België nog geen koploper inzake fiscale rechtvaardigheid

Eindrapport Commissie Panama Papers: reactie 11.11.11 en Oxfam-Solidariteit

In de nacht van 16 op 17 november keurde de plenaire Kamer het eindrapport en de aanbevelingen van de bijzondere commissie Panama Papers goed. Hoewel het rapport - een compromis tussen de partijen van de meerderheid (N-VA, CD&V en openVLD)- een stap in de goede richting zet, ontbreekt het aan ambitie en duidelijkheid. De 130 aanbevelingen zorgen voor aansluiting van ons land met de huidige internationale minimumstandaarden op vlak van fiscale transparantie en de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking, maar betekenen een gemiste kans om van ons land een koploper te maken inzake de strijd tegen fiscale fraude en belastingparadijzen. Bovendien zijn heel wat aanbevelingen zeer vaag geformuleerd, wat de implementatie er niet op vergemakkelijkt.

De Bijzondere Commissie ging van start in de lente van 2016 nadat gelekte documenten van een Panamees advocatenkantoor grootschalige belastingontwijking aan het licht brachten. Er waren ook meer dan 700 Belgen bij betrokken. Het ruime mandaat van de bijzondere Commissie bood de partijen een unieke kans om, na een opeenvolging van grote schandalen, eindelijk werk te maken van fiscale rechtvaardigheid.

Meer transparantie voor multinationals

Een aantal maatregelen die de commissie goedkeurde, gaan alvast in de goede richting. Zo steunt het parlement het Europees wetsvoorstel om de financiële gegevens van multinationals publiek beschikbaar te maken voor elk land waar ze actief zijn (de zogenaamde country-by-country reporting). Deze transparantiemaatregel is cruciaal om belastingontwijking tegen te gaan en moet zeker opgevolgd worden door concrete acties op nationaal en Europees niveau.

De bijzondere commissie vraagt een impactstudie om de effecten van bestaande belastingverdragen op ontwikkelingslanden in kaart brengen. Met die aanbeveling volgt de commissie de aanbevelingen van de ngo's.

Een opvallende maatregel heeft betrekking op de internationale afspraken over fiscaliteit die ons land maakt met andere landen. De commissie vraagt bestaande verdragen die België heeft met andere landen te versterken op het vlak van de strijd tegen belastingontwijking en -ontduiking. Bovendien vraagt de commissie een impactstudie – een zogenaamde 'spilloveranalyse' – om de effecten van bestaande belastingverdragen op ontwikkelingslanden in kaart brengen. Met die aanbeveling volgt de commissie de aanbevelingen van de ngo's. Eerder stelde 11.11.11 vast dat ontwikkelingslanden jaarlijks tientallen miljoenen euro's mislopen als gevolg van onevenwichtige belastingverdragen.

Gemiste kans

De Panama Papers toonden aan dat grootschalige fraude en belastingontwijking enkel mogelijk is door een absoluut gebrek aan transparantie via anonieme schermvennootschappen in belastingparadijzen. Op dat punt mist de commissie ambitie. Het rapport voorziet in een centraal register van de eigenlijke begunstigde eigenaars achter dergelijke schermvennootschappen, waarover internationaal overeenstemming bestaat, maar wil dat register niet openstellen voor het publiek. Nochtans laat de Europese regelgeving dat vandaag toe. Een gemiste kans dus, om niet alleen de fiscus maar ook burgers, onderzoekers en investeerders de kans te geven de werkelijke eigenaars achter een juridische constructie te kennen.

Een oud zeer dat evenmin ten gronde wordt aangepakt is het Belgisch bankgeheim. Eerder kwam dat bankgeheim sterk onder vuur vanuit internationale instellingen zoals de OESO. Vandaag krijgt de fiscus enkel toegang tot bankgegevens onder zeer strikte voorwaarden, terwijl internationaal de norm geldt dat bankgegevens automatisch met de fiscus worden gedeeld. Het eindrapport wil een einde maken aan dat onderscheid en de automatische uitwisseling ook binnen België invoeren 'voor zover nuttig en nodig'. Een goede zaak, al is de vraag in hoeverre de regering dit 'nuttig en nodig' acht.

Cruciale maatregelen blijven uit

Het resultaat van anderhalf jaar werk ligt er nu in de vorm van 130 aanbevelingen. Die maken dat ons land de aansluiting vindt met de internationaal afgesproken minimumstandaarden die de laatste tijd vorm kregen binnen Europa en internationale organisaties zoals de OESO. Om internationale belastingontwijking- en ontduiking fundamenteel aan te pakken en van België ook een koploper in het Europese peloton te maken, mist het eindrapport ambitie én duidelijkheid.

Bovendien blijft het stil over een aantal cruciale werven, zoals de implementatie van de Europese anti-ontwijkingsrichtlijn die vandaag op tafel ligt. België moet enkele van die maatregelen, zoals controlled foreign company rules, tegen 2019 omzetten, maar kondigde aan deze pas tegen 2020 te zullen implementeren. Om werkelijk een verschil te maken in de strijd tegen fiscale fraude en 'fiscale optimalisatie' moeten parlement en regering het geweer van schouder veranderen.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels