Congolese bisschoppen in Brussel: 'Het volk leeft niet van democratie'

Tijdens hun bezoek aan Europa en de Verenigde Staten en met het oog op de nakende verkiezingen in DR Congo, bezocht een delegatie van de Congolese bisschoppenconferentie ook ons land. Pax Christi Vlaanderen en Broederlijk Delen ontmoetten de delegatie.


Op uitnodiging van de coördinator van Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede (Thomas Holvoet) nam onze medewerkster Nadia Nsayi deel aan de bijeenkomst. De delegatie van de "Conférence Episcopale Nationale du Congo? (CENCO) bestond uit Monseigneur Fridolin Ambongo (voorzitter van de commissie Justice & Paix), Monseigneur Marcel Etembi (aartsbisschop van Kisangani), Abbé Léonard Santedi (secretaris-generaal van CENCO) en Zuster Marie-Bernard Alima (secretaris-generaal van de commissie Justice & Paix). Aan Belgische zijde waren onder meer Monseigneur Patrick Hoogmartens en Monseigneur Aloys Jousten, resp. de bisschoppen van Genk en Luik, en Axelle Fischer, secretaris-generaal van de Commissie Justice & Paix, van de partij.

Constructieve dialoog

Het bezoek van de Congolese delegatie vond plaats in het kader van de presidents- en parlementsverkiezingen die eind volgende maand plaatsvinden in DR Congo. Verkiezingen en dus niet de wapens, zoals in het verleden gebeurde, zijn de enige manier om de macht te veroveren. Ze zijn een middel om de stem van de bevolking te laten horen.

Wat brachten de verkiezingen van 2006 bij? Hier en daar zijn positieve stappen gezet tijdens de eerste 5-jarige legislatuur. Bijvoorbeeld op het vlak van de vrijheid van meningsuiting, of de infrastructuur in bepaalde regio?s. Maar de bisschoppen erkennen wel dat de bevolking gefrustreerd en ontgoocheld is doordat haar sociale situatie niet verbeterde.

Ondanks de berichten over een uitstel van de verkiezingen, geloven de vertegenwoordigers van de Katholieke Kerk nog dat de verkiezingen op 28 november plaatsvinden. Ze pleiten echter wel voor een constructieve dialoog tussen alle betrokken actoren in het proces en een meer transparante houding van de kiescommissie (Ceni), het orgaan dat de verkiezingen organiseert.

Indien de Ceni de kalender niet haalbaar acht, moet zij hierover op tijd en duidelijk communiceren en vervolgens alle actoren samenbrengen om een politieke consensus te vinden. De delegatie merkte op dat de houding en de werking van de kiescommissie op bepaalde aspecten problematisch zijn. De Ceni lijkt de kritiek van de oppositie (bv. rond de transparantie van het proces) niet serieus te nemen. Dit zorgt voor een gespannen sfeer van wantrouwen.

Veiligheidscontext

Monseigneur Ambongo wees erop dat zijn land vandaag geconfronteerd wordt met een verkiezingsproces waarin elementen aanwezig zijn die kunnen leiden tot een nieuw conflict, en erger, een oorlog. Hij spreekt over het wederzijds wantrouwen tussen (de aanhangers van)
meerderheid en oppositie, waardoor dialoog amper mogelijk is. Ieder kamp is overtuigd van zijn overwinning en er leeft een sterk vermoeden dat het verliezende kamp de resultaten niet zal aanvaarden.

Zuster Alima voegde er aan toe dat de nationale politie wordt opgeleid door o.a. MONUSCO en EUPOL (vredesmissie van de EU).Zij benadrukte het belang van een goede, efficiënte samenwerking tussen de VN-vredesmacht en de Congolese politie in Kinshasa, nu er geen Europese vredesmacht komt zoals EUFOR in 2006.

Een andere realiteit is echter het tekort aan manschappen voor de beveiliging van de burgers in Oost-Congo. In die regio zijn gewapende groepen nog steeds actief. Ze bezondigen zich aan mensenrechtenschendingen en de illegale exploitatie van mineralen. Hoe moet de bevolking in zo?n veiligheidscontext naar de stembus trekken? Zal die onveiligheid een weerslag hebben op de opkomst?

Euro-Amerikaanse lobbytour

De Congolese delegatie bezoekt Europa en de VS om te lobbyen ten aanzien van beleidsmakers van landen die invloed kunnen uitoefenen op de gang van zaken in Congo. De tour brengt hen tot eind oktober in Londen, Brussel, Berlin, Parijs en Washington. De Congolese Katholieke kerk heeft specifieke verzoeken voor de beleidsmakers aldaar.

Ten eerste vraagt ze meer diplomatieke betrokkenheid in het verkiezingsproces via een overlegkader dat de Congolese politieke actoren aanzet tot een constructieve dialoog. Monseigneur Ambongo merkte op dat de internationale gemeenschap minder betrokken is in vergelijking met 2006. Toen was er een formeel begeleidings- en overlegkader. Het is niet verbazend dat de democratisch verkozen macht in Kinshasa nu niet meer moet weten van zo?n begeleidingscomité.
Ten tweede wijst ze op het belang van meer steun aan electorale en burgervorming. Met de hulp van Groot-Brittannië en België vormen ze de bevolking en 30.000 lokale observatoren. Hiermee kunnen ze niet aanwezig zijn in de 60.000 kiesbureaus.
Ten derde is het belangrijk om meer diplomatieke druk uit te oefenen op de buurlanden, om een duurzame onderhandelde oplossing te vinden voor buitenlandse gewapende groepen in Oost-Congo.

Ten vierde vraagt ze meer medewerking aan de legale exploitatie en handel in natuurlijke rijkdommen. De nieuwe Amerikaanse wetgeving zorgt via de Dodd-Frank Act mogelijk voor een koerswijziging. En ten slotte volgt de vraag tot een betere uitvoering van ontwikkelingsprojecten. De internationale donoren mogen zich niet beperken tot de ondersteuning van het democratiserings- en het vredesproces. "Het volk niet leeft van democratie", merkte Monseigneur Ambongo op.

Cruciale periode

De Katholieke Kerk speelt een belangrijke rol vóór, tijdens en na de verkiezingen. Daarom heeft de Kerk nood aan diplomatieke, financiële en symbolische steun. Om geloofwaardige en vreedzame verkiezingen mogelijk te maken moeten alle lagen en sectoren van de samenleving gevormd worden en moeten onafhankelijke observatoren op het terrein aanwezig zijn. Ten slotte moet de aandacht na de verkiezingen meer liggen op goed bestuur inzake de staatsopbouw (leger, politie, justitie), het beheer van natuurlijke rijkdommen (mijnbouw) en de decentralisatie.
Tot besluit wees de delegatie op het belang van lokale verkiezingen in de bevordering van goed bestuur. Deze verkiezingen vonden nog niet plaats. De voornaamste reden is het ontbreken van politieke wil. Ditmaal moeten ze wel plaatsvinden, mits interne (vanuit ngo?s, kerk, oppositie) en externe (vanuit internationale gemeenschap) druk op de Congolese overheid.

Pax Christi en Broederlijk Delen feliciteren de bisschoppenconferentie voor de rol die zij speelt op het vlak van democratisering en vredesopbouw in Congo. We zijn ons bewust van de cruciale periode waarin het land zich bevindt en hopen oprecht dat verkiezingen bijdragen tot meer democratie, meer vrede en een verbetering in de sociale situatie van de bevolking.

Deel dit artikel