Uitdagingen oplossen met hulp van de natuur

karambi-eucalyptus 023

In het drasland van Karambi (Oeganda) worden eucalyptusbomen gekapt, omdat ze het aanwezige water aan een sneltempo uit de grond opnemen. © Protos

Het jaarlijkse World Water Development Report van de Verenigde Naties toont aan dat 'nature-based solutions' essentieel zijn om onze wateruitdagingen aan te pakken, en tegelijk een vitale rol spelen in duurzame ontwikkeling. Het potentieel voor dit soort oplossingen blijft onderbenut. Nochtans pakken nature-based solutions problemen bij de wortels aan en vereisen ze niet noodzakelijk bijkomende financiering.

De wereldwijde vraag naar water – voor diverse toepassingen – wordt momenteel op ongeveer 4600 km³ per jaar geschat. Tegen 2050 zal dit naar schatting stijgen met 20-30% door bevolkingsgroei, economische ontwikkeling en verstedelijking.

Om de wereldbevolking te kunnen voeden zal er tegen 2050 (onder de huidige landbouwmethoden) 60% meer land moeten worden toegewezen aan de landbouwsector. Dat zal leiden tot meer verstoring van het aardoppervlak, meer chemicaliën in de grond, en een verhoogde vraag naar energie en water. De gevolgen hiervan worden berekend op 70% verlies van biodiversiteit op het land. Ook niet-hernieuwbare bronnen (fossiele waterlagen) dreigen steeds meer aangesproken te worden.

Sinds 1990 is in Afrika, Azië en Latijns-Amerika de waterkwaliteit van bijna alle rivieren achteruitgegaan. Ongeveer 80% van het afvalwater komt wereldwijd zonder voorgaande behandeling in de natuur terecht, met alle gevolgen vandien voor menselijke gezondheid, milieu en uiteindelijk economie. Maar ook in ontwikkelde landen blijven er ondanks decennia van regulering en grote investeringen in waterzuivering problemen bestaan met de kwaliteit van drinkwater, rivieren en meren. Economische ontwikkeling alleen is dus niet de oplossing.

Landgebruik en water

Irrigatie wordt wereldwijd geïdentificeerd als de grootste oorzaak van grondwateruitputting. Maar (intensieve) landbouw heeft nog andere nefaste gevolgen. Jaarlijks spoelt er 25 tot 40 miljard ton aarde weg van landbouwakkers, waardoor de grond verzwakt in zijn vermogen om water en voedingsstoffen vast te houden. Door deze erosie vloeien 23 tot 42 millioen ton stikstof en 15 tot 26 milioen ton fosfor mee weg, met vernietigende gevolgen voor de aquatische ecosystemen waarin ze terechtkomen.

Verlies van drasland – dat over de unieke capaciteit beschikt om water te filteren en waterkwaliteit te verbeteren – vereist bijzondere aandacht. De beste schatting naar ontginning van drasland ligt tussen 54 en 57% sinds 1700, maar kan zo hoog zijn als 87% sinds 1700.

Bijna 25% van de broeikasgassen die in de atmosfeer terecht komen, worden voortgebracht door verandering in landgebruik. Turfland bijvoorbeeld (een soort drasland), houdt behalve veel water ook twee keer meer koolstof vast dan alle bossen op aarde. Bij uitdroging stoot deze grond enorme hoeveelheden koolstof uit.

Natuurlijke oplossingen

Nature-based solutions (NBS) adresseren waterschaarste in zijn geheel, bijvoorbeeld via ecologische landbouwmethoden, drainagebeheer, herbossing en herstelling van vegetatiestroken langs waterlopen. NBS gebruiken of imiteren natuurlijke processen om zo te komen tot een grotere beschikbaarheid van water, betere waterkwaliteit en lagere risico's gelinkt aan watergerelateerde rampen en klimaatverandering.

In ieder geval is een verandering in de landbouwsector vereist om de groeiende wereldbevolking te kunnen voeden. Verschillende studies hebben aangetoond dat ecologische landbouwmethodenevenveel of meer oogst opbrengen dan de huidige methoden. NBS kunnen toegepast worden op kleinschalige familieboerderijen en grootschalige industiële landbouw. Het opvangen en beheren van regenwater op een boerderij alleen al zou de oogst kunnen verhogen met 20%.

Aangelegde draslanden zijn naast hun waterhoudende eigenschappen een kosteneffectieve NBS voor waterzuivering voor niet-drinkbare doeleinden, zoals irrigatie en energieproductie. Onderzoek toont aan dat drasland 20 tot 60% metalen kan verwijderen, en 80 tot 90% erosie tegengaat. Soms zijn ze de enige aangewezen methode voor het verwijderen van schadelijke bestanddelen, zoals stoffen uit de farmaceutische industrie. Aangelegde draslanden voor waterzuivering bestaan reeds in veel delen van de wereld, waaronder de Arabische regio's en Afrika.

Drie waterdrainagebassins voorzien New York met de grootste aanvoer van ongefilterd water in de Verengide Staten. Dit is een alternatief voor het bouwen van een waterzuiveringsstation, dat 8 tot 10 miljard dollar gekost zou hebben, plus jaarlijkse kosten van 300 miljoen dollar, voor onderhoud en beheer.

 

Gebaseerd op de 'facts en figures' uit het World Water Development Report 2018

Join For Water DOOR:

Deel dit artikel