Geef blauwhelmen in Congo de middelen die ze nodig hebben!

  • Naar aanleiding van het opflakkerende geweld in Oost-Congo, brengt MO* een uitgebreid dossier op de nieuwssite MO.be.  

Opiniestuk

HOE MOET HET VERDER IN OOST-CONGO?


In het oosten van Congo is geen tijd meer te verliezen, want vandaag worden er ongewapende burgers door oorlogvoerende partijen bedreigd en riskeert het conflict ook de rest van het land voor de derde keer sinds 1996 in een totale oorlog te storten. Twee weken geleden al vroegen we daarom in een opiniestuk aan de beleidsmakers om een versterking van de VN-vredesmacht Monuc of zelfs het uitsturen van een EU-interventiemacht te overwegen. De CNDP-rebellen van Generaal Nkunda staan intussen aan de poorten van Goma, de hoofdstad van de provincie Noord-Kivu. De rebellengeneraal zegt zelfs Goma te willen innemen en er lijkt hem weinig in de weg te worden gelegd. Exacte cijfers over Nkunda's sterkte zijn er niet, maar vermoed wordt dat hij over zowat 5.000 goed getrainde en uitgeruste rebellen beschikt. Het Congolese regeringsleger FARDC heeft daartegenover minstens 20.000 manschappen in het veld staan, maar heeft maandag toch de aftocht geblazen. Zowel in de richting van Goma als in de richting van het naburige Oeganda zijn er nieuwe vluchtelingenstromen op gang gekomen. Sommige mensen moeten al voor een tweede keer op de vlucht .

Sinds het uitbreken van de nieuwste ronde gevechten eind augustus zijn er weer 200.000 mensen meer op de vlucht, wat in Noord-Kivu het totaal op 2 miljoen interne vluchtelingen brengt. Dit is liefst een derde van de bevolking van de provincie. Zoals steeds zijn vrouwen en kinderen de eerste slachtoffers van deze nieuwe golf van geweld. De rekrutering van kindsoldaten is weer toegenomen, en het aantal gevallen van verkrachting en seksueel geweld tegen vrouwen bereikt ongeziene hoogtes. Bovendien zitten vele vluchtelingen vast in gebieden die voor de humanitaire organisaties onbereikbaar zijn en dreigt er op grote schaal hongersnood uit te breken. Wij zijn daarom bijzonder verontrust over de vermeende passiviteit van de Monuc-blauwhelmenDe bevolking wordt stilaan radeloos en is woedend omdat Monuc niets lijkt te ondernemen om hen te beschermen.

Uitgerekend nu dient de opperbevelhebber van Monuc, de Spaanse generaal Vicente Diaz de Villegas, zijn ontslag in. Generaal Diaz gooide zondagavond, na slechts zeven weken op post te zijn geweest, om 'persoonlijke redenen' de handdoek in de ring. Velen geloven dat Diaz de enorme uitdagingen waar hij voor stond niet langer het hoofd kon bieden met de beperkte middelen waarover Monuc beschikt. Iedereen moet toegeven dat de taak van de blauwhelmen in Oost-Congo uiterst ingewikkeld en gevaarlijk is. Op papier is Monuc weliswaar één van de grootste VN-vredesmachten ooit, maar 17.000 militairen verdwijnen in een land als Congo in het niets. VN-gezant Alan Doss pleitte daarom begin deze maand nog bij de VN-Veiligheidsraad voor een tijdelijke verhoging van het troepenaantal (een 'surge') binnen het bestaande mandaat, eventueel versterkt met een beperkte en tijdelijke EU-interventiemacht. De VN-Veiligheidsraad liet intussen weten de noodzakelijke 'surge' van vredestroepen in Oost-Congo te overwegen.

Vorige week stelden wij in het parlement vast dat minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht zich tegen een EU-interventiemacht uitsprak. Wij hoopten toen dat hij zoals vele van zijn Europese collega's deze optie toch ernstig in overweging wilde nemen. Dat lijkt hij nu te doen. De Gucht argumenteert dat dit conflict geen militaire, maar een politieke oplossing nodig heeft, met de akkoorden van Nairobi en Goma als referentiekader. Net als Alan Doss delen wij minister De Guchts mening, maar we vinden ook dat er eerst ruimte moet worden gecreëerd voor zo'n politieke aanpak. Zolang er burgers op de vlucht zijn en van hulp verstoken blijven, is die ruimte er niet.

Waar Alan Doss en Karel De Gucht het wel over eens zijn, is dat er meer druk moet worden uitgeoefend op president Kabila. De aanvallen van de CNDP-rebellen zijn immers deels geprovoceerd doordat de FARDC-regeringstroepen zich niet altijd aan het staakt-het-vuren hebben gehouden. Het FARDC werkt ook nog steeds nauw samen met de FDLR, de Rwandese Hutu-rebellen waartegen Nkunda de Congolese Tutsi-bevolking wil beschermen. Zolang de FDLR-rebellen niet ontwapend worden, zoals het akkoord van Nairobi voorschrijft, wil Nkunda ook de wapens niet neerleggen, in navolging van het akkoord van Goma. Nkunda vindt intussen dat dit akkoord al zijn waarde heeft verloren.

Ondertussen vliegen de beschuldigingen heen en weer tussen Kinshasa en Kigali. De Congolese president Kabila en zijn Rwandese collega Kagame zijn al enige tijd niet on speaking terms. Kabila beweert dat Kagame Nkunda steunt en dat Rwandese regeringstroepen rechtstreeks deelnemen aan de gevechten in Oost-Congo, een beschuldiging waarvoor de VN tot nu toe geen harde bewijzen hebben gevonden. Kagame van zijn kant gelooft niet langer dat Kabila de wil heeft om aan een echte vrede in de Grote Meren-regio te werken, aangezien hij het probleem van de FDLR weigert aan te pakken, een conditio sine qua non voor Rwanda.

Pax Christi Vlaanderen en Broederlijk Delen blijven het belang van een politieke oplossing op lange termijn benadrukken. Maar om die oplossing mogelijk te maken, mogen de beleidsmakers de koppen niet in het zand steken. Daarom herhalen wij onze oproep dat Oost-Congo op korte termijn een Monuc-versterking nodig heeft. Alleen op die manier kan de getroffen burgerbevolking de noodzakelijke bescherming krijgen en wordt er ruimte gecreëerd om de strijdende partijen rond de tafel te brengen en op langere termijn een duurzame vrede te onderhandelen. Aan de Belgische regering en de internationale gemeenschap vragen we dan ook uitdrukkelijk om op beide fronten in te zetten. Zorg voor een betere bescherming van de burgerbevolking in Oost-Congo en oefen tegelijk maximale druk uit op de verschillende partijen, vooral op de presidenten van Congo en Rwanda, de twee sleutelfiguren in dit conflict. Voor eind 2008 moet het mandaat van Monuc door de VN-Veiligheidsraad worden verlengd. De tijd is dus meer dan rijp om de blauwhelmen de noodzakelijke middelen te geven om hun eerste taak, de bescherming van burgers, naar behoren uit te voeren. 
Evert Kets, Broederlijk Delen
Hilde Deman, Broederlijk Delen & Pax Christi Vlaanderen

Deel dit artikel