Bedrijven verplichten om de mensenrechten te respecteren. Steunt of hindert de EU de VN hierbij?

De EU moet gaan voor een VN-verdrag dat bedrijven verplicht om de mensenrechten te respecteren. Laat je stem horen

india-1287963 1920

In de Verenigde Naties zijn onderhandelingen aan de gang voor een bindend VN-verdrag dat bedrijven verplicht om mensenrechten te respecteren. De westerse landen, inclusief de Europese Unie, zijn terughoudend. Samen met zijn leden en partners roept 11.11.11 de Europese beleidsmakers op om er actief voor te zorgen dat zo'n verdrag er komt. Ook jij kan je stem laten horen.

Straffeloosheid?

Transnationale bedrijven zijn dikwijls betrokken bij de schendingen van mensenrechten door ontbossing, landroof, vervuiling van gronden en water, sociale uitbuiting, intimidatie en onderdrukking van protest, of ze nu zelf dader zijn, laten begaan, of zich onvoldoende vergewissen van wat er bij hun leveranciers gebeurt. Met de uitdeining van mondiale productieketens wordt het risico op betrokkenheid groter.

Ook de toenemende ontginning van grondstoffen en gronden in kwetsbare en afgelegen gebieden leidt tot meer schendingen, conflicten en onderdrukking. Door gebrekkige of medeplichtige lokale instanties of door hun ingewikkelde bedrijfsstructuur ontsnappen bedrijven vaak aan vervolging en worden slachtoffers niet beschermd, gehoord of vergoed.

Dubbelzinnige houding in Noord en Zuid

In juni 2014 besloot de VN-Mensenrechtenraad (UNHRC) op voorstel van Ecuador via een resolutie tot de oprichting van een werkgroep om een bindend VN-verdrag uit te werken.

De westerse landen, inclusief de EU-lidstaten stemden toen tegen. Ze wilden liever inzetten op de promotie van de vrijwillige VN-richtlijnen voor Bedrijven en Mensenrechten (de UNGP) die pas drie jaar voordien waren aangenomen. Eigenaardig genoeg hebben de Europese lidstaten wél honderden akkoorden afgesloten die de rechten van investeerders internationaal afdwingbaar maken en wil de Europese Commissie daar zelfs een mondiaal tribunaal voor oprichten.

Even dubbelzinnig is wel dat de voorstellen van Ecuador enthousiast ondersteund werden door landen die het zelf niet zo nauw nemen met de mensenrechten.

Steun voor een bindend verdrag

Ondertussen is er binnen de UNHRC een werkgroep van start gegaan om de voorstellen van Ecuador te bespreken. 11.11.11 heeft samen met leden en partners een wereldwijde oproep ondertekend om de onderhandelingen te steunen en de Europese beleidsmakers op te roepen om zich achter een bindend verdrag te scharen.

Transnationale bedrijven moeten verplicht worden om de mogelijke mensenrechtenimpact van hun activiteiten te evalueren en de nodige maatregelen te nemen om ze te vermijden. Staten moeten de nodige wetgevende en uitvoerende maatregelen nemen om te vermijden dat transnationale bedrijven de dans ontspringen. Slachtoffers van mensenrechtenschendingen moeten toegang krijgen tot klachtenmechanismen om hun recht te halen.

Nieuwe oproep aan de EU en haar lidstaten. Doe mee

Op 15 oktober 2018 gaat de VN-werkgroep opnieuw aan de slag. Ditmaal heeft de Ecuadoriaanse voorzitter een volledige ontwerptekst voor het bindend verdrag op tafel gelegd, een zogenaamde 'zero draft'. Hoewel dit voorstel eerder gematigd is en al toegevingen bevat aan de EU, blijven de unie en haar lidstaten aarzelen om voluit aan de onderhandelingen deel te nemen. Daarom worden wereldwijd opnieuw dringende oproepen gelanceerd.

Op 4 oktober riep het Europese Parlement de EU en haar lidstaten voor de negende keer op om constructief bij te dragen tot de totstandkoming van een bindend verdrag

In Vlaanderen trekken Broederlijk Delen, Fian,Wereldsolidariteit, de drie vakbonden en 11.11.11 aan de kar. Zij roepen hun vrijwilligers op om mee te doen. Ook jij kan je stem laten horen en de federale minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders rechtstreeks mailen of tweeten

1.11.11-partner Walhi is de grootste en oudste coalitie van ngo's en basisorganisaties in Indonesië. Al sinds 1980 zet Walhi zich in voor bescherming van het milieu en de lokale gemeenschappen tegen de negatieve impact van de economische ontwikkeling.

Khalisah Khalid van WALHI legt uit waarom een bindend VN-verdrag dat bedrijven verplicht om mensenrechten te respecteren noodzakelijk is.


Marc Maes
Beleidsmedewerker handelsbeleid

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels