DOOR:

Lees ook

  • Lees het verslag van de kick-off

Alles over de campagne

logo-changemakers-122x200

Zet je in voor changemakers wereldwijd
en maak mee het verschil

 

Lees meer op de campagnesite 11.be/changemakers

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels