Amazone-indianen in Peru verdedigen hun territorium

Mislukte dialoog ontaardt in geweld

Brussel, 7 juni  2009 – Op vrijdag 5 juni kwam het in Bagua, in het Noorden van het Peruaanse Amazone-gebied, tot een bloedig treffen.  Peruaanse ordetroepen probeerden een wegblokkade van inheemsen op te ruimen. Die protesteren tegen maatregelen die hun rechten en territoria dreigen aan te tasten. Broederlijk Delen betreurt de escalatie van dit conflict, en hoopt dat de gebeurtenissen snel, grondig en op een onpartijdige manier onderzocht worden. ‘De dialoog om een uitweg uit deze crisis te vinden moet dringend hervat worden alvorens het geweld uitdijt naar andere regio’s in Peru,’ zegt Thomas Craenen, vertegenwoordiger  van Broederlijk Delen in Peru en tot vanavond nog in België. 

Nieuwe decreten bedreigen territorium van de Amazone-indianen

Het protest van de Amazone-indianen is gericht tegen een reeks decreten die privé-investeringen in het Amazonegebied moeten promoten. Het parlement gaf de regering van Alan García daartoe ruime volmachten in het kader van de uitvoering van een vrijhandelsverdrag met de VS. ‘Maar de regering heeft de inheemse gemeenschappen en hun organisaties niet geraadpleegd. Nochtans is ze hiertoe  verplicht is telkens ze maatregelen wil nemen die de inheemse rechten aantasten , dit op basis van de Conventie nº 169 van de IAO,’ aldus nog Thomas Craenen. 

Het absolute wantrouwen van de inheemsen naar de regering wordt mee verklaard door de talrijke concessies (tussen 70 en 80% van het  Peruaanse Amazonegebied) die verleend worden aan mijn-, olie- en houtkapbedrijven binnen inheemse territoria, en  de vervuiling van hun leefomgeving door de oliewinning. Het politieke geweld van de jaren ‘80 en ‘90 eiste een zware tol van vele inheemse volkeren. Mensenrechtenorganisaties uiten ondertussen hun bezorgdheid over een tendens tot criminalisering van sociaal protest.

Er gaapt een enorme kloof tussen de visie van de inheemsen die bereid zijn hun territoria te verdedigen met hun leven en de moderniseringsgedachte van de overheid die de natuurlijke hulpbronnen van het Amazonegebied wil ontginnen.

Waarom het conflict nu escaleert

Verscheidene pogingen tot dialoog hebben in het voorbije jaar niets opgeleverd. Omdat ze de vertragingsmanoeuvres van de regering en het parlement beu is, lanceerde de belangrijkste koepelorganisatie van de Amazone-indianen, AIDESEP, op 9 april een oproep tot algemeen protest. Duizenden inheemsen bezetten strategische punten zoals bruggen of olie-installaties tot de regering de omstreden decreten zou intrekken. Eén van de belangrijkste conflicthaarden bevond zich rond de stad Bagua, in de noordelijke regio Amazonas.

De regering riep er de noodtoestand uit, waardoor grondwettelijke waarborgen tijdelijk kunnen worden opgeschort. ‘Misprijzende opmerkingen over de inheemsen en hun leiders, en de aankondiging dat zij alleen volledig aansprakelijk zouden zijn voor mogelijk bloedvergieten, creëerden een potentieel erg gevaarlijke situatie,’ zegt Thomas Craenen. Tot enkele dagen geleden, verliep het protest relatief rustig. Op 5 juni liet de regering echter een speciale politie-eenheid een einde maken aan de bezetting van een weg en olie-installaties in de omgeving van Bagua. 

Volgens de eerste officiële berichten, gijzelden opstandige indianen een groep van 38 politiemannen, doodden ze er 9 en konden er 25 gered worden. Vanuit de menigte zou geschoten zijn op de politie. Later kwamen nog 13 politiemannen om bij gevechten met de inheemsen. Officiële bronnen meldden op zaterdag 9 inheemse slachtoffers en 179 gewonden, maar lokale inheemse leiders spreken van meer dan 30 burgerdoden. Zij verzekeren dat ze geen vuurwapens hebben en beschuldigen de politie ervan een bloedbad te hebben aangericht, nadat ze  de menigte vanuit helikopters met traangasgranaten hadden bestookt. Er is zelfs sprake van dat de politie lijken heeft verwijderd om het officiële dodenaantal te verminderen.

Respectvolle dialoog met begrip voor inheemse visie op ontwikkeling

Er heerst nog heel wat onduidelijkheid over de precieze gebeurtenissen van de laatste dagen. De Defensoría del Pueblo, een soort ombudsdienst die waakt over het respect voor de mensenrechten, en mensenrechtenorganisaties onderzoeken  de situatie ter plaatse. De oproep van de inheemse leiders om de blokkades te verlaten en alle vormen van geweld te vermijden, lijkt een goede stap om de rust te herwinnen.

‘We pleiten voor dialoog als enige weg om uit de crisis te geraken, maar dat zal enkel lukken indien men vertrekt vanuit een fundamenteel respect voor de inheemse volkeren uit het Amazonegebied en hun ontwikkelingsvisie,’ besluit Thomas Craenen.

(Noot:  Conventie nº 169 van de Internationale Arbeids Organisatie, ter bescherming van de rechten van inheemse volkeren, geratificeerd door Peru in 1994, verplicht de overheid inheemse volkeren te raadplegen alvorens maatregelen goed te keuren die hun rechten aantasten. )

Deel dit artikel