Wereldbank hervestigingprogramma en Safeguards onder vuur

 wereldbank bulldozers

De Wereldbank wordt geacht erop toe te zien dat de investeringen beantwoorden aan bepaalde sociale en ecologische normen en dat er een relevante ontwikkelingsimpact is. Tenslotte is armoedebestrijding de kernopdracht van de Wereldbank.  Er duiken echter steeds meer alarmerende rapporten op die ernstig zorgen baren.

Uit onder druk gepubliceerde rapporten van de Wereldbank zelf, uit een recent rapport van Oxfam en uit een onderzoek van MO*, in samenwerking met het Consortium of Investigative Journalism,  blijkt dat de Wereldbank geen of onvoldoende weet heeft van de impact van hun investeringen op betrokken gemeenschappen en dat ze zich niet houdt haar eigen waarborgen.

Zo zouden investeringen van de International Finance Corporation (IFC), de privé-arm van de Wereldbank, hebben geleid tot landroof, geweld, schendingen van mensenrechten en moorden. En bij hervestigingsprojecten van de Wereldbank, waarbij meer dan 3,4 miljoen mensen betrokken zijn, verloren veel mensen hun hebben en houden en werden op geen enkele manier gecompenseerd. 

NGO's stellen zich al langer vragen bij het 'hervestigingsbeleid van de Wereldbank en bij de gebrekkige impact van het IFC op de armoedebestrijding.

In Maart sloeg de WB zelf mea culpa, nadat het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ)  en The Huffington Post haar signaleerden dat media ‘ systemische gaten ontdekt had in de bescherming van ontheemde gezinnen.

Tijdens de lentevergadering (16 april jl) van de WB, bracht MO*, in samenwerking met ICIJ, een rapport uit over  hervestigings gerelateerde projecten van de Wereldbank.

Uit het MO* onderzoeksproject 'Verdreven & Verlaten'  , blijkt dat de Wereldbank dikwijls  haar eigen regels niet volgt bij de hervestiging van personen die hebben en houden verloren door Wereldbankprojecten.

Onderzoek

Een team van meer dan 50 journalisten uit 21 landen heeft gedurende bijna een jaar het falen van de Wereldbank onderzocht om mensen te beschermen die in de naam van vooruitgang aan de kant worden geschoven.

Zij namen de afgelopen maanden bijna 1.000 Wereldbank-projecten uit de periode 2004-2013 onder de loep. In het samenwerkingsverband analyseerden de betrokken media meer dan 6.600  Wereldbank-documenten en interviewden honderden betrokkenen.

Bovendien onderzochten journalisten ter plekke de gevolgen van Wereldbankprojecten in veertien landen. Ook De Tijd trok op 16 april aan de alarmbel want deze problematiek raakt naar schatting meer dan 3,4 miljoen mensen.

De resultaten zijn onthutsend. De slachtoffers van wat de Wereldbank ‘onvrijwillige hervestiging’ noemt, moesten noodgedwongen hun huis verlaten, hun land werd afgenomen of hun levensonderhoud werd aangetast:  Zeker 3,4 miljoen mensen raakten tussen 2004 en 2013 fysiek of economisch ontheemd door Wereldbank-projecten, toont het speurwerk van MO* aan.

Velen van hen werden gedwongen hun huis te verlaten. Anderen werden verplicht hun land af te geven. “Daardoor zagen sloppenwijkbewoners, hardwerkende boeren, arme vissers, bosbewoners en inheemse groepen hun inkomsten geheel of gedeeltelijk verloren gaan en konden ze niet langer op dezelfde manier in hun levensonderhoud voorzien.

De gedwongen hervestigingen rukken families bovendien uit elkaar. Het risico op ziekte, werkloosheid, honger neemt eveneens toe. Zelfs het sterftecijfer ligt hoger in hervestigde gemeenschappen.De Wereldbank schiet schromelijk tekort, getuigen huidige en voormalige medewerkers van de internationale organisatie.”

Waarborgen

Op deze projecten zijn de zgn 'Safeguards' (waarborgen) van toepassing. De safeguards zijn een aantal verplichte en afdwingbare sociale en milieugebonden voorwaarden waaraan WB investeringsprojecten moeten voldoen. Bedoeling is om de schadelijke gevolgen van de projecten voor mens en milieu te identificeren, tot een minimum te beperken en de getroffen bevolking ertegen te beschermen of zeer eventueel voor te compenseren.

Deze Safeguards worden momenteel onder druk van de opkomende landen zoals China en India, herzien. De eerste draft is erg teleurstellend en zal onder zijn huidige vorm aanleiding geven tot minder bescherming en tot waarborgen die naar beneden worden bijgesteld ('race to the bottom').

De herziening van de Safeguards zit ondertussen in een cruciale fase nu er gewerkt wordt aan een tweede draft.

IFC onder vuur

Begin april verscheen ‘The Suffering of Others’ , een rapport van Oxfam en een tiental andere ngo’s, over miljarden dollars kredieten die door de International Finance Corporation (IFC) , de privéarm van de WB verstrekt worden via zgn tussenpersonen of ‘Financial Intermediaries’ (FI). In de praktijk gaat het hier om microkrediet ondernemingen, commerciële banken, private financiers, hedge funds, ...

Het rapport bevestigd dat de investeringen van IFC, hebben geleid tot land roof, geweld, schendingen van mensenrechten en moorden.

In 2013 kwam de Compliance Advisory Ombudsman (CAO), de onafhankelijke ombudsman van het IFC, al met een uiterst kritisch rapport.

Uit het rapport bleek dat de IFC nauwelijks weet wat de sociale of milieu-impact is van de verleende kredieten. Met andere woorden: het IFC niet weet of haar investeringen baten of schaden en of ze bijdragen tot de bestrijding van  armoede, de kernopdracht van de Wereldbank.

Alarmerend is ook dat, volgens een gelekte bevraging bij de stafleden, minder dan de helft van mening was dat de  ontwikkelingsresultaten belangrijker zijn dan het transactievolume.

Dit alles is moet ons zorgen baren omdat het in 2014 bijvoorbeeld gaat over ongeveer 10 miljard dollar, 70% van de verleende kredieten door IFC.

Ngo’s vrezen dat dit slechts het topje van de ijsberg is want door het etiket van ‘zakelijk geheim is voor 94 procent van de projecten gecatalogeerd als ‘projecten met hoog risiko’ geen publieke informatie beschikbaar.

Grotere budgetten – dalende impact

Globaal gezien gaan de financiële engagementen van de WB groep in stijgende lijn en bedragen in het fiscale jaar 2014 61 miljard dollar ( een stijging van de leningen met 30%). Maar uit recente rapporten  en evaluaties  van de WB blijkt dat de ontwikkelingsresultaten van de WB  en IFC  in dalende lijn gaan  en dat dit een langetermijn trend is. Voor IFC  deden de belangrijkste dalingen van de ontwikkelingsresultaten zich voor in de IDA landen .

Belang voor België – Transparantie gevraagd

De onthullingen zijn ook van belang voor België. Ons land wordt weliswaar niet rechtstreeks getroffen door grote projecten die de Wereldbank financiert. Er vloeit echter wel heel wat belastinggeld naar toe ( 1.178 miljard $ in de periode 2008-2016).

België is een belangrijke aandeelhouder en op bestuursniveau heeft België bij de instelling een flinke vinger in de pap, want we leveren één van de 25 Executive Directors.

 De Belgische Ngo’s, zoals 11.11.11, wezen de voorbije jaren herhaaldelijk op de in de verschillende rapporten aangehaalde problematiek. Zij dringen reeds lang aan bij de Belgische overheid om de standpunten die België terzake inneemt publiek te maken (het gaat hier niet om het standpunt van de kiesgroep).

Zo wil de minister bijvoorbeeld de Belgische positiepaper omtrent de herziening van de Safeguards niet publiek te maken. Verder dan een korte algemene verklaring die tijdens de  lentevergadering van de WB in naam van de Belgische kiesgroep werd afgelegd in het Development Committee, wil men niet gaan.  Ook het parlement pleite reeds in 2007 reeds voor een betere opvolging en rapportage over het Belgisch optreden in de Wereldbank maar aan deze resolutie  is nauwelijks gevolg gegeven.

Pol Vandevoort

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels