Water als bepalende factor in de ontwikkeling van samenlevingen

waterdruppel_80.jpg Volgens de Noorse professor, schrijver en filmmaker Terje Tvedt, verbonden aan de universiteiten van Oslo en Bergen, heeft water doorheen de geschiedenis een unieke en fundamentele rol gespeeld in de ontwikkeling van samenlevingen.


Op een conferentie van de European Science Foundation en COST in Sicilië stelde professor Tvedt dat sociale wetenschappers en historici gedurende lange tijd de fout hebben gemaakt om géén rekening te houden met natuurlijke rijkdommen in hun pogingen om sociale structuren te begrijpen.

kindje_emmer.gif Er zijn twee redenen om water als een unieke grondstof te beschouwen, aldus Tvedt. Ten eerste is water van levensbelang voor alle samenlevingen, omdat we eenvoudigweg niet zonder kunnen. Ten tweede is water in essentie onveranderlijk. Wat je ook doet met water dat zich aan de aardoppervlakte bevindt, het keert als het ware steeds terug. “Je kan rivieren en meren vernietigen of aanleggen,” zegt hij, “ maar je kan water als dusdanig niet vernietigen.”

Tvedt verwijst naar de industriële revolutie om te illustreren hoe water ons kan helpen om de geschiedenis te begrijpen. Historici hebben twee contrasterende theorieën voorgesteld om te verklaren waarom de industriële revolutie in Europa, meerbepaald in Groot-Brittannië, begon en niet in China, India of Australië. De vroege industriële revolutie werd mogelijk gemaakt door de drijfkracht van watermolens en het vervoer van bulkgoederen over waterwegen.
De Britse rivieren waren voor beide zaken uiterst geschikt: ze vormen een dicht netwerk doorheen het land en liggen allen op beperkte afstand van de zee. Bovendien hebben ze een constante stroming gedurende het hele jaar en vervoeren ze slechts een beperkte hoeveelheid slib. Elders in de wereld waren rivieren te modderig, te breed en oncontroleerbaar, vloeiden ze allen in dezelfde richting of was de stroming te afhankelijk van de seizoenen.

Wereldhandel in water
Een andere spreker op de conferentie lichtte toe hoe natuurlijke rijkdommen tegenwoordig op een analytische manier worden benaderd door sociale wetenschappers. Maite M. Aldaya van de universiteit van Twente stelde het concept van de watervoetafdruk (water footprint) voor.
De watervoetafdruk laat ons toe om de wateroverdracht te visualiseren die verbonden is met de wereldhandel. De wereldhandel in virtueel water bedraagt ongeveer 1600 miljard kubieke meter per jaar, wat overeenkomt met 16% van het wereldwijde waterverbruik. Australië, het droogste bewoonde continent op aarde, is één van de grootste exporteurs van virtueel water, terwijl waterrijke regio’s op het noordelijk halfrond met een gematigd klimaat zoals Noord-Europa en Japan, importeurs zijn.
Het concept van de watervoetafdruk wordt reeds toegepast als een nationaal beleidsinstrument om waterverbruik in rekening te brengen.

Bron: using water to understand human society

Deel dit artikel