Boerenleiders uit Cusco, Peru over de klimaatcrisis

"We moeten het respect voor moeder aarde herwinnen!"

Op 20 en 21 september ontmoetten tientallen boerenleiders en leden van zes verschillende NGOs elkaar in de gemeenschap Queromarca in het Peruaanse departament Cusco. Gedurende twee dagen discussieerden ze over de gevolgen van de klimaatscrisis in de hoge Andes, en over mogelijke alternatieven en aanpassingsmodellen. BD partner Pratec organiseert de activiteit, waaraan ook Arariwa, Cedep Ayllu, IIDA, CDH, en CONACAMI deelnemen.

Om Queromarca te bereiken reizen we drie uur vanuit Cusco, om vervolgens een half uur vanaf de weg te lopen. Het dorp ligt op een hoogvlakte, 3500 meter boven de zeespiegel, ingeklemd tussen nog hogere bergruggen. Ook technici van Arariwa en Cedep Ayllu en boerenleiders uit hun nabijgelegen werkgebieden, zijn afgedaald om ervaringen uit te wisselen.

De ontmoeting begint met een rituele zaaiing van maïs op de akkers nabij de gemeenschap. Daarna wordt gezamenlijk gegeten. Met zo´n tachtig mensen zitten we op houten stoeltjes in een grote cirkel in het gras. Kinderen spelen, en het lokale orkest begeleidt het maal met muziek. We eten lokale producten, zoals de quinua, maïs en aardappel. Één van de boerenleiders heet ons welkom in Quechua en zo af en toe in het Spaans, zodat ik hem ook kan verstaan.

Na het maal beginnen de discussies tussen boerenleiders uit verschillende streken van Cusco en de buurdepartementen Apurimac en Puno. Zij stellen dat het klimaat altijd heeft veranderd in de Andes, maar nooit zo snel en ingrijpend als nu. Hun oogsten lopen gevaar door extreme koude, uitblijvende of overweldigende regen, en nieuwe insectenplagen die voorheen op deze hoogte niet plaatsvonden.

Verloren respect

De belangrijkste verklaring voor deze klimaatscrisis is voor de boeren het verloren respect van de moderne mens voor de moeder aarde. Vroeger werd zij gekoesterd en geëerd via rituelen en feesten, die een vaste kalender volgden en zorgden dat de gemeenschappen de grenzen van de natuur respecteerden. Tegenwoordig worden enorme kraters in haar oppervlak geslagen voor mijnprojecten, worden rivieren vervuild, en wouden excessief gekapt. Volgens de boeren is de moderne mens bevangen door hebzucht en machtswellust die de toekomst van de mensheid in gevaar brengen.

Rocio Valdevellano, van de Peruaanse Burgerbeweging tegen de Klimaatsverandering (Mocicc) zegt het in andere woorden: "De rijke landen stoten de meeste CO2 en andere broeikassen uit, ook al komt hun rijkdom voort uit de uitbuiting van landen als Peru. Juist zij zouden moeten investeren in werkelijke oplossingen voor de klimaatsverandering". De boodschap is dezelfde: als het bestaande economische en maatschappelijke model niet wordt aangepast, dan is de toekomst van ons allen in het geding.

Alternatieven en het lezen van de natuur

Tijdens de ontmoeting wordt veel gesproken over het belang van rituelen en het lezen van de signalen van de natuur. De boeren hebben een enorme kennis van het verband tussen verschillende natuurlijke fenomenen, en interpreteren die voortdurend, om te weten hoe, waar en wanneer te zaaien. Het Andes Programma van Landbouwtechnieken (Pratec) heeft op basis daarvan verschillende dozijnen van praktijken en strategieën verzameld die de lokale gemeenschappen gebruiken om zich te wapenen tegen de klimaatsverandering.

Deze alternatieven zijn geworteld in eeuwenoude kennis, in de collectieve structuren van de gemeenschappen, en in hun capaciteit naar de natuur te luisteren. Het belangrijkste resultaat van de ontmoeting is de dialoog tussen deze inheemse alternatieven en het werk van NGOs als Arariwa, IIDA en Cedep Ayllu, die de klimaatsverandering te lijf gaan door het aanleggen van waterreservoirs, het planten van bomen en gewassen die de oogst beschermen tegen het koude, en het oprichten van moestuinen en kassen om de lokale productie te diversifiëren. De coördinator van Arariwa concludeert: "Om echt resultaat te boeken, moeten we juist luisteren naar de gemeenschappen, en ons werk aan laten sluiten op hun plannen en kennis".

Raphael Hoetmer

Broederlijk Delen DOOR:

Deel dit artikel