De Congolese regering moet vrijheden respecteren in aanloop naar de verkiezingen

congo onlusten verkiezingen 2015 radio okapie[Foto:Radio Okapi]

Gisteren, 19 januari, vonden er in Kinshasa en elders in Congo onlusten plaats, en ook vandaag is het er nog erg onrustig. De reden: de nieuwe kieswet. Deze kieswet wordt sterk gecontesteerd door het middenveld en de oppositie, die opriep om op straat te komen.

De kieswet was vorige week vrijdag al goedgekeurd in de Nationale Assemblee maar moest maandag ook nog eens in de Senaat passeren. De nieuwe wet houdt in dat er een volkstelling ('récensement') moet voorafgaan aan de presidents- en parlementsverkiezingen. Daarom vooral wordt ze sterk gecontesteerd door het middenveld en de oppositie, die opriep om op straat te komen.

Zo’n volkstelling is zeker nodig maar dreigt in Congo, met haar gigantische oppervlakte, beperkte infrastructuur en onveiligheid in het oosten, een erg moeilijke operatie te worden die jaren kan aanslepen. Door de volkstelling aan de presidents- en parlementsverkiezingen te koppelen vreest men dat die verkiezingen uitgesteld zullen worden.

Volgens de grondwet loopt het huidige en tweede mandaat van president Kabila eind 2016 af en mag hij zich niet opnieuw kandidaat stellen.  Men vermoedt echter dat men het uitstel van de verkiezingen door de complexe nationale volkstelling zal gebruiken om de nationale presidents- en parlementsverkiezingen naar de Griekse kalender te verwijzen en Kabila zo langer aan de macht te houden.

Moeilijke lokale verkiezingen

Volgens de verkiezingskalender die vorig jaar gepubliceerd werd, zouden er dit jaar, in 2015, lokale verkiezingen moeten plaatsvinden in Congo.

Jarenlang is er – onder meer door 11.11.11 - voor gepleit om die lokale verkiezingen te organiseren. Maar naarmate de vooropgestelde datums dichterbij komen, blijkt dat het erg moeilijk gaat worden om eerlijke en vreedzame lokale verkiezingen in 2015 te organiseren, door een serieuze achterstand in de voorbereidingen, de veiligheidsproblemen (vooral in het oosten),  logistieke problemen, onafgewerkte kieslijsten,….

Ook is er nog steeds geen politieke consensus en geen kalender voor de provinciale, wetgevende en presidentiële verkiezingen. Naast het uitstel van de verkiezingen door een complexe volkstelling of chaotische lokale verkiezingen blijft het mogelijk dat Kabila en de zijnen proberen  om de grondwet te wijzigen, die nu het aantal mandaten tot twee beperkt.

Al is dat scenario minder waarschijnlijk na de volksoproer in Burkina Faso en de hevige tegenkanting van onder meer de katholieke kerk, het middenveld en enkele belangrijke politieke tenoren.

Belang van vrijheid van manifestatie en meningsuiting

Erg verontrustend is de reactie van de Congolese overheid op de kritiek vanuit de oppositie en het middenveld. Hoewel straatgeweld en plunderingen natuurlijk nooit door de beugel kunnen, lijkt de reactie van de overheid op de betogingen verre van proportioneel.

Vandaag is sms’en en 3G-internet gebruik door de overheid geblokkeerd, wat communicatie erg moeilijk maakt. De politie zou kogels afgevuurd hebben en er zouden meerdere doden zijn gevallen. Verschillende oppositieleden zijn de laatste tijd gearresteerd. En ook het middenveld staat dagelijks onder druk.

België?

Minister Reynders van Buitenlandse Zaken deelde vandaag in een persbericht mee dat hij bezorgd is over de gewelddadige betogingen en “de mogelijkheid dat de datum van de verkiezingen wordt verschoven om een volkstelling uit te voeren vooraleer parlements- en presidentsverkiezingen worden georganiseerd.”

Hij herbevestigde ook dat “België het verkiezingsproces enkel steunt indien er een duidelijk tijdschema is voorzien dat in overeenstemming is met de grondwet, alsook een duidelijke begroting.”

Het is een goede zaak dat minister Reynders zich hierover uitspreekt, maar 11.11.11 vindt het ook belangrijk dat België de Congolese regering ertoe aanmoedigt om het recht op vrije meningsuiting en vreedzame betoging te respecteren en om geen disproportionele maatregelen te nemen tegen betogers.

België kan bovendien het Congolese middenveld  ondersteunen in hun lobbywerk en in hun civiele en electorale educatie. In het uitgestrekte land blijft de bevolking op verschillende plaatsen nood hebben aan dit soort ondersteuning.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels