Blokkade Gaza brengt gezondheid van 1,5 miljoen Palestijnen in gevaar

Al sinds maart 2006 brengt Mona El-Farra op haar blog ‘From Gaza with love’ verslag uit over wat zich afspeelt in Gaza. Mona is een vrouw van 53 jaar die zich als arts al jarenlang inzet voor de Palestinian Red Crescient Society in Gaza. Ondanks de moeilijke leefomstandigheden (en de stroomonderbrekingen!) blijft ze haar berichten van hoop en wanhoop de wereld insturen. De blokkade is voelbaar in elk aspect van het dagelijks leven in Gaza, maar de impact op de gezondheid van 1,5 miljoen Palestijnen, waarvan meer dan de helft kinderen, is misschien nog het meest zorgwekkende op lange termijn. Mona maakt de balans op van de schrijnende gezondheidssituatie in Gaza na twee jaar blokkade.


1,5 miljoen mensen collectief bestraft
De eerste stappen in de afgrendelingspolitiek van Israël werden al genomen begin de jaren negentig. Duizenden Palestijnse arbeiders kregen niet langer toelating om in Israël te werken en vele Palestijnen uit de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever kregen geen vergunning meer om zich vrij te verplaatsen tussen Gaza en de Westoever. Het Oslo-vredesproces weerhield Israël er echter niet van om de bevolking in Gaza collectief te bestraffen, zolang de maatregelen maar genomen werden op grond van ‘veiligheidsredenen’.

In januari 2006 werd de blokkade drastischer. De fysieke afsluiting ging gepaard met een verwoestend economisch embargo dat de hele Palestijnse bevolking strafte omdat het een democratische keuze had gemaakt. In de verkiezingen van januari 2006 won Hamas de meerderheid van de zetels tijdens transparante en democratische verkiezingen. Het Westen – onder leiding van de VS – legde de nieuw verkozen Hamas-regering economische en politieke sancties op waardoor 1,5 miljoen mensen in de Gazastrook de facto collectief bestraft werden. Het internationale embargo werd gevolgd door een heftige interne Palestijnse strijd tussen de twee grootste politieke partijen, namelijk Hamas en Fatah. Die interne strijd werd meermaals onderbroken tijdens pogingen om een nationale eenheidsregering te vormen en de twee partijen met elkaar te verzoenen. De interventie van de VS in Palestijnse aangelegenheden, door één partij te steunen tegen de andere, leidde in juni 2007 tot de overwinning van Hamas op Fatah in een bloedige machtsovername. Gaza werd volledig geïsoleerd van de buitenwereld.

De blokkade en het economisch embargo treffen de hele bevolking en bepalen elk aspect van het dagelijks leven. Het isolement houdt aan, net als de dagelijkse militaire operaties van het Israëlische leger in de Gazastrook om raketaanvallen tegen Israël te stoppen. Die operaties mondden uit in een disproportionele oorlog met gebruik van excessief geweld waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen burgers en militanten.

De beperkte brandstoftoevoer, de afsluiting van grensovergangen en het tekort aan basismiddelen zijn een andere vorm van collectieve bestraffing, nu de norm in Gaza. Nog nooit heerste er zoveel armoede. Inmiddels leeft 80% van de bevolking onder de armoedegrens, grotendeels afhankelijk van internationale hulporganisaties. 35% van de bevolking leeft in extreme armoede.


Elektriciteitstekort treft ziekenhuizen en voorziening van drinkbaar water
Alle ziekenhuizen en gezondheidscentra hebben minstens 8 uur per dag te kampen met stroomonderbrekingen. Tijdens die stroompannes worden alternatieve elektrische generatoren ingezet, maar de overschakeling op andere energiebronnen brengt vaak onherstelbare schade toe aan hoogtechnologische apparatuur zoals CT-machines, labo-apparatuur en reanimatiemachines. Bovendien kunnen elektrische generatoren normale elektriciteit niet vervangen, omdat ze draaien op brandstof die zeer schaars is in Gaza. Het tekort aan brandstoffen en het gebruik van elektrische generatoren vergroten nog maar eens de algemene kosten van de ziekenhuizen die al in een financiële crisis verkeren. Veel operaties moeten uitgesteld worden om spoedhulp te verzekeren zoals in januari 2008 het geval was.

Het elektriciteitstekort heeft ook een impact op de waterpompinstallaties, zeker in hoge gebouwen en in landelijk gebied. In januari 2008 had de helft van de bevolking in Gaza geen toegang tot drinkbaar water. Ook de zuiveringsinstallaties van afvalwater werden getroffen. Volgens de UNRWA heeft 22% van de Gazaanse gezinnen geen degelijk rioleringssysteem en worden massa’s afvalwater onbehandeld in de zee geloosd. Vervuild water vormt een almaar ernstiger bedreiging voor de volksgezondheid in Gaza.


Armoede maakt ziek
Armoede heeft een directe impact op een evenwichtige voeding. Kinderen, die in Gaza 56% van de bevolking uitmaken, zijn daarvan in de eerste plaats het slachtoffer. In januari 2008 vertoonde 63,4% van de Palestijnse kinderen onder de 5 jaar bloedarmoede, in vergelijking tot 57,5% in 2007. Internationale hulporganisaties leveren voedselhulp maar onvoldoende om kinderen te voorzien van een evenwichtige voeding die nodig is voor een gezonde ontwikkeling. Ook wie geld heeft om voedsel te kopen heeft problemen want de voedselprijzen zijn niet alleen hoog, maar vele noodzakelijke producten zoals melk of bakolie zijn met moeite te vinden in de winkels bij gebrek aan import.


Psychologisch effect op de gemeenschap
De aanhoudende grensafsluiting, de economische blokkade, het gebrek aan brandstoffen en elektriciteit, en de voortdurende militaire operaties tegen de bevolking in Gaza veroorzaken niet alleen armoede maar creëren ook een permanente situatie van stress. Het is dan ook niet vreemd dat 64% van de Palestijnse kinderen lijdt aan posttraumatische stressstoornissen, last heeft van nachtmerries en angsten, concentratiestoornissen, bedwateren, overgevoeligheid... Maar ook volwassenen vertonen ernstige psychologische reacties zoals depressie, angst, nachtmerries, slapeloosheid en geprikkeldheid. Ook huiselijk geweld is gevoelig toegenomen.


Recht op gezondheid geschonden
De Israëlische bezetting schendt het recht op gezondheid. Voor patiënten in Gaza is de toegang tot medische zorg buiten de Gazastrook zeer moeilijk, zoniet onmogelijk. Honderden patiënten wachten op een vergunning om Gaza te verlaten voor dringende medische zorg die ze in Gaza niet meer kunnen krijgen. Velen onder hen zijn kankerpatiënten of patiënten die doorverwezen werden voor een neurochirurgische of cardiovasculaire operatie. Ook al hebben die patiënten dringend medische hulp nodig, kent Israël via een routineprocedure vrijwel nooit een vergunning toe. Zelfs patiënten die initieel een vergunning kregen, werden soms nog doorgang aan de grens geweigerd. In 2006 werd nog 67% van de vergunningen toegestaan, terwijl dat percentage in 2008 gedaald is tot 25%.

In sommige gevallen kregen kinderen de toelating om de grens over te steken maar mochten de ouders hun kind niet begeleiden. Sinds juni 2007 stierven al 117 patiënten, terwijl ze wachtten op toestemming om naar een ziekenhuis buiten Gaza overgebracht te worden. In oktober 2007 alleen overleden 20 patiënten waarvan 5 kinderen.

De grensafsluiting heeft ook een impact op de kwaliteit van de gezondheidszorg in Gaza. Ziekenhuizen kampen met een tekort aan basisgeneesmiddelen en producten zoals verdovingsmiddelen, röntgenfilms, labokits, medicijnen voor chronische ziekten, vervangstukken voor ziekenhuisbedden, medische apparatuur enz.

Medische spoeddiensten werden tijdens hun werk vaak verhinderd om hulp te bieden aan slachtoffers tijdens operaties van het Israëlische leger in de Gazastrook. Verschillende mensenrechtenorganisaties en ooggetuigen van verschillende ziekenhuizen hebben deze schending van het recht op gezondheid gerapporteerd. Vaak werden ambulances zelfs het directe doelwit van het Israëlische leger wanneer de hulpverleners een gewonde wilden redden, of werden ze verhinderd om tot bij de gewonde te geraken die ze voor hun ogen zagen doodbloeden. Dit zijn verhalen van mensen die gered hadden kunnen worden. Enkele minuten of zelfs enkele seconden kunnen een groot verschil betekenen en het leven van een gewonde redden.

Een recent voorbeeld van zo’n drama speelde zich af bij de invasie van het Israëlische leger in Jabalia waar een ambulance verhinderd werd om bij een van de gewonde kinderen te geraken. Het kind, een meisje van 8, bloedde hevig. Toen de ambulance doormocht om het kind mee te nemen was het al te laat. Deze praktijk van het Israëlische leger tijdens militaire operaties is een ernstige schending van de mensenrechten en de Vierde Conventie van Genève, die betrekking heeft op de bescherming van medische teams in dienst, of het nu tijdens oorlogs- of vredestijd is. Sinds december 2000 werden als 17 Palestijnse medische hulpverleners gedood tijdens het uitvoeren van hun job en raakten 206 andere hulpverleners gewond.

De gezondheidszorg en de hulpverleners in Gaza staan voor een onmogelijke opgave. Enerzijds moeten ze de vele spoedgevallen opvangen met beperkte medische middelen, anderzijds moeten ze ook in de basisgezondheidszorg voor de bevolking voorzien met dezelfde schaarse middelen.

intal DOOR:

Deel dit artikel