fos stelt Ecuadoraans succesverhaal centraal in haar campagne

fos strijdt tegen het feit dat werknemers in Noord én Zuid maar al te vaak worden gezien als gereedschap. Onderaanneming en delokalisatie zijn schering en inslag en 'de crisis' wordt niet zelden als excuus gebruikt om de basisarbeidsrechten met de voeten te treden. De succesvolle strijd tegen onderaanneming van de Ecuadoraanse vakbondskoepel en fos-partner FENACLE staat centraal in de voorjaarscampagne.

Waarom een campagne voor Waardig Werk?
De recente gebeurtenissen bij Opel en Carrefour tonen aan dat ook in België werknemers maar al te vaak gezien worden als gereedschap. Net als apparaten worden ze aan- en uitgezet wanneer gewenst en zijn ze gemakkelijk vervangbaar. Om winsten te maximaliseren wordt voor het goedkoopste gereedschap gekozen, ook als het zich in een ander land bevindt.

2010-04-18campagnebeeldDaarom voert fos samen met de vakbonden en andere ngo’s al bijna twee jaar campagne voor waardig werk, want werknemers zijn helemaal geen gereedschap! We blijven er op hameren: we willen betere arbeidsregels in Noord en Zuid. Overal ter wereld zouden mensen degelijke inkomsten moeten krijgen om een waardig leven te kunnen leiden.          

Waardig werk is helaas nog geen realiteit voor miljoenen werknemers in het Zuiden én het Noorden. Zonder internationale, bindende, arbeidsnormen zullen we er nooit in slagen hier verandering in te brengen. Niet enkel politici hebben hier een verantwoordelijkheid, ook de werkgevers kunnen heel wat doen om waardig werk te realiseren.

Concreet vragen we aan de Belgische werkgevers alle basisarbeidsrechten te respecteren en te doen respecteren. Zowel in de eigen onderneming als bij hun leveranciers, onderaannemers en dochterbedrijven. Niet door vrijblijvend een charter te ondertekenen, maar door een tastbaar engagement.

 

Tijdelijke arbeid

Grote bedrijven doen meer en meer een beroep op onderaanneming. Dit betekent dat ze niet alles meer zelf doen. Hun werking wordt in allemaal kleinere delen opgesplitst en die deeltaken kunnen gemakkelijk verschoven worden naar een ander bedrijf. Ze huren bijvoorbeeld steeds meer tijdelijk poetspersoneel in via een gespecialiseerd bedrijf, terwijl ze hier vroeger vast poetspersoneel voor in dienst hadden. Ze schuiven op die manier de verantwoordelijkheid voor dit personeel af op de onderaannemer; het poetsbedrijf. Ook worden vaste werknemers meer en meer vervangen door tijdelijke contracten, bijvoorbeeld via interim-kantoren. Als de zaken even minder goed gaan, zal het bedrijf in de eerste plaats de tijdelijke contracten stopzetten.

Het opsplitsen van de werking maakt het niet alleen gemakkelijk om taken door onderaannemingen te laten uitvoeren, steeds vaker verhuist een volledig deel van de productie zelfs naar een andere plaats. Een gsm wordt bijvoorbeeld niet meer volledig in één fabriek in Duitsland gemaakt, maar het scherm produceert men in China, het toetsenbord in Taiwan en de batterij in Thailand.

Braaf zijn
reporters_0129_demowork_017“Braaf zijn of we zijn hier weg!” is een drukkingsmiddel dat bedrijven maar al te graag gebruiken. Als werknemers niet instemmen met lage lonen, slechte werkomstandigheden of zich organiseren in een vakbond, dreigt de werkgever om de productie simpelweg te verplaatsen naar een plaats waar de werknemers wel “braaf” zijn. Soms slagen grote bedrijven er in om ook overheden in hun greep te krijgen. Vaak heeft men het over de ‘Race to the bottom’. Dit is een neerwaartse wedloop tussen landen om de slechtste werkomstandigheden te bieden en op die manier competitief te zijn tegenover andere landen.

Om deze ‘Race to the bottom’ te keren, zijn er regels nodig. Enkel zo kunnen multinationals de werknemers van arme landen niet meer uitspelen tegen die van de rijkere landen. Bovendien moeten de bedrijven de reeds bestaande regels - zoals de Internationale Arbeidsnormen - naleven. Het is aan de overheid om erop toe te zien dat dit effectief gebeurt. Werknemers en overheden chanteren met uitspraken als “Braaf zijn of we zijn hier weg!” zal dan niet langer mogelijk zijn.

Crisis als excuus
“Eerst economie, dan werknemers”, lijkt in tijden van crisis op het eerste zicht een logische uitspraak. Niets is echter minder waar. De uitdagingen waar we nu voor staan, mogen niet als excuus gebruikt worden om de bestaande arbeidsregels in vraag te stellen of zelfs af te bouwen. Dit zegt ook Guy Ryder, de Algemeen Secretaris van het Internationaal Vakverbond (IVV): “We willen een economie gebaseerd op sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid met respect voor syndicale en arbeidsrechten. We willen een wereldregering die voorrang geeft aan de mensen.”

Niet alleen in België en Europa strijden ngo’s en vakbonden voor waardig werk. Organisaties in het Zuiden doen dit ook en bereiken wel degelijk resultaten. fos kiest ervoor om aan de kant te staan van deze moedige mensen. Internationale steun en solidariteit is namelijk allerminst onbelangrijk. In Ecuador resulteerde de strijd van de vakbond in een verbod op onderaanneming in de nieuwe Grondwet. Een mooi voorbeeld van wat mogelijk is!

Koppelbazen
suikerrietkap-ecuador-8Omdat Ecuador zijn landbouwbeleid afgesteld heeft op de agro-industriële exportbedrijven, hebben vele boeren hun grond verloren en zijn zij landarbeiders geworden in dienst van middelgrote en grote landbouwbedrijven.

Het werk in de landbouwsector is vaak tijdelijk en de werkomstandigheden zijn hard. Het loon is laag en arbeidsrechten zo goed als onbestaande. De landarbeiders in de agro-industrie zijn bij de armste werkenden. Sinds de jaren tachtig werd in de agro-industrie onderaanneming steeds verder doorgeduwd. In de suikerrietsector stelden de grote bedrijven tussenpersonen aan om arbeiders te ronselen, de zogenaamde ‘koppelbazen’.

“We gingen van de ene naar de andere onderaannemer. We werkten twee, drie dagen voor Juan, dan weer voor Pedro. Zij trokken wel sociale bijdragen af, maar stortten die niet door. Al dat geld zijn we kwijt”, zucht arbeider Jorge Muñoz. Op die manier onttrokken de bedrijven zich aan hun verantwoordelijkheid als werkgever. Dertiende of veertiende maand, ontslagvergoeding of eindejaarspremie: de landarbeiders kregen er niets van te zien. “Van zodra je voor je rechten opkwam, kende de baas je niet meer. Ook de koppelbaas keek de andere kant op.”

Contracten waren onbestaande of in het beste geval tijdelijk. Voor de meeste landarbeiders betekende dat ook een gebrek aan sociale zekerheid. “Als je ziek werd, bleek meestal dat de werkgever geen of weinig bijdragen had doorgestort. Dan moest je de dokter helemaal uit eigen zak betalen, als je dat al kon.”

De werkonzekerheid was erg groot. “Als je een probleem had, met een chef bijvoorbeeld, werd je zonder een cent aan de deur gezet. Het eerste wat men ons zei was: ‘Als jij weggaat, staan er tien anderen te wachten om je plaats in te nemen.’”, vertelt Orlando Rosado, suikerrietarbeider en vakbondsmilitant.

Einde van de wantoestanden
suikerrietkap-ecuador-2Vakbondskoepel en fos-partner FENACLE voerde in Ecuador jarenlang campagne voor de afschaffing van onderaanneming. In het begin stonden ze alleen, maar geleidelijk aan slaagden ze erin om medestanders te vinden om de wetgeving rond onderaanneming aan te vechten. En met succes! De nieuwe grondwet die per referendum op 28 september 2008 massaal werd goedgekeurd, moet een einde maken aan de wantoestanden.

De opluchting is dan ook groot en de waardering voor FENACLE navenant. De voorzitter van FENACLE, Guillermo Touma, zetelde in de door de president Correa samengeroepen grondwettelijke vergadering en slaagde erin om de beperking op onderaanneming op de agenda te plaatsen. Wat eerst een brug te ver leek, bleek na stevig lobbywerk toch haalbaar. Onder president Correa was het politieke klimaat bovendien rijp. Nu is onderaanneming enkel nog toegestaan voor wat niet tot de kernactiviteiten van het bedrijf behoort.

Dit is het begin
Is het werk daarmee afgerond? “Zeker niet”, zegt Touma. “Dit is nog maar het begin. We zullen de naleving van de wet moeten afdwingen”. Een van de huidige strijdpunten is bijvoorbeeld het optrekken van het loon tot het overeenkomt met de kost van een basispakket aan levensmiddelen. Nu is het minimumloon onvoldoende om van te leven.

Verder moeten vakbonden als FENACLE ook de arbeidsrechten doen respecteren, zoals beschermende kledij, rustpauzes, vakantie…. Momenteel is FENACLE actie aan het voeren voor de erkenning van de anciënniteit van de arbeiders. Aangezien de arbeiders vele jaren in onderaanneming gewerkt hebben, worden al deze jaren totnogtoe niet erkend noch in geval van ontslag noch voor hun pensioen. De hoop leeft dat het lobbywerk zijn vruchten zal afleveren.

Waar de vakbond sterk staat, worden de arbeiders vrij goed beschermd. Arbeiders die geen vakbond achter zich hebben, zien hun rechten veel minder gerespecteerd, ook al werken zij nu in direct loonverband. FENACLE wil daarom vakbonden oprichten en leden werven om naleving van de arbeidswet af te dwingen.

Strijdvaardigheid
suikerrietkap-ecuador-7Dat de militanten strijdvaardig zijn, is duidelijk. Ze zullen er alles aan doen opdat de grondwet ook in de feiten zijn weerslag krijgt. Vakbondsmilitant Ángel Rivero wijst op het belang van internationale steun en solidariteit: “We hopen vooral dat internationale donoren, in dit geval fos en de Belgische vakbonden, onze spreekbuis kunnen vormen en zo ons werk met anderen delen. Dat ze anderen vertellen over de werkomstandigheden in Ecuador en dat ze een van onze bondgenoten zijn. Zo kunnen we verder werken aan de strijd om respect te eisen voor de rechten van de arbeiders.”

fos wil samen met de vakbonden en andere ngo’s de strijd van FENACLE en vele andere arbeiders en hun vakbonden in Noord en Zuid ondersteunen. Met de slogan “Werknemers zijn geen gereedschap, daar blijven we op hameren. Betere arbeidsregels afdwingen in Noord en Zuid” komen we naar buiten en vragen aan de werkgevers een concreet engagement.

Bezoek onze campagnewebsite. Je vindt er meer informatie over de voorjaarscampagne, het campagnefilmpje, een prachtige fotoreportage over de Ecuadoraanse suikerrietkappers, een interview met suikerrietkapper Joffre en veel meer. Kom er bovendien te weten wat jij kan doen in deze campagne!

 

 

 

 

Deel dit artikel