Wettelijk of niet, geschillenregeling tussen investeerders en de staat blijft hoogst problematisch

Europees Hof van Justitie

In 2017 vroeg België aan het Europese Hof van Justitie zich uit te spreken over de wettigheid van de investeerder-staatgeschillenregeling (ISDS) in CETA -het handelsakkoord tussen de EU en Canada. De advocaat-generaal van het Hof nam op 29 januari 2019 het standpunt in dat ISDS in CETA wettig is. Er mogen dus wat hem betreft internationale tribunalen worden opgericht om geschillen tussen staten en bedrijven te beoordelen. Op 30 april maakt het Hof haar beslissing bekend. Het is niet zeker of het Hof de advocaat-generaal zal volgen. Maar wettig of niet, voor 11.11.11 is ISDS een zeer verregaand privilege voor bedrijven en een bedreiging voor de democratische beleidsruimte.

Daarom lanceerden meer dan 150 Europese organisatie, waaronder 11.11.11, een nieuwe campagne tegen ISDS.

Het Waalse verzet brengt CETA naar het Europese Hof van Justitie

In oktober 2016 weigerde de Waalse minister-president Magnette CETA te ondertekenen als niet eerst aan een aantal voorwaarden was voldaan. Eén daarvan was dat België aan het Europese Hof van Justitie ( EHJ) zou vragen of de investeerder-staat geschillenregeling in CETA wel in overeenstemming was met de Europese Verdragen. Op 29 januari heeft de advocaat-generaal (AG) van het Hof hierover zijn opinie gepubliceerd. Deze opinie is slechts een voorbereidende stap, ze bindt het Hof niet, dat pas in april-mei een definitieve uitspraak zal doen.

Wat is ISDS?

De investeerder-staat geschillenregeling (bekend onder zijn Engelse afkorting ISDS) geeft buitenlandse investeerders het recht om staten voor internationale arbitragetribunalen te dagen als ze vinden dat een overheidsmaatregel hun belangen schaadt. Ze kunnen daar dan uitgebreide financiële compensatie voor vragen.

Dit geeft deze bedrijven meteen een sterk instrument om regeringen af te dreigen als ze nieuwe maatregelen willen nemen, ook op het vlak van sociale of milieubescherming.

ISDS zet Europees Hof van Justitie buitenspel

In 2018 heeft het EHJ investeringsakkoorden met ISDS tussen EU-lidstaten onwettig verklaard. Het Hof ging daarmee recht in tegen de opinie van zijn advocaat-generaal. Het Hof redeneerde dat deze akkoorden een geschillenregeling instellen waartegen geen beroep mogelijk is, ook niet bij het EHJ zelf. Daarmee wordt het EHJ, dat de behoeder is van de Europese rechtsorde, buiten spel gezet. Dit gaat in tegen de Europese Verdragen.

De uitspraak van het EHJ had als gevolg dat de Europese lidstaten verplicht werden om hun onderlinge investeringsakkoorden te beëindigen (ze zijn daar nog steeds mee bezig).

De vraag die België aan het EHJ gesteld heeft is of investeringsakkoorden tussen de EU (of haar lidstaten) en derde landen ook onwettig zijn.

Drie mogelijkheden

Er zijn drie antwoorden mogelijk op die vraag: "deze akkoorden zijn wettig en mogen blijven bestaan", "ze zijn niet wettig en moeten helemaal weg" of "ze zijn niet wettig maar kunnen gecorrigeerd worden".

Alleen in het eerste geval blijft CETA overeind, in het tweede geval komt CETA te vervallen en in het derde moet CETA heronderhandeld worden. Vervolgens moet het opnieuw worden goedgekeurd en getekend en opnieuw behandeld in al de parlementen die CETA al hebben gestemd, zoals het Vlaamse en het federale parlement.

Maar de parlementen van het Waalse en Brusselse gewest en de Duitstalige en Franstalige gemeenschap hebben hun stemming uitgesteld tot de uitspraak van het EHJ en zo ook tal van andere parlementen in de EU lidstaten.

De wettigheid van ISDS is niet het enige probleem

Het is terecht dat parlementen wachten op de uitspraak van het Hof, maar het is niet omdat het Hof ISDS en CETA wettig verklaard dat ISDS billijk of rechtvaardig is, of dat ISDS geen negatieve impact heeft op de democratische beleidsruimte. Wettig of niet, ISDS is fundamenteel problematisch; het geeft buitenlandse investeerders een uitzonderlijk machtig instrument in handen om regeringen af te dreigen en beleidswijzingen te bekomen.

In een beruchte ISDS-zaak van het Zweedse bedrijf Vattenfal tegen de Duitsland heeft de betrokken Duitse deelstaat haar milieuwetgeving versoepeld om een grote schadevergoeding te vermijden. De Europese Commissie heeft die deelstaat daar nadien op haar beurt voor beboet.

Meer recent heeft Frankrijk de Wet Hulot over koolwaterstoffen afgezwakt, nadat een Canadese oliemaatschappij gedreigd had met een ISDS-aanklacht die miljoenen kon kosten.

Meer dan 500.000 handtekeningen tegen ISDS

Samen met het Belgische Platform voor Rechtvaardige en Duurzame Handel blijft 11.11.11 zich verzetten tegen ISDS en de Europese handels-en investeringsakkoorden die ISDS bevatten, zoals CETA, EU-Singapore, EU-Vietnam, EU-Mexico. We doen mee aan de Europese campagne die op 22 januari 2019 van start is gegaan is en ondertussen meer dan een half miljoen handtekeningen heeft opgehaald.

Doe ook mee en teken hier.

11.11.11 DOOR:

Lees ook

Teken de petitie

Samen met het Belgische Platform voor Rechtvaardige en Duurzame Handel blijft 11.11.11 zich verzetten tegen ISDS en de Europese handels-en investeringsakkoorden die ISDS bevatten. We doen mee aan de Europese campagne die op 22 januari 2019 van start is gegaan is en ondertussen meer dan een half miljoen handtekeningen heeft opgehaald.

stop-isds-bg white-200x200

Teken de Europese petitie tegen ISDS

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels